Polisin uyuşturucu madde ele geçirmesi tek başına uyuşturucu ticaretini kanıtlamaz. Mahkeme; başkasına satma, devretme veya temin etme davranışını, ele geçiriliş biçimini, miktarı, kullanım bulgularını ve diğer delilleri birlikte değerlendirir. Bu ayrım, TCK m.188 ile kullanmak için bulundurmaya ilişkin m.191 arasında hangi hükümlerin gündeme geleceğini etkiler. [1]
Örneğin bir evde küçük paketler hâlinde madde bulunduğunda “paket var, o hâlde ticaret” veya “idrar testi pozitif, o hâlde kullanım” şeklinde tek olgudan sonuca gitmek yanıltır. Yargıtayın 2024, 2025 ve 2026 tarihli üç kararında delillerin nasıl farklı sonuçlara götürdüğüne bakalım.
Uyuşturucu ticareti suçu nedir, cezası ne kadardır?
TCK m.188, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak imal ve ticaretine ilişkin farklı fiilleri düzenler. Bu makaledeki ülke içindeki satış, satışa arz, başkasına verme, sevk, nakil ve depolama gibi fiiller m.188/3 kapsamında incelenir. Aynı fıkrada satın alma, kabul etme ve bulundurma da sayılır; bunların hangi amaçla yapıldığı, kullanmak için bulundurmayla ayrımda önem taşır. [1]
TCK m.188/3’te temel ceza, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Madde verilen veya satılan kişi çocuksa hapis cezası on beş yıldan az olamaz. İmal, ithal ve ihraç ise m.188/1’de ayrıca düzenlenir; bu fiiller için yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve iki bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülür. Maddenin türü, suçun işlendiği yer ve birlikte işlenme gibi kanunda sayılan hâller cezayı etkileyebilir. [1]
Kullanmak için bulundurma suçunun cezası ve süreç nasıl farklıdır?
TCK m.191, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme, bulundurma ya da kullanmayı düzenler. Kanundaki hapis cezası iki yıldan beş yıla kadardır. Ancak m.191 kapsamında başlayan soruşturmada kamu davasının açılmasının beş yıl ertelenmesi ve bu süre içinde denetimli serbestlik uygulanması öngörülür; gerektiğinde tedavi de gündeme gelir. Yükümlülüklerin ihlali veya kanunda sayılan yeni fiiller, davanın açılmasına yol açabilir. Bu nedenle “kullanma suçunda doğrudan hapis cezası verilir” ya da “hiç ceza yoktur” demek doğru değildir. [1]
Uyuşturucu ticareti ile kullanma arasındaki fark nasıl belirlenir?
Ceza Genel Kurulu, 03.12.2025 tarihli kararında bulundurmanın amacını saptarken dört soruyu tartışıyor: sanık başkasına satma, devretme veya tedarik etme yönünde bir davranış göstermiş mi; madde nerede ve nasıl tutulmuş; çeşidi ve miktarı ne; sanığın kullanımı tıbbi raporla saptanmış mı? Bunlar sabit gram veya paket sayısına dayalı otomatik bir test değildir. [2]
- Satış veya temin davranışı: mahkeme alıcı beyanını, iletişim kayıtlarını, teslimi ve ödeme olgularını kendi bağlamında değerlendirir.
- Yer ve bulunduruluş: paketleme biçimini, saklama yerini ve araçları dosyanın bütünü içinde okumak gerekir.
- Çeşit ve miktar: maddenin niteliği, net miktarı, kullanım iddiası ve uzman incelemeleri önemlidir.
- Kullanım bulguları: tıbbi tespit kullanım iddiasını destekleyebilir; kullanıcının aynı zamanda ticaret yapamayacağını tek başına kanıtlamaz.
2026 kararı: Paketler bulunsa bile ticaret mahkûmiyeti neden bozuldu?
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.03.2026 tarihli, 2025/12054 E., 2026/3143 K. sayılı kararında, evin bahçesindeki su deposu altında fişekler hâlinde uyuşturucu maddeler ve evde alüminyum folyo bulunduğu dosyayı inceledi. İlk derece mahkemesinin ticaret mahkûmiyetini istinaf da yerinde görmüştü.
Daire çoğunluğu, sanığın üst aramasında suç unsuru çıkmadığını, idrar testinde ele geçenlerle aynı tür maddeler saptandığını, toplam miktarın kullanım sınırında kaldığını ve ticareti her türlü şüpheden uzak kanıtlayan başka delil bulunmadığını değerlendirdi. Ticaret mahkûmiyetini bozdu. Sanığın ticaret suçundan beraat etmesi gerektiğini belirtti ve salıverilmesine karar verdi. Karar doğrudan TCK m.191 uyarınca mahkûmiyet kurmuyor. Buna karşılık azınlık, paketleme ve saklama biçimini ticaret lehine yorumladı. [3]
2025 Ceza Genel Kurulu kararı: Ticaret neden kabul edildi?
Ceza Genel Kurulu, 03.12.2025 tarihli, 2023/70 E., 2025/549 K. sayılı kararında başka bir dosyada ticaret sonucuna vardı. Kurul; araçta ve kişilerde bulduğu paketleri, miktarı, birlikte hareket etme bulgularını ve WhatsApp yazışmalarını birlikte değerlendirdi. Kurul, sanığın satıcılarla madde isteyen kişiler arasında uzun süreli aracılık veya temin rolü üstlendiği sonucuna vardı; Başsavcılığın itirazını reddetti. Aynı ölçütler, daha güçlü temin delilleri nedeniyle burada farklı sonuca götürdü. [2]
2024 Ceza Genel Kurulu kararı: Ticaret yönünde hangi deliller vardı?
Ceza Genel Kurulu, 06.03.2024 tarihli, 2020/301 E., 2024/108 K. sayılı kararında tanık anlatımları, sanıkların bilindiği lakaplar ve telefon görüşmelerinin tespit tutanaklarını birlikte değerlendirerek uyuşturucu ticareti suçunun sabit olduğu sonucuna vardı. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını kabul etti ve önceki bozma kararını kaldırdı. Ticaretin sabit olmadığı görüşü bu dosyada karşı oyda kaldı; çoğunluğun kararı gibi aktarılmamalı. [4]
Miktar veya pozitif test tek başına sonucu belirler mi?
Hayır. 2026 kararında Daire, miktarın kullanım sınırında kalmasını ve pozitif testi diğer delillerle birlikte sanık lehine değerlendirdi. 2025 Ceza Genel Kurulu kararında ise paketlerin yanında başkalarına temin rolünü gösteren yazışmalar vardı. Dolayısıyla maddenin türü ve miktarı önemli olsa da her madde ve kişi için geçerli tek bir yasal gram eşiği varmış gibi düşünmemek gerekir.
Dosyada hangi deliller dikkatle incelenmeli?
- El koyma, arama ve olay tutanakları; maddenin net miktarı ile laboratuvar raporu
- Paketlerin konumu, kime ait alanda bulunduğu ve parmak izi gibi kriminal bulgular
- İletişim içeriği ve elde ediliş usulü; mesajın kime, neye ilişkin olduğu
- Alıcı veya tanık anlatımlarının tutarlılığı ve doğrulanabilirliği
- Tıbbi kullanım bulguları, savunmalar ve lehteki diğer kayıtlar
Elbette bu belge listesi tek başına bir sonuç belirlemez. Savunma, her sanığın eylemini ve delillerle bağını ayrı kurmalıdır. Bu nedenle dosyanın tamamını incelemek gerekir. Ceza hukuku faaliyet alanı sayfamızda sürece ilişkin genel bilgileri bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Üzerimde uyuşturucu bulunduysa otomatik olarak ticaret suçundan mı yargılanırım?
Hayır. Mahkeme, bulundurmanın amacını ve TCK m.188 kapsamındaki ticaret veya temin davranışlarını ayrıca inceler.
İdrar testim pozitifse ticaret suçlaması düşer mi?
Pozitif test kullanım olgusunu destekleyebilir; fakat ticarete ilişkin başka delillerin yokluğunu tek başına kanıtlamaz.
Maddelerin paketli olması kesin ticaret delili midir?
Paketleme önemli bir olgu olabilir. 2026 tarihli kararda paketler bulunmasına rağmen çoğunluk, ticaret mahkûmiyetine yeterli başka kesin delil görmedi.
Ticaret mahkûmiyeti bozulursa otomatik olarak TCK 191 cezası mı verilir?
Hayır. 2026 kararında Yargıtay ticaret hükmünü bozup ticaretten beraat gerekçesini kurdu; doğrudan TCK 191 mahkûmiyeti tesis etmedi.
Kaynakça
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.188 ve m.191. Kanun metni ↩
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.12.2025, 2023/70 E., 2025/549 K. Kararın tam metni ↩
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.03.2026, 2025/12054 E., 2026/3143 K. Kararın tam metni ↩
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 06.03.2024, 2020/301 E., 2024/108 K. Kararın tam metni ↩
Yasal Uyarı
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş veya sonuç garantisi niteliğinde değildir. Her somut olay, kendi koşulları, delilleri ve uygulanacak hukuk çerçevesinde değerlendirilir. Kanunen izin verilen kullanımlar saklı kalmak üzere, makalenin özgün metninin izinsiz çoğaltılması ve yayımlanması yasaktır.