Özet Bilgi: Trafik kazasında sorumluluğun (hasar tazminatı, araç değer kaybının ve kanun gereği diğer tazminat yükümlülükleri) kime yükleneceğini belirleyen ana unsur kusur dağılımıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 84. maddesinde düzenlenen 12 temel kural ihlali asli kusur kabul edilir ve bu ihlali yapan sürücüye genellikle %75 veya %100 oranında kusur verilir.
Asli Kusur ile Tali Kusur Arasındaki Hukuki Fark
Asli Kusur (%75 – %100)
Kazanın doğrudan ve kaçınılmaz sebebi olan ağır kural ihlalleridir (Kırmızı ışıkta geçmek, arkadan çarpmak)
Tali Kusur (%25)
Kazanın doğrudan ana sebebi olmamakla beraber, meydana gelmesinde veya hasarın büyümesinde ikincil etkisi olan kural ihlalleridir.
Kanuna Göre 12 Temel Asli Kusur Hali (KTK Madde 84)
- Kırmızı Işıkta veya Dur İşaretinde Geçmek (Madde 84/a): Trafik ışıklı işaret cihazlarında kırmızı yanarken kavşağa girmek veya polisin “dur” ihtarına uymamak kesin asli kusurdur.
- Taşıt Giremez Levhasına Uymamak ve Ters Yöne Girmek (Madde 84/b): Tek yönlü yollara ters girmek; bölünmüş yollarda veya otoyollarda karşı yöne ayrılan şerit, rampa ve bağlantı yollarını kullanmak ağır asli kusurdur.
- Karşı Yöne Ayrılan Şeride veya Refüje Tecavüz Etmek (Madde 84/c): İkiden fazla şeritli yollarda karşı yönden gelen trafiğin şeridine tecavüz ederek kafa kafaya çarpışmaya neden olmak asli kusur sebebidir.
- Arkadan Çarpma (Madde 84/d): Aynı yönde seyreden bir araca arkadan çarpmak trafikte en sık rastlanan ihlaldir. Öndeki aracın aniden fren yapması dahi arkadan çarpan sürücüyü takip mesafesi kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle asli kusurlu olmaktan kurtarmaz.
- Geçme Yasağı Olan Yerlerde Hatalı Sollama (Madde 84/e): Devamlı düz beyaz çizgi olan yollarda, tepe üstlerinde, virajlarda veya tünellerde hatalı sollama yapmak asli kusurdur.
- Doğrultu Değiştirme (Dönüş) Kurallarına Uymamak (Madde 84/f): Dönüşlerde sinyal vermemek, kavis kurallarına aykırı dönmek veya düz seyreden araçların geçişini beklemeden kontrolsüzce sağa/sola kırmak bu kapsamdadır.
- Şeride Tecavüz Etmek ve Yandan Çarpma (Madde 84/g): Şerit çizgilerini dikkate almayarak kendi şeridinde nizami giden araca yandan çarpmak asli kusurdur.
- Kavşaklarda Geçiş Önceliğine Uymamak (Madde 84/h): Kontrolsüz kavşakta sağdan gelen araca yol vermemek veya tali yoldan ana yola çıkarken “Dur” / “Yol Ver” levhasına uymayarak kazaya sebebiyet vermektir.
- Daralan Yollarda Geçiş Kolaylığı Sağlamamak (Madde 84/i): İki aracın emniyetle geçemeyeceği kadar dar yollarda veya dik eğimli yollarda inen aracın çıkan araca öncelik tanımaması asli kusur kabul edilir.
- Manevraları Düzenleyen Kurallara Uymamak (Madde 84/j): Karayolunda kontrolsüz geri geri gitmek, park yerinden veya mülkten çıkarken ana trafiği tehlikeye sokmak ya da U dönüşü yasak yerde dönmektir.
- Zorunlu Haller Dışında Yolda Park Etmek / Duraklamak (Madde 84/k): Şehirlerarası yollarda taşıt yolunda keyfi duraklamak veya kaza/arıza halinde arkaya reflektör koymayarak zincirleme kazaya sebep olmaktır.
- Kurallara Uygun Park Edilmiş Araca Çarpma (Madde 84/l): Yol kenarında veya otoparkta nizami biçimde duran araca çarpmak istisnasız %100 asli kusur doğurur.
Önemli Hukuki Ayrım: Alkollü Olmak Asli Kusur mudur?
Yargıtay kararlarına göre kusur dağılımı kazanın oluş şekline göre yapılır. Alkollü veya ehliyetsiz olmak idari para cezası konusudur. Ana yolda nizami giden alkollü araca tali yoldan kontrolsüz bir araç çarparsa; kazanın asli kusurlusu tali yoldan çıkan araçtır. Alkollü sürücüye şartları varsa tali kusur verilir veya sadece trafik cezası kesilir.
Haksız Asli Kusur Raporuna Karşı Ne Yapılabilir?
1. SBM (TRAMER) İtirazı: Kusur oranı sisteme yansıdıktan sonra 5 iş günü içinde sbm.org.tr üzerinden yeni deliller (kamera kaydı, çevre fotoğrafları) eklenerek itiraz edilmelidir.
2. Sigorta Tahkim Komisyonu: Sigorta şirketlerinin olumsuz kararlarına karşı Tahkim’e başvurulur. Ortalama 4-6 ay içinde bağımsız bilirkişi marifetiyle dosya yeniden incelenir.
3. Hukuk Mahkemeleri: Asliye Ticaret veya Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılacak dava ile Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi’nden yeni rapor aldırılarak haksız kusur dağılımı iptal ettirilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
❓ Asli kusurlu sürücü araç değer kaybı alabilir mi?
Kazada %100 asli kusurlu bulunan taraf değer kaybı alamaz. Ancak kazada iki tarafa da kusur verildiyse (örneğin %75 asli – %25 tali), kusursuzluk payınız olan %25 oranında kısmi tazminat talep edebilirsiniz.
❓ Aynı kazada her iki sürücü de asli kusurlu sayılabilir mi?
Evet. Örneğin kavşağa her iki taraf da kontrolsüz girdiyse veya biri kırmızı ışıkta geçerken diğeri de ters yönden geliyorsa bilirkişiler iki sürücüye de KTK 84 maddelerinden asli kusur verip kusuru %50 – %50 bölebilir.
❓ Trafik cezasına itiraz etmek kusur raporunu düzeltir mi?
Sulh Ceza Hakimliği’ne yapılan itiraz sadece kesilen idari para cezasını iptal eder. Kusur oranının değişmesi ve tazminatın tahsili için Asliye Hukuk/Ticaret Mahkemelerinde veya Sigorta Tahkim Komisyonu’nda süreç yürütülmelidir.
Kaza Tespit Tutanağında Tarafınıza Haksız Kusur mu Verildi?
Aşağıdaki iletişim butonu aracılığı ile tarafımıza olayınızı anlatın, uzman avukatımız inceleyip size dönüş yapsın.
Yasal Uyarı
Bu makalede yer alan bilgiler mevzuat ve genel içtihatlar ışığında bilgilendirme amacıyla kaleme alınmış olup, hukuki danışmanlık veya avukatlık mütalaası teşkil etmez. Her kazanın kusur durumu, poliçe klozları ve delil niteliği farklılık göstereceğinden, somut uyuşmazlığınız özelinde hak kaybına uğramamak için bir avukata başvurmanız tavsiye olunur.