Mahkemenin sözleşmeyi iptal etmesi veya tarafların sözleşmeyi feshetmesi, damga vergisinin her durumda iadesini sağlamaz. Özel sözleşmeden vazgeçmek ile kanunun gösterdiği başvuru veya yargı yolu üzerinden kamu ihalesini iptal ettirmek farklıdır. Bu nedenle iade talebinden önce sözleşmenin türünü, iptal nedenini, işlem tarihini ve yararlanma kapsamını belirleyin. [1]
Özel sözleşme feshedildiğinde damga vergisi neden otomatik iade edilmez?
Damga vergisini yalnız işin tamamlanması veya sözleşme bedelinin ödenmesi doğurmaz. Tarafların Kanun’a ekli tablodaki kâğıdı yazıp imzalayarak hukuken tamamlaması vergiyi doğurabilir. Bu nedenle tarafların daha sonra anlaşarak sözleşmeyi sona erdirmesi, başta doğmuş vergiyi kendiliğinden silmez.
Örneğin Bursa’daki bir şirketin özel tedarik sözleşmesini ticari nedenlerle feshetmesi ile mahkemenin ihale kararını iptal etmesi aynı olay değildir. Bu örnekte yalnız fesih protokolü bulunması, kamu ihalesine özgü iade hükmünü uygulamaya yeterli olmaz. Buna karşılık başlangıçta vergi doğmadığını veya fazla ödeme yaptığınızı düşünüyorsanız bu iddiayı ayrıca belgeleyin.
Kamu ihalesi iptal edilirse sözleşme damga vergisi geri alınabilir mi?
488 sayılı Kanun’a ekli tablonun ilgili hükmü, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet, Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet veya yargı kararı üzerine ihalenin iptalini düzenler. Şartlar gerçekleştiğinde vergi dairesi, ihale kararı ve ihale makamıyla yapılan sözleşmenin kullanılmayan kısmına düşen damga vergisini iade eder. Her idari fesih veya işi bırakma bu kapsamda değildir. [1]
Anayasa Mahkemesi, 13.12.2022, E.2022/125, K.2022/162 sayılı kararla, sözleşmenin varlığını mutlak iade engeli sayan cümleyi iptal etti. Mahkeme, ihalenin iptali veya isteklinin değişmesi nedeniyle yüklenicinin sözleşmeden yararlanamadığı dönemlerdeki iade yasağını orantısız buldu. İnceleme kamu ihalesi bağlantılı hükme ilişkindir; bütün özel sözleşmelerin feshi için genel bir vergi iadesi kararı değildir. [2]
7491 sayılı Kanun’la yapılan ve 28 Aralık 2023’te yürürlüğe giren değişiklik ile 69 Seri No.lu Tebliğ bu alanı ayrıca düzenledi. Eski bir işlemde yalnız bugünkü maddeyi okumak yeterli değildir. Ayrıca kararların ve kanun değişikliklerinin olayın geçtiği dönemi kapsayıp kapsamadığını kontrol edin.
İşin bir kısmı tamamlanmışsa verginin tamamı mı iade edilir?
Kural, hükmünden yararlanılmayan kısma yöneliktir. Yüklenicinin işe hiç başlamamasıyla işin büyük bölümünü bitirmesi farklı hesap doğurur. Gerçekleşme oranını yalnız yüklenicinin tahminine veya sözleşmede kalan ay sayısına dayandırmayın; işin niteliği ve ihale makamının gerçekleşme yazısı esas belgeler arasındadır.
Danıştay Dokuzuncu Dairesi, 18.09.2024, E.2024/3749, K.2024/4096 sayılı dosyada Daire, yol yapım işinin kullanılmayan kısmına ilişkin iade talebini inceledi. Bölge İdare Mahkemesi, gerçekleşmeyen kısma düşen sözleşme damga vergisinin faiziyle iadesini kabul etmişti. Daire, idarenin temyizini reddederek temyize konu kısmı onadı. Bu nedenle yüklenicinin bitirdiği iş ile sözleşmenin yararlanamadığı kısmını belgelerle ayırmak iade hesabı için önem taşıyordu. [3]
İhale kararı ve sözleşme için ayrı tahsilatlar varsa ikisini ayrı satırda gösterin. Daha önce iade edilmiş tutarı yeniden talebe eklemeyin. Bu yüzden başvuruda vergi aslını, kullanılmayan kısmı ve faiz hesabını ayrı gösterin.
İptal kararı verildiğinde dava zaten devam ediyorsa ne olur?
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 24.05.2023, E.2023/105, K.2023/492 sayılı kararda, ihale kararının yargı yerince iptali sonrasında feshedilen sözleşmenin sonraki dönemine düşen damga vergisi yönünden vergi hatası bulunduğunu kabul etti. Kurul ayrıca devam eden davada Anayasa Mahkemesinin iptal kararını uygulamak gerektiğini belirterek ısrar kararını bozdu. Bununla birlikte Kurul, her kesinleşmiş eski dosyanın kendiliğinden yeniden açılacağını söylemedi. Bozma üzerine alt mahkemenin devam eden uyuşmazlığı yeniden karara bağlaması gerekiyordu. [4]
Eski tarihli ihale ve sözleşmelerde hangi düzenleme uygulanır?
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 25.12.2024, E.2023/653, K.2024/1308 sayılı dosyada ihale onay tarihindeki mevzuatı esas aldı. Sonradan yürürlüğe giren 6728 sayılı Kanun hükmünü ve buna ilişkin iptalin etkisini doğrudan uygulamadı. Buna karşılık, fesih sonrasında sözleşmenin hangi kısmının yükleniciye yarar sağlamadığını araştırmak gerektiğini belirterek ısrar kararını bozdu. Sözleşme tarihi ve yararlanılan kısım birbirinden bağımsız iki kontrol noktasıydı. [5]
Bu nedenle başvuru dosyasında ihale onayını, sözleşmeyi, iptal kararını, feshi ve işin fiilen durduğu tarihi açıkça gösterin. Yalnız en yeni emsalin tarihini göstermek, geçmiş döneme ait verginin iadesini kanıtlamaz.
Damga vergisi iade başvurusunda hangi belgeler gerekir?
69 Seri No.lu Tebliğ; verginin ödendiğini gösteren makbuz veya vergi dairesi alındısını, ihalenin iptalini kanıtlayan belgeyi ve ihale makamının işin ne kadarının gerçekleştiğine ilişkin yazısını arar. İhale kararı ile sözleşmenin örnekleri ve ödemelerin ayrıntısı da talebin açıklanmasını sağlar.
| Kontrol | Belge |
|---|---|
| Vergi hangi kâğıt için ödendi? | İhale kararı, sözleşme ve ayrı ödeme kayıtları. |
| İptal hangi yoldan gerçekleşti? | Kurum/kurul kararı veya yargı kararı. |
| Sözleşmeden ne ölçüde yararlanıldı? | İhale makamının gerçekleşme yazısı, hakediş ve kabul kayıtları. |
| Önceden iade veya mahsup var mı? | Vergi dairesi hesap dökümü ve ödeme belgeleri. |
Sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunanlar ilgili vergi dairelerine; bu mükellefiyeti bulunmayan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri gelir/kurumlar vergisi yönünden bağlı oldukları daireye başvurur. Ödemeyi başka bir muhasebe birimine yaptıysanız yine Tebliğ’de gösterilen başvuru yerini esas alın. Tebliğ’de düzenlenmeyen bir mükellefiyet durumunu bu şemaya zorla yerleştirmeyin.
İade reddedilirse veya faiz eksik ödenirse ne yapılır?
Başvurunun reddinde önce işlemin tebliğini ve hangi gerekçeyle reddedildiğini belirleyin. Açık vergi hatası ile kapsamlı hukuki yorum uyuşmazlığı aynı başvuru yoluna tabi olmayabilir. Düzeltme ve şikâyet rehberi bu ayrımı açıklar. Dava süresinin geçmiş olması, her talebin yeni dilekçeyle tekrar dava edilebileceği anlamına gelmez.
Danıştay Dokuzuncu Dairesi, 28.04.2025, E.2023/1421, K.2025/1646 sayılı kararda Daire, idarenin mahkeme hükmünü uygulayarak geri verdiği damga vergisinin faiz hesabındaki farkı inceledi. Daire, 15 Haziran 2012 sonrası tahsilatlara ilişkin tecil faizi farkını kabul eden kararın idare aleyhine kısmını onadı. Bu nedenle vergi hesabınıza yatsa bile faiz hesabını ayrıca kontrol edin. İadenin dayanağı ve tahsil dönemi değiştikçe faiz hesabı da değişebilir. [6]
Sözleşme damga vergisinde diğer sorular
Sözleşmede işe başlanmadıysa mutlaka iade olur mu? Hayır. Önce işlemin kamu ihalesine özgü iade şartlarını taşıyıp taşımadığını kontrol edin. Ayrıca başlangıçta bir vergi hatası varsa bunun için ayrı bir iade dayanağı bulunabilir.
Tarafların anlaşarak fesih protokolü imzalaması yeterli mi? Tek başına yeterli değildir. Kamu ihalesinde kanunun gösterdiği iptal yolunun ve diğer şartların gerçekleşmesi gerekir. Ayrıca fesih protokolünün kendisi de ayrı bir vergilendirme sorusu doğurabilir.
İhale kararı vergisi iade edildi; sözleşme vergisi de ödenir mi? İki tahsilatı ayrı göstererek sözleşmenin kullanılmayan kısmına ilişkin dayanakları sunmak gerekir. Önceki iade, ikinci tutarı otomatik ödeme talimatına dönüştürmez. Diğer vergi uyuşmazlıkları için Vergi Hukuku Bilgi Merkezi içindeki rehberlere ulaşabilirsiniz.
Kaynakça
- Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No:69), m.2 ve 3 ↩
- Anayasa Mahkemesi, 13.12.2022, E.2022/125, K.2022/162 ↩
- Danıştay Dokuzuncu Dairesi, 18.09.2024, E.2024/3749, K.2024/4096 ↩
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 24.05.2023, E.2023/105, K.2023/492 ↩
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 25.12.2024, E.2023/653, K.2024/1308 ↩
- Danıştay Dokuzuncu Dairesi, 28.04.2025, E.2023/1421, K.2025/1646 ↩
Yasal Uyarı
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir; somut dosyanın incelenmesinin ve kişiye özgü hukuki değerlendirmenin yerine geçmez.
Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir. Makalede yer verilen kararlar, ilgili olayın koşulları ve kararın verildiği dönemdeki düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir. Benzer görünen uyuşmazlıklarda deliller, tarafların hukuki durumu ve usul işlemleri farklı sonuçlara yol açabilir. Açıklamalar ve emsal kararlar, belirli bir sonucun elde edileceğine ilişkin taahhüt veya garanti oluşturmaz.
Bu sayfaya erişilmesi veya içeriğin okunması tek başına avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Site üzerinden mesaj gönderilmesi, ilgili kuruma veya mahkemeye yapılması gereken başvurunun yerine geçmez. Başvuru, itiraz, dava, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler somut olayın özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir. Hak kaybı yaşanmaması için süreye bağlı işlemlerde genel açıklamalarla yetinilmemeli; başvuru ve tebliğ kayıtları ile dosya belgeleri üzerinden hukuki yardım alınmalıdır.
