Bir üretim hattı temizlenirken merdanenin dönmesi, arıza gideren işçinin elinin prese sıkışması veya bakım sırasında konveyörün yeniden çalıştırılması ağır yaralanmalara yol açabilir. Böyle bir olayda yalnızca “makineyi kim açtı?” sorusuna bakmak yeterli değildir. Çalışma talimatı, enerjinin nasıl kesildiği, koruyucuların durumu, işçiye verilen eğitim ve işin denetimi birlikte incelenir. Kocaeli, Gebze, Dilovası ve Sakarya’daki üretim tesislerinde karşılaşılan bu tür olaylarda da hukuki değerlendirme aynı esaslara dayanır.
Makine temizliği veya bakımı sırasında yaralanan işçi, olayın koşullarına göre SGK yardımları ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir. İş kazası sayılması ile işverenin tazminattan sorumlu tutulması farklı incelemelerdir: İlki sosyal güvenlik mevzuatındaki kaza tanımıyla, ikincisi olayın meydana geliş biçimi, güvenlik yükümlülükleri, kusur ve zarar ile değerlendirilir.[1][2]
Temizlik ve Bakım Sırasındaki Yaralanma İş Kazası mıdır?
5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelip onu hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay, kanunda sayılan iş kazası hâllerinden biridir. Üretime ara verilmiş olması, işçinin üretim yerine makine temizliği yapması veya dışarıdan gelen bakım ekibinde çalışması, olayın iş kazası olarak incelenmesine tek başına engel değildir. Bakım personelinin hangi işverenin sigortalısı olduğu ve olayın nerede, hangi işle bağlantılı gerçekleştiği ayrıca araştırılır.[1]
İş kazası bildiriminin yapılmaması da yaşanan olayın kendiliğinden “ev kazası”na dönüşmesi anlamına gelmez. Bildirimin yanı sıra hastane kayıtları, kolluk tutanağı, tanık anlatımları ve SGK incelemesi önem kazanabilir. 4/a kapsamındaki çalışan yönünden işveren, kazayı yetkili kolluğa derhâl ve SGK’ya kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir. İşverenin kontrolü dışındaki yerlerde gerçekleşen kazada SGK bildirim süresinin başlangıcı, kazanın öğrenildiği tarih olabilir.[1]
Makinenin Durdurulması ve Enerji İzolasyonu
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin Ek II, 2.13 hükmü, bakımın kural olarak ekipman kapalı, enerji bağlantısı kesilmiş, tüm hareketleri durmuş ve çalışmıyorken yapılacağını düzenler. Bunun mümkün olmadığı hâllerde gerekli önlemlerin alınması veya işin tehlike bölgesi dışında yürütülmesi gerekir. Aynı Ek’in 2.14 hükmü, enerji kaynaklarını kesecek araçların tanınabilir olmasını ve yeniden bağlantının çalışanlar için tehlike doğurmamasını öngörür.[3]
Makinenin “stop” düğmesine basmak her durumda güvenli enerji izolasyonu sağladığı anlamına gelmez. Hidrolik basınç, pnömatik sistem, dönen parçalardaki hareket veya beklenmedik yeniden çalıştırma olasılığı da incelenmelidir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile ILO’nun bakım-onarım rehberi; enerji kaynağını ayırma, kilitleme ve etiketleme, kalan enerjiyi kontrol etme ve ancak güvenli olduğu doğrulandığında işe başlama adımlarını açıklar. Bu rehber teknik güvenlik değerlendirmesinde yararlıdır; somut olayda hangi önlemin gerekli olduğunu işin ve makinenin özellikleri belirler.[4]
İşverenin yükümlülüğü bir uyarı levhası asmakla sınırlı değildir. 6331 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddeleri risklerin önlenmesini, uygun organizasyonu, bilgi ve eğitimi, alınan önlemlerin izlenmesini ve risklerle kaynağında mücadeleyi öngörür. Buna karşılık çalışan da aldığı eğitim ve talimatlar doğrultusunda makineyi kurallara uygun kullanmalı, güvenlik donanımlarını keyfî biçimde çıkarmamalı veya değiştirmemelidir.[2]
İşçi Makineyi Kendi Açtıysa Kusur Nasıl Belirlenir?
Çalışanın temizlik sırasında makineyi çalıştırması kusur incelemesinde önemli bir olgudur. Fakat tek başına işverenin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini göstermez. Temizlik yöntemi işyerinde nasıl öğretilmişti? Elle müdahale yerine uygun bir araç kullanılabilir miydi? Tehlikeli bölgeye erişimi önleyen koruyucu var mıydı? Makinenin hareketi sırasında kapağı açıldığında durmasını sağlayan teknik bir sistem gerekli miydi? Bu soruların cevapları makine, iş organizasyonu ve tanık anlatımlarıyla birlikte değerlendirilir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 15.05.2025 tarihli, 2024/10811 E., 2025/8329 K. sayılı kararında işçi, kapalı makineyi temizlerken işi kolaylaştırmak için makineyi çalıştırmış ve parmağını kaptırmıştır. Alt derece yargılamasında işçiye yüzde yüz kusur yüklenmişti. Yargıtay; iş organizasyonu, koruyucu kapak, makinenin elle müdahalede durmasını sağlayabilecek sistem, uygun temizlik aracı ve alınan önlemlerin denetimi incelenmeden bu kusur raporuyla hüküm kurulmasını hatalı bularak kararı bozmuştur. Karar, işverene kesin bir kusur oranı tayin etmez; eksik kalan teknik incelemenin tamamlanmasını ister. Parmak kaybının zarar ve delil boyutu makineye el kaptırma ve parmak kaybı yazımızda ayrıca ele alınır.[5]
Öte yandan işçinin güvenlik talimatını ihlal etmesi de göz ardı edilemez. Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesi, zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına etkisi varsa tazminatın indirilebilmesine, şartları varsa tamamen kaldırılabilmesine imkân tanır. Somut olayda işçinin davranışı ile işverenin önlem ve denetimi birlikte değerlendirilmeden “işçi yüzde yüz kusurlu” ya da “işveren her durumda sorumlu” denemez.[6]
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 13.10.2025 tarihli, 2025/6028 E., 2025/13613 K. sayılı kararında işçi hamur makinesini temizlerken sağ elini ve kolunu makineye kaptırmıştır. İlk derece mahkemesi, dosyadaki teknik ve sağlık raporlarına dayanarak işverenin yüzde 70, işçinin yüzde 20 ve dava dışı bir kişinin yüzde 10 kusurunun bulunduğu sonucuna varmış; maddi tazminata hükmetmiştir. Yargıtay maddi tazminat yönünden kararı onamıştır. Manevi tazminata ilişkin temyiz istemi ise miktar yönünden reddedilmiştir. Bu kusur yüzdeleri yalnızca o dosyanın değerlendirmesidir; başka bir makine kazasına doğrudan aktarılamaz.[9]
Bakım ve Temizlik İşinde Kim, Neyi Kontrol Etmelidir?
Makineyi kimin durduracağı, enerji kaynaklarını kimin keseceği, bakım alanına kimin girebileceği ve iş bitince makineyi kimin yeniden çalıştıracağı önceden belirlenmelidir. Yazılı talimatın varlığı tek başına yeterli değildir; çalışanların gerçekten nasıl çalıştığı ve talimatın uygulanıp uygulanmadığı önem taşır. Gebze ve Dilovası’ndaki vardiyalı üretim tesislerinde de vardiya devri, kısa süreli temizlik ve arızayı gidermek için koruyucunun açılması gibi durumlarda fiilî iş akışı ayrıca incelenir.
Temizlik için makinenin tehlikeli bölümüne el uzatılması, sıkışan ürünü çıkarma ve koruyucuyu sökme birbirinden farklı işlemlerdir. Makineye uygun araç, çalışma yöntemi ve gerekli teknik koruma somut risk değerlendirmesine göre seçilir. Elektrik bağlantısının yanı sıra hidrolik veya pnömatik basınç, yer çekimiyle hareket edebilen parçalar ve başka bir çalışanın yeniden çalıştırması da göz önünde tutulur.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 11.02.2025 tarihli, 2024/2929 E., 2025/1730 K. sayılı kararında kok tesisinde kılavuz arabasının yakınındaki kömürü temizlemek için araçtan inen işçi, hareket eden araçla fırın kapısı arasında sıkışarak yaşamını yitirmiştir. Dosyadaki kusur raporlarında aracın beklenmedik hareketine karşı teknik önlemler, işin organizasyonu ve işçinin davranışı değerlendirilmiştir. Ancak bu dava, işçinin yakınlarının doğrudan tazminat talebi değil, SGK’nın yaptığı ödemeler için açtığı rücu davasıdır. Yargıtay’ın son incelemesi esas olarak işverenle üçüncü kişilerin SGK’ya karşı sorumluluğunun hesabına ilişkindir; karardaki kusur yüzdeleri başka kazalara taşınamaz.[10]
Bakım Ekibi ve Taşeron İşçi
Gebze’de bir fabrikaya dışarıdan gelen bakım teknisyeni yaralanırsa, “fabrikanın çalışanı değil” demekle sorumluluk incelemesi bitmez. İşçinin gerçek işvereni, fabrika işletmecisi ile bakım şirketi arasındaki sözleşme, talimat ve gözetim yetkisi, tehlikeli alana erişim, enerji izolasyonunu kimin yönettiği ve her bir tarafın kazadaki olası kusuru araştırılmalıdır. Her dış hizmet ilişkisini otomatik olarak asıl işveren-alt işveren ilişkisi saymak da doğru değildir; ilişkinin niteliği sözleşme ve fiilî çalışma düzeniyle belirlenir.
Sigorta girişinin tartışmalı olduğu dosyalarda çalışmanın ve olayın hukuki niteliğinin tespiti gerekebilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 17.12.2025 tarihli, 2025/10794 E., 2025/17584 K. sayılı kararında davacı, makinedeki çapakları temizlerken parmağının koptuğunu ve çalışma süresinin Kuruma bildirilmediğini ileri sürmüştür. Ayrılan hizmet tespiti davasında ilk derece mahkemesi, bir dönem için hukuki yarar yokluğundan ret, başka bir dönem için dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığı ve kalan talepler için esastan ret kararı vermiştir; Yargıtay bu sonucu onamıştır. Bu karar işverenin kazadaki kusurunu veya tazminat miktarını belirlemez. Sigorta ve çalışma kayıtları tartışmalıysa dönemlerin ayrı ayrı değerlendirilmesinin önemini gösterir.[7]
SGK Hakları ve Tazminat Kalemleri
İş kazası nedeniyle hekimin verdiği istirahat raporuna bağlı geçici iş göremezlik ödeneği, iş kazası sigortasının sağladığı haklar arasındadır. Bu ödenek için hastalık sigortasındaki prim günü koşulu iş kazasına otomatik olarak uygulanmaz. SGK tarafından meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azaldığı tespit edilirse sürekli iş göremezlik geliri gündeme gelebilir. Yüzde 10 eşiği SGK gelirine ilişkindir; hukuk davasında her türlü bedensel zarar talebinin asgari oranı değildir.[1]
İşverenin sorumluluğu belirlendiğinde Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesindeki tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi ve ekonomik geleceğin sarsılması gibi zararlar değerlendirilebilir. Bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda olayın özelliklerine göre manevi tazminat da istenebilir. Ödenek ve gelirlerle tazminat arasındaki ilişki, özellikle rücu edilebilir sosyal güvenlik ödemeleri yönünden ayrı hesaplanır; aynı zarar kalemi için çifte ödeme yapılacağı varsayılmamalıdır.[6]
Yaralanma kalıcı bir sakatlığa dönüşmemişse bile iş kazasının ardından raporlu olunan dönem, ispatlanmış kazanç kaybı, tedavi ve diğer zararlar yönünden değerlendirme yapılabilir. Talebin sonucu, tıbbi kayıtlar ile zarar ve sorumluluğun ispatına bağlıdır. İş kazası tazminatı sayfamızda genel başvuru ve dava çerçevesi; yaralanmalı iş kazası tazminatı yazımızda bedensel zarar kalemleri ayrıca açıklanır.
SGK’nın belirlediği sürekli iş göremezlik oranına itiraz, kusur oranına itirazdan farklıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 28.05.2025 tarihli, 2025/3393 E., 2025/9093 K. sayılı kararında dışarıdan görevlendirilen elektrik ustası su deposunu temizlerken elektrik akımına kapılıp düşmüştür. SGK’nın yüzde 9,3 olarak belirlediği oran yerine yargılama sonunda yüzde 15,2 sürekli iş göremezlik oranı tespit edilmiş; Yargıtay, hükümdeki “maluliyet oranı” ifadesini “sürekli iş göremezlik oranı” şeklinde düzelterek kararı onamıştır. Bu karar makine kazasına veya işverenlerin kusuruna ilişkin nihai tazminat hükmü değildir. Sağlık raporu ve kullanılan kavramın SGK hakkı bakımından neden önemli olabileceğini gösterir.[11]
Tazminat Nasıl Hesaplanır ve Raporlara Nasıl İtiraz Edilir?
“Elimi makineye kaptırdım, ne kadar tazminat alırım?” sorusuna yalnızca yaralanmanın adıyla rakam verilemez. Yaş, belgelenen gerçek kazanç, istirahat süresi, kalıcı iş göremezlik değerlendirmesi, kusur, giderler ve hukuken hesaba katılması gereken ödemeler birlikte incelenir. Aynı makinede benzer şekilde yaralanan iki işçinin zarar hesabı farklı çıkabilir.
Kusur raporu kazanın nasıl oluştuğunu ve hangi önlemlerin eksik olduğunu değerlendirmelidir. Sağlık raporu ise yaralanmanın kalıcı etkisini belirler. Hesap raporu bu verilerle zararı hesaplar. Kaza anındaki makine fotoğrafları veya kamera kaydı incelenmeden hazırlanan kusur raporu, yanlış ücret verisine dayanan hesap ya da birbiriyle çelişen sağlık raporları somut itiraz gerektirebilir. Rapordaki her olumsuz sonucun yanlış olduğu varsayılmamalı; hangi belgeyle hangi sonuca itiraz edildiği gösterilmelidir.
Kazadan Sonra Hangi Belgeler Önemlidir?
Hastanedeki ilk başvuruda olayın işyerinde, hangi makinede ve ne yapılırken meydana geldiğinin doğru kayda geçirilmesi önemlidir. Kocaeli veya Sakarya’daki bir fabrikada da kaza bildirimi, vardiya ve bakım kayıtları, iş emri, risk değerlendirmesi, makine kullanım ve temizlik talimatı, eğitim belgeleri, koruyucu donanım kayıtları, servis raporları, fotoğraf, kamera kaydı ve tanık bilgileri olayın aydınlatılmasına yardımcı olabilir. Özellikle koruyucu kapak ve enerji izolasyonunun kaza anındaki durumuyla sonradan yapılan değişiklikler birbirine karıştırılmamalıdır.
İş kazası sonrası makine değiştirilmişse veya kayıtlar kaybolma riski taşıyorsa delillerin usulüne uygun biçimde tespiti değerlendirilebilir. Çalışan kendi erişim yetkisi dışındaki sistemlere girmemeli ya da delilleri hukuka aykırı yollarla elde etmemelidir. Kaza raporuyla tıbbi dosya arasında farklılık varsa bu farkın nedeni ayrıca açıklığa kavuşturulmalıdır.
Gebze, Dilovası, Kocaeli ve Sakarya Fabrikalarında Delil ve Başvuru
Gebze veya Dilovası’ndaki bir üretim hattında temizlik yapan işçi yaralandığında, makinenin kimin talimatıyla durdurulduğu ve yeniden kimin çalıştırdığı araştırılır. Bakım işi vardiya değişiminde yürütülmüşse eski ve yeni vardiyanın teslim kayıtları, üretim duruş saatleri ve çalıştırma yetkisi önem kazanır. Kusur, fabrikanın bulunduğu yere göre değil, kazanın oluşuna ve alınan önlemlere göre değerlendirilir.
Kocaeli’nin İzmit veya Körfez çevresindeki bir tesiste ya da Sakarya’da bir bakım ekibinde çalışan işçi için de aynı inceleme yapılır. İş emri, bakım sözleşmesi, makinenin servis kayıtları, risk değerlendirmesi ve varsa enerji kesme işleminin kayıtları bir arada değerlendirilmelidir. Bakım şirketi başka şehirde, kaza yeri başka şehirde ve işçinin yerleşim yeri Sakarya’da olabilir. Böyle bir durumda sorumlular ve yetkili mahkeme, şirketlerin adreslerine bakılarak tek cümleyle belirlenemez.
Gebze’de makine temizlerken yaralanan işçi için hastane kaydı, iş kazası bildirimi ve makinenin kaza anındaki durumunu gösteren belgeler önemlidir. Dilovası’nda bir taşeron bakım ekibinde çalışan işçinin yaralanmasında ise işin fiilen kim tarafından yönetildiği ve fabrika ile bakım şirketinin güvenlik yükümlülükleri ayrıca incelenir. Kayıtlar hukuka uygun yollarla istenmeli; kaybolma riski varsa usulüne uygun delil tespiti değerlendirilmelidir.
Dava Süresi ve Yetkili Mahkeme
İşverenin sözleşmeye aykırılığından doğan iş kazası tazminatında genel zamanaşımı süresi on yıldır. Sürenin hangi tarihte başladığı, zararın ortaya çıkışı ve tıbbi durumun belirlenmesiyle ilgili olabilir. İşçi raporu beklerken süreyi hiç takip etmezse hak kaybı yaşayabilir; her sonradan alınan raporun yeni süre başlattığı da söylenemez.[12]
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 02.06.2025 tarihli, 2024/14080 E., 2025/9357 K. sayılı kararında 2006 yılındaki kazada işaret parmağını kaybeden işçinin sürekli iş göremezlik oranı ilk kez 27.01.2016 tarihli Kurum Sağlık Kurulu raporuyla belirlenmiş, dava 2021 yılında açılmıştır. Daire, bu dosyada zararın belirlenmesinde rapor tarihini dikkate alarak zamanaşımından ret kararını bozmuştur. Bu sonuç, tüm iş kazalarında sürenin mutlaka sağlık raporuyla başlayacağı anlamına gelmez; kaza, tedavi, zararın öğrenilmesi ve rapor tarihleri birlikte incelenir.[12]
İş kazası tazminatı iş mahkemesinde görülür. 7036 sayılı Kanun’un 6. maddesi gereği kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olabilir. Örneğin Gebze’de çalışıp Sakarya’da oturan bir işçi için yalnızca fabrikanın bulunduğu adliye tek seçenek değildir; yerleşim yeri ve yargı çevresi kontrol edilir. Kanun’un 3/3 maddesi iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarını dava şartı arabuluculuk dışında tutar.[8]
İlgili Yargıtay Kararları
Makineyi çalıştırarak temizleme ve yüzde yüz işçi kusuru: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 15.05.2025, 2024/10811 E., 2025/8329 K. Karar, işçinin hareketini göz ardı etmeden işverenin teknik önlem ve denetiminin de araştırılmasını istemiş; eksik kusur incelemesi nedeniyle bozma kararı vermiştir. Kararın tam metni.
Çapak temizlerken yaralanma ve sigorta kayıtları: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 17.12.2025, 2025/10794 E., 2025/17584 K. Hizmet tespiti taleplerinin bir kısmı reddedilmiş, bir kısmı konusuz kalmış; bu sonuç onanmıştır. İş kazası tazminatında kusur veya miktar hakkında hüküm kurulmamıştır. Kararın tam metni.
Hamur makinesinin temizliğinde el ve kol yaralanması: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 13.10.2025, 2025/6028 E., 2025/13613 K. Dosyada işveren, işçi ve üçüncü kişi yönünden kusur raporu esas alınmış; maddi tazminat kararı onanmıştır. Manevi tazminata ilişkin temyiz, miktar yönünden incelenememiştir. Kararın tam metni.
Kok tesisinde temizlik sırasında hareket eden araç: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 11.02.2025, 2024/2929 E., 2025/1730 K. Ölümle sonuçlanan kazaya ilişkin SGK rücu davasında son inceleme, özellikle işveren ile üçüncü kişilerin Kuruma karşı sorumluluk hesabına ilişkindir. Kararın tam metni.
Bakım ekibinde çalışan işçinin sağlık oranına itiraz: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 28.05.2025, 2025/3393 E., 2025/9093 K. Su deposundaki elektrik kazası sonrası sürekli iş göremezlik oranının tespitine ilişkindir; kusur kararı değildir. Kararın tam metni.
Parmak kaybında zamanaşımının başlangıcı: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 02.06.2025, 2024/14080 E., 2025/9357 K. Somut dosyada ilk sürekli iş göremezlik raporunun tarihi dikkate alınarak zamanaşımından ret bozulmuştur. Kararın tam metni.
Sıkça Sorulan Sorular
Makine temizlerken parmağımı kaptırdım; iş kazası sayılır mı?
İşyerindeki çalışma sırasında meydana gelen ve bedensel zarar doğuran olay, 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre iş kazası kapsamında değerlendirilebilir. Kaza tespiti ile tazminat sorumluluğu ayrı incelenir.
Makineyi ben çalıştırdıysam tazminat hakkım biter mi?
Otomatik olarak bitmez. Davranışınız kusur değerlendirmesine girer; iş organizasyonu, eğitim, denetim ve makinenin koruyucuları da incelenir. Yargıtay’ın 2025/8329 K. sayılı kararı, bu araştırma yapılmadan yüzde yüz işçi kusuruna dayanılmasını eksik bulmuştur.
Bakım sırasında başka biri makineyi açtıysa kim sorumludur?
Makineyi kimin, hangi talimatla ve hangi koşullarda çalıştırdığı; kilitleme ve uyarı düzeninin bulunup bulunmadığı; operatör, bakım ekibi ve işverenlerin görevleri birlikte incelenir. Sorumlu kişiler ve kusur oranları delillere göre belirlenir.
Eğitim formunu imzaladım; işverenin sorumluluğu kalır mı?
İmza, eğitim verildiğine ilişkin bir delil olabilir. Eğitimin içeriği, makineye özgü talimatlar, alınan teknik önlemler ve bunların uygulanıp denetlenmesi ayrıca araştırılır.
Makine bakımında yalnızca düğmeden kapatmak yeterli mi?
Her zaman değil. Yönetmelik enerji bağlantısının kesilmesini ve tüm hareketlerin durmuş olmasını kural olarak öngörür. Makineye göre depolanan enerji ve yeniden çalıştırma riski de değerlendirilir.
Bakım formu periyodik kontrol raporu yerine geçer mi?
Hayır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının rehberi bakım kaydı ile mevzuata göre yetkili kişi tarafından yapılan periyodik kontrolü ayrı işlemler olarak açıklar. İlgili makinenin hangi kontrol yükümlülüğüne tabi olduğu ayrıca belirlenir.[4]
Sigortasız çalışırken makine kazası geçirdim; başvuru yapabilir miyim?
Sigorta kaydının bulunmaması olayın araştırılmasını engellemez. Fiilî çalışma, işveren ve kazanın bağlantısı tanık, işyeri belgeleri ve diğer delillerle ortaya konabilir. Hizmet tespiti gerekip gerekmediği somut olaya bağlıdır.
Taşeron bakım şirketinin işçisiyim; fabrikanın da sorumluluğu olabilir mi?
Olabilir. Sözleşmeler, işin fiilen kimin yönetiminde yapıldığı ve tarafların kazaya etkisi incelenir. Dışarıdan hizmet alınmış olması tek başına her şirketin sorumlu olduğu anlamına gelmez.
İşten ayrılmadan tazminat istenebilir mi?
İş kazasına bağlı tazminat talebi için iş sözleşmesinin sona ermesi genel bir koşul değildir. İş ilişkisi sürerken de olay ve zarar araştırılabilir.
Kalıcı sakatlık oranım yüzde 10’un altında; tazminat isteyebilir miyim?
Yüzde 10 sınırı SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri yönündendir. Hukuki tazminat talepleri bu eşikten ayrı, ispatlanan bedensel zarar ve sorumluluk koşullarına göre incelenir.
İşveren kazayı SGK’ya bildirmediyse ne olur?
Bildirim yükümlülüğünün ihlali olayın iş kazası olup olmadığını tek başına değiştirmez. Hastane kayıtları, kaza tutanağı ve diğer delillerle SGK nezdinde inceleme istenebilir; bildirim ihlalinin işveren yönünden ayrıca sonuçları olabilir.
Hangi mahkemede dava açılır; arabuluculuk zorunlu mu?
İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları iş mahkemesinde görülür ve 7036 sayılı Kanun’un 3/3 maddesine göre bu talepler bakımından dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. Yetkili mahkeme belirlenirken davalının yerleşim yeri, işin veya işlemin yapıldığı yer, kazanın meydana geldiği yer ve zarar gören işçinin yerleşim yeri gibi kanuni seçenekler somut olayda değerlendirilir.[8]
Bakım sırasında elektrik veya basınç tamamen kesilmediyse ne araştırılır?
Makinenin enerji kaynakları, depolanmış enerji, uygulanan kapatma yöntemi ve yeniden çalıştırmayı önleyen tedbirler incelenir. Yalnızca düğmeye basılmış olması her sistemde güvenli bakım koşulu sağlamayabilir.
Temizlik işini müdür söyledi ama yazılı iş emri yok; bunu ispatlayabilir miyim?
Yazılı iş emri önemli bir delildir; bulunmaması görevlendirmenin hiç yapılmadığını kesin olarak göstermez. Vardiya kaydı, mesajlar, tanıklar, kamera görüntüsü ve işin fiilen nasıl yürütüldüğü birlikte değerlendirilebilir.
İş arkadaşım makineyi çalıştırdı; sadece ona mı dava açılır?
Hayır, sorumlular olayın koşullarına göre belirlenir. Diğer çalışanın davranışı, işverenin organizasyon ve güvenlik önlemleriyle birlikte incelenir; herkesin aynı sebeple veya aynı oranda sorumlu olduğu varsayılamaz.
Koruyucu kapağı bakım için söktük; işveren bundan habersiz olduğunu söylüyor. Sonuç ne olur?
Kapağın kim tarafından, hangi talimatla ve ne kadar süre için çıkarıldığı; makinenin bu sırada çalıştırılıp çalıştırılmadığı ve denetimin nasıl yapıldığı araştırılır. Tek bir açıklama kusuru otomatik olarak belirlemez.
Makine kazasından sonra aynı ücretle çalışıyorum; yine de tazminat isteyebilir miyim?
Çalışmayı sürdürmek veya ücretin düşmemesi bedensel zararın bulunmadığını tek başına göstermez. Kalıcı güç kaybı ve daha fazla çaba harcama gereği tıbbi ve mesleki delillerle değerlendirilir. Geçici zararlar da ayrıca incelenebilir.
SGK’nın verdiği iş göremezlik oranına itiraz edilebilir mi?
İlgili usuller içinde itiraz ve gerektiğinde yargısal tespit mümkündür. Sağlık raporundaki oran, kusur oranından farklıdır. 2025/9093 K. sayılı karar, Kurumca belirlenen oran ile yargılama sonucundaki oranın farklı olabildiği bir uyuşmazlığa ilişkindir.
Bakım sırasında yaralandım; tazminat kaç para olur?
Sabit tutar yoktur. Kazanç, yaş, tedavi süresi, kalıcı etki, kusur, giderler ve ilgili ödemeler ortaya konmadan güvenilir hesap yapılamaz. Başka dosyadaki hüküm tutarı doğrudan uygulanamaz.
Raporu beklerken dava açma süresini kaçırabilir miyim?
Gecikme riskini dosyanın tarihleriyle değerlendirmek gerekir. 2025/9357 K. sayılı karar bir olayda ilk sürekli iş göremezlik raporunu dikkate almıştır; her raporun her talep için süreyi yeniden başlatacağı sonucu çıkarılamaz.
Gebze’de fabrikada makine temizlerken yaralandım; hangi kayıtları istemeliyim?
Hastane ve kaza bildirim kayıtlarıyla birlikte vardiya, iş emri, makine bakım ve güvenlik kayıtları, kamera görüntüsü ve tanık bilgileri önem taşıyabilir. Hangi belgenin gerekli olduğu kazanın oluşuna göre değişir; korunması gereken kayıtlar için zamanında hukuki yol değerlendirilmelidir.
Dilovası’nda taşeron bakım işçisiyim; yalnızca bakım şirketi mi sorumludur?
Buna sözleşme adıyla cevap verilemez. İşin kimin yönetiminde yapıldığı, fabrika ve bakım şirketinin üstlendiği güvenlik işleri ile kazaya etkileri araştırılır. Fabrika sahasında yaralanmak tek başına her iki şirketin sorumlu olduğu anlamına gelmez.
Sakarya’da oturup Kocaeli’de çalışıyorum; tazminat davasını nerede açabilirim?
7036 sayılı Kanun’un yetki kuralları kazanın veya zararın meydana geldiği yer ve zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesini de seçenekler arasında sayar. Somut adres ve yargı çevresi kontrol edilmelidir; sırf fabrika Kocaeli’de diye Sakarya seçeneği dışlanmaz.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 13, 16, 18, 19. Mevzuat ↩ ↩ ↩ ↩
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, m. 4, 5, 10, 19. Mevzuat ↩ ↩
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Ek II, 2.13–2.14. Mevzuat ↩
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı / ILO, Bakım ve Onarım Çalışmalarında Risk Yönetimi, Haziran 2025. Rehber ↩ ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 15.05.2025, 2024/10811 E., 2025/8329 K. Kararın tam metni ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 52, 54–56, 417. Mevzuat ↩ ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 17.12.2025, 2025/10794 E., 2025/17584 K. Kararın tam metni ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3/3, 5–6. Mevzuat ↩ ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 13.10.2025, 2025/6028 E., 2025/13613 K. Kararın tam metni ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 11.02.2025, 2024/2929 E., 2025/1730 K. Kararın tam metni ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 28.05.2025, 2025/3393 E., 2025/9093 K. Kararın tam metni ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 146 ve 149; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 02.06.2025, 2024/14080 E., 2025/9357 K. Mevzuat; kararın tam metni ↩ ↩
Yasal uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş veya sonuç garantisi niteliğinde değildir. Her somut olay, kendi koşulları, delilleri ve uygulanacak hukuk çerçevesinde değerlendirilir. Kanunen izin verilen kullanımlar saklı kalmak üzere, makalenin özgün metninin izinsiz çoğaltılması ve yayımlanması yasaktır.