Kısa cevap: Hem satıcıdan hem de aralarında organik bağ bulunan arsa sahibi şirketten istenebilir. Sözleşme resmî şekilde yapılmadığı için geçersizse, ödenen bedel sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade edilir; döviz ödendiyse fiilî ödeme günündeki kur esas alınır.
Kararın Künyesi
| Mahkeme / Daire | Yargıtay 3. Hukuk Dairesi |
| Esas / Karar No | E. 2025/5184, K. 2026/2130 |
| Karar tarihi | 13.04.2026 |
| İlk derece | Tüketici mahkemesi |
| Dava konusu | Ön ödemeli konut satış sözleşmesi uyarınca ödenen peşinatın iadesi |
| Oy durumu | Oy birliği |
| İlgili mevzuat | TBK m. 99; 3095 sayılı Kanun m. 4/a |
Kararın tam metni: Yargıtay Karar Arama (3. Hukuk Dairesi, E. 2025/5184).
Olay Neydi?
Alıcı, 26 Aralık 2017’de bir inşaat şirketiyle adi yazılı satış sözleşmesi imzaladı. Sözleşmeye göre daire, tasdikli projesine uygun olarak tamamlanıp 24 ay sonra teslim edilecekti. Satışa konu bağımsız bölümün üzerinde bulunacağı arsa ise başka bir şirkete aitti.
Alıcı 27.000 Euro peşinat ödedi. Ancak bina inşa edilmedi, tapu devri yapılmadı, teslim gerçekleşmedi. Alıcı, ödediği peşinatın iadesi için her iki şirkete karşı dava açtı. Davalılar, sözleşmenin geçerli olmadığını, arsa sahibi şirketin sözleşmenin tarafı olmadığını ve aralarında ortaklık bulunmadığını savundu.
Sözleşme Geçersizse Para Nasıl Geri Alınır?
Mahkeme, taraflar arasında adi yazılı şekilde ön ödemeli konut satış sözleşmesi imzalandığını, oysa bu sözleşmenin resmî şekilde yapılmasının zorunlu olduğunu belirledi. Geçerli bir sözleşmeden söz edilemeyeceği için alıcının ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde geri isteyebileceğine karar verildi.
Başka bir deyişle, sözleşmenin geçersiz olması alıcıyı parasından etmez; aksine satıcının elinde haklı bir sebep olmadan kalan parayı iade yükümlülüğü doğar.
Arsa Sahibi Şirket Neden Sorumlu Tutuldu?
Arsa sahibi şirket sözleşmeyi imzalamamıştı. Buna rağmen mahkemeler, iki şirketin kâr elde etmek amacıyla ortak amaç ve iş birliği içinde bulunduğunu, aralarında organik bağ olduğunu kabul etti ve müteselsil sorumluluğa hükmetti. Dosyadaki göstergeler şunlardı:
- Daire satışına ilişkin ödemeler müteahhit şirketin hesabına yapılmıştı.
- Arsa sahibi şirket adına tapu devirlerini vekâleten müteahhit şirket yetkilisinin oğlu gerçekleştirmişti.
- Arsa sahibi şirketin sermayesinin neredeyse tamamı başka bir şirkete aitti ve o şirketin temsilcisi, müteahhit şirketin de sahibi ve yetkilisiydi.
- İnşaat ruhsatı başvurusu da bu yapı içindeki şirket tarafından yapılmıştı.
Yargıtay bu değerlendirmeyi yerinde buldu ve her iki şirketin temyiz itirazlarını reddederek kararı onadı.
Döviz Ödendiyse Hangi Kur Uygulanır?
Sözleşmede, alıcı kalan tutarı ödemezse peşinatın ödendiği tarihteki kur üzerinden Türk lirası olarak iade edileceği yazıyordu. Bölge adliye mahkemesi, satıcı tapu devrini yapmayarak kendi edimini yerine getirmediğinden alıcının kalan tutarı ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını ve bu sözleşme hükmünün geçersiz olduğunu belirtti.
Türk Borçlar Kanunu’nun 99. maddesi uyarınca yabancı para borcunun fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parasıyla ödenmesi istenebilir. İlk derece mahkemesi de 27.000 Euro’nun fiilî ödeme tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru karşılığına, temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi gereğince kamu bankalarının bir yıl vadeli döviz mevduatına uyguladığı en yüksek faizle birlikte hükmetmişti.
Harç ve Vekâlet Ücreti Hangi Kura Göre Hesaplanır?
Kararda bu ayrıma da yer verildi: yabancı para alacağına ilişkin davalarda harç ve vekâlet ücreti, dava tarihindeki efektif satış kuruna göre hesaplanan değer üzerinden belirlenir; karar tarihindeki kur esas alınmaz. Alacağın kendisi fiilî ödeme günündeki kurdan hesaplanırken, yargılama giderleri dava tarihindeki kura bağlıdır.
Sizin İçin Anlamı
- Adi yazılı sözleşme sizi çaresiz bırakmaz. Şekil şartına uyulmaması sözleşmeyi geçersiz kılar, ancak ödediğiniz bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebilirsiniz.
- Davalıyı tek şirketle sınırlamayın. Ödemelerin hangi hesaba gittiği, tapu devirlerini kimin yaptığı, ruhsatı kimin aldığı ve şirketlerin ortaklık yapısı organik bağın delilidir.
- Ödeme belgelerini saklayın. Bu dosyada peşinat, eşe ait bir hesaptan açıklama yazılarak gönderilmişti ve bu ödeme ispatlanabildi.
- Döviz ödediyseniz kuru sözleşmeye bırakmayın. Satıcının edimini yerine getirmediği hâllerde, iadeyi düşük kura bağlayan sözleşme hükümleri geçersiz sayılabilir.
- Teslim tarihini ve gecikmeyi yazılı olarak tespit edin. İhtarname, temerrüt tarihini ve dolayısıyla faizin başlangıcını belirler.
Sık Sorulan Sorular
Sözleşme geçersizse hiç tazminat alamaz mıyım?
Bu dosyada talep, ödenen peşinatın iadesine ilişkindi ve kabul edildi. Geçersiz sözleşmede sözleşmeye dayalı taleplerin akıbeti farklı değerlendirilir; somut olayın koşullarına göre ayrıca değerlendirme gerekir.
Arsa sahibi “ben sözleşmeyi imzalamadım” derse ne olur?
İmza tek başına belirleyici değildir. Bu kararda, iki şirketin ortak amaç ve iş birliği içinde hareket ettiği somut göstergelerle ortaya konduğu için arsa sahibi şirket de müteselsilen sorumlu tutuldu.
Hangi mahkemede dava açılır?
Bu dosya tüketici mahkemesinde görülmüştür. Konutu kişisel ihtiyaç için satın alan alıcı tüketici sayıldığından uyuşmazlık tüketici mahkemesinin görev alanına girer.
Faiz ne zamandan işler?
Bu dosyada faiz, dava tarihinden değil temerrüt tarihinden işletilmiştir. Temerrüt genellikle ihtarnameyle oluşur; bu nedenle ihtarnamenin tarihi ve içeriği önemlidir.
İlgili sayfalar: Kentsel dönüşümde müteahhit ek para isteyebilir mi? · Gayrimenkul ve inşaat hukuku · Tüketici hukuku
Yasal Uyarı
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Fırat KÖKSOY‘a aittir. Sitedeki makale ve içerikler, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

