Kısa cevap: Anayasa Mahkemesi, önalım (şufa) davasında ödenecek bedelin hâkim tarafından belirlenen rayiç bedel olmasını öngören kuralı Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Ancak iptal hemen yürürlüğe girmiyor. Karar 6 Kasım 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı, iptal hükümleri dokuz ay sonra, 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mahkemeler rayiç bedel kuralını uygulamaya devam edecek.
Kararın Künyesi
| Mahkeme | Anayasa Mahkemesi |
| Esas / Karar No | E. 2026/23, K. 2026/162 |
| Karar tarihi | 16.07.2026 |
| Resmî Gazete | 06.11.2026, sayı 33422 |
| Başvuranlar | 13 asliye hukuk mahkemesinin itirazı ve 137 milletvekilinin iptal davası (E. 2026/51); dosyalar birleştirildi |
| Sonuç | “Rayiç bedeli” ibaresi oyçokluğuyla iptal; fıkranın kalanı ve geçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrası oybirliğiyle iptal |
| Yürürlük | İptal hükümleri 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girer |
| İlgili mevzuat | TMK m. 734/2 ve geçici m. 1/2 (7571 sayılı Kanun ile gelen düzenleme); Anayasa m. 5 ve 35 |
Kararın tam metni: Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası (E. 2026/23, K. 2026/162) ve 6 Kasım 2026 tarihli, 33422 sayılı Resmî Gazete.
İptal Edilen Kural Neydi?
24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun (11. Yargı Paketi), Türk Medenî Kanunu’nun 734. maddesinin ikinci fıkrasını değiştirmişti. Yeni düzenlemeye göre önalım davasında dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından belirleniyor; önalım hakkı sahibi bu bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini verilen kesin süre içinde mahkemenin gösterdiği yere yatırmak zorunda kalıyordu. Süre kaçırılırsa pay, önalım hakkı sahibi adına tescil edilemiyordu.
Kanuna eklenen geçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrası ise bu değişikliğin yürürlükten önce açılmış davalara da uygulanmasını öngörüyordu.
Kararda rayiç bedelin tanımı için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 266. maddesine atıf yapıldı: rayiç bedel, bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım satım değeridir. Payda bu değer; taşınmazın konumu, ulaşım imkânları, altyapı, imar durumu ve emsal satışlar gibi unsurlarla belirlenir.
Anayasa Mahkemesi Neye Karar Verdi, Neden?
Mahkeme, kuralı Anayasa’nın 5. ve 35. maddelerine aykırı buldu. Gerekçenin özü şöyle:
- Önalım hakkı, satış sözleşmesinin tüm koşullarının aynen üstlenilmesi esasına dayanır; bu hak yalnızca alıcının değişmesini sağlar.
- Rayiç bedel kuralı, tarafların serbest iradeleriyle kararlaştırdığı satış bedelini devre dışı bırakarak tarafların iradesini ortadan kaldırır.
- Mahkemece belirlenen bedel satış bedelinden yüksekse alıcı haksız kazanç elde eder; düşükse alıcı haksız yere zarara uğrar.
- Önalım hakkı sahibi, ne kadar ödeyeceğini ancak yargılamanın sonunda öğrendiği için belirsiz bir konuma düşer.
- Bu nedenle taraflar arasında adil bir denge kurulmamıştır; kural devletin mülkiyet hakkından kaynaklanan pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmaz.
Mahkeme, daha önce “satış bedeli” ölçütünü Anayasa’ya aykırı bulmamıştı (kararda anılan E. 2023/77, K. 2023/190 ve E. 2024/152, K. 2025/116 sayılı kararlar). Bu kararlarda, alıcının ödediği satış bedeli ile tapu giderlerinin karşılanmasının tarafların menfaatleri arasında adil dengeyi kurduğu belirtilmişti.
“Rayiç bedeli” ibaresinin iptali üzerine aynı fıkradaki “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibareleri ile fıkranın kalan kısmı ve geçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrası uygulanma imkânı kalmadığından 6216 sayılı Kanun’un 43/4. maddesi gereğince iptal edildi.
Önalım Bedelinde Üç Dönem
| Dönem | Esas alınan bedel |
|---|---|
| 25.12.2025 öncesi | Tapudaki satış bedeli ve tapu giderleri |
| 25.12.2025 – 06.08.2027 | Hâkimin belirlediği rayiç bedel (iptal kararına rağmen uygulanmaya devam eder) |
| 06.08.2027 sonrası | TMK 734/2 bütünüyle yürürlükten kalkar; TBMM yeni bir düzenleme yapmazsa bedel ve depo konusunda kanuni boşluk doğar |
Sizin İçin Anlamı
- Devam eden davalarda: 6 Ağustos 2027’ye kadar hâkimin belirlediği rayiç bedel yatırılmaya devam edilir. Kesin süre kaçırılırsa pay adınıza tescil edilemez; bu risk sürüyor.
- Yürürlüğün durdurulması talebi reddedildi. Yani kuralın uygulanması bugünden durmuş değil.
- Yeni dava açacaksanız: Bedelin yargılama sonunda belli olacağını ve rayiç bedelin satış bedelinden yüksek çıkabileceğini hesaba katın.
- Takvim önemli: TBMM’nin 6 Ağustos 2027’ye kadar yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. Davanızın bu tarihten önce mi sonra mı sonuçlanacağı, ödeyeceğiniz bedeli doğrudan etkileyebilir.
- Satıştan itibaren bir yıllık hak düşürücü süre bu kararla değişmedi.
Karşıoy
“Rayiç bedeli” ibaresinin iptaline dört üye karşı oy kullandı; bu nedenle karar bu yönüyle oyçokluğuyla alındı. Kararın diğer bölümleri oybirliğiyle alındı.
Sık Sorulan Sorular
İptal kararı yayımlandı, artık satış bedelini mi ödeyeceğim?
Hayır. İptal hükümleri 6 Ağustos 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mahkemeler rayiç bedel kuralını uygulamaya devam eder.
6 Ağustos 2027’den sonra hangi bedel esas alınacak?
Kararla 734. maddenin ikinci fıkrası bütünüyle iptal edildi. TBMM bu tarihe kadar yeni bir düzenleme yapmazsa bedel ve depo konusunda kanuni boşluk doğar. Bu nedenle yeni düzenlemenin takip edilmesi gerekir.
7571 sayılı Kanun’dan önce açılmış davalar ne olacak?
Bu davalara da rayiç bedel kuralını uygulatan geçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrası iptal edildi; ancak bu iptal de 6 Ağustos 2027’de sonuç doğuracak.
Önalım hakkını kullanma süresi değişti mi?
Hayır. Satıştan itibaren işleyen bir yıllık hak düşürücü süreye ve cebrî artırmada önalım yasağına ilişkin kurallar bu kararın konusu değildi.
İlgili yazı: Kentsel dönüşümde arsa payı satışı
Yasal Uyarı
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Fırat KÖKSOY‘a aittir. Sitedeki makale ve içerikler, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

