Evet, belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m. 107, 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlükten kaldırıldı. Ancak bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam ediyor. Yeni düzenleme, alacağının yalnız bir bölümünü dava eden kişiye de aynı davada bir kez, tahkikat bitmeden talebini artırma imkânı tanıyor. Bu yolla artırılan tutar bakımından zamanaşımı, dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılıyor.[1]
Bu değişiklik, bütün alacak davalarının artık kısmi dava açılması gerektiği anlamına gelmiyor. Alacağının tamamını bilen kişi, tamamını dava edebilir. Asıl yenilik, bölünebilir bir alacağın bir kısmını isteyen kişinin sonradan yapacağı talep artırımının usulü ve zamanaşımına etkisiyle ilgili.[2]
Belirsiz Alacak Davası Ne Zaman Kaldırıldı?
7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kanunun 19. maddesi HMK m. 107’yi kaldırdı; 20. maddesi ise kısmi davayı düzenleyen HMK m. 109’a dördüncü fıkrayı ekledi. Bu iki değişiklik, Kanunun 26. maddesi uyarınca yayımlandıkları gün yürürlüğe girdi. Dolayısıyla esas alınacak tarih, Kanunun kabul edildiği 16 Temmuz değil, 31 Temmuz 2026.[1]
Önceden belirsiz alacak davası, dava açılırken miktarı tam ve kesin olarak belirlenemeyen alacakların mahkeme önüne taşınmasına imkân veriyordu. Yeni davalarda artık kaldırılan 107. maddeye dayanılmıyor. Bunun yerine, alacağın tamamının mı yoksa bir bölümünün mü istendiği açıkça belirtilerek uygun dava yolu seçiliyor.
Daha Önce Açılan Belirsiz Alacak Davalarına Ne Olacak?
31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları, sırf madde kaldırıldı diye reddedilmez veya kendiliğinden kısmi davaya dönüşmez. 7589 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin onuncu fıkrası, kaldırılan 107. maddenin bu davalarda uygulanmaya devam edeceğini açıkça söylüyor.[1]
Bu dosyalarda eski HMK m. 107’nin koşulları ve talep belirleme usulü önemini koruyor. Maddenin 2020’de değişen ikinci fıkrasına göre, alacak tam ve kesin olarak belirlenebilir hâle geldiğinde hâkim, tahkikat sona ermeden iki haftalık kesin süre verir. Davacı bu sürede talebini tam ve kesin olarak belirlemezse dava, talep sonucundaki miktar üzerinden görülüp karara bağlanır. Bu süreyi, bütün yeni kısmi davalara uygulanacak genel bir “artırım süresi” gibi düşünmemek gerekir.[3]
Önceden Açılmış Kısmi Davalar İçin Aynı Geçiş Kuralı Var Mı?
Geçici hüküm, açıkça eski 107. maddeye göre açılan davaları koruyor; önceden açılmış bütün kısmi davalar hakkında aynı açıklığı taşıyan ayrı bir kural koymuyor. Bu dosyalarda HMK m. 448’deki, tamamlanmış işlemleri etkilemeden derhâl uygulama ilkesi ile dava ve artırım tarihleri birlikte ele alınmalıdır. Özellikle değişiklikten önce dolmuş bir zamanaşımı süresinin yeni hükümle kendiliğinden ortadan kalktığı varsayılarak işlem yapılmamalıdır.[2]
Kısmi Dava Nedir, Artık Her Alacak İçin Bu Dava Mı Açılır?
Kısmi dava, bölünebilir bir talebin yalnız bir bölümünün dava edilmesidir. Örneğin aynı alacak ilişkisinden doğan 150.000 TL’nin ilk aşamada 20.000 TL’sinin istenmesi, dilekçede bu kapsam açıkça gösterilmişse kısmi dava olabilir. Alacağın tamamının biliniyor olması tek başına kısmi dava açılmasına engel değildir; bu sınırlamayı getiren eski HMK m. 109/2, 2015’te kaldırılmıştır.[2]
Buna karşılık, alacağın tamamını isteyen kişinin davası sırf 107. madde kaldırıldığı için kısmi dava sayılmaz. Talebin bölünebilirliği, dava açmakta hukuki yarar ve diğer dava şartları yine aranır. Dilekçeye “kısmi dava” yazmak; alacağın kaynağını, istenen tutarı ve dayanak olayları açıklama yükümlülüğünün yerine geçmez.
Fazlaya İlişkin Haklar Saklıdır Yazılmazsa Kalan Alacak Kaybolur Mu?
Yalnız bu ibarenin yazılmaması, kalan alacaktan otomatik olarak vazgeçildiği anlamına gelmez. HMK m. 109/3, kalan bölümden açıkça feragat edilmiş olması dışında, kısmi dava açılmasını geri kalan kısımdan feragat saymıyor. Yine de dilekçede hangi alacağın ne kadarının istendiği ve talebin kısmi olduğu anlaşılmalı. “Şimdilik” veya “fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır” ifadeleri bu açıklığa yardımcı olur; tek başına bütün dava şartlarını sağlayan bir formül değildir.[2]
HMK 109/4 Uyarınca Talep Artırımı Nasıl Yapılır?
Yeni hüküm, kısmi davada aynı talebi bir defaya mahsus artırmaya izin veriyor. Bunun için davalının rızası aranmıyor; artırım, iddianın genişletilmesi yasağına takılmıyor. Ancak işlem tahkikat sona ermeden yapılmalı. Tahkikat, mahkemenin uyuşmazlığı çözmek için delilleri topladığı ve incelediği aşamadır; karar duruşmasını beklemek bu imkânın kaçırılmasına yol açabilir.[1]
- Dava dilekçesini kontrol edin: Hangi alacak kaleminin yalnız bir bölümü istenmiş?
- Bordro, sözleşme, hesap dökümü ve bilirkişi raporundaki tutarları karşılaştırın; hesapta hata varsa rapora itirazınızı süresinde yapın.
- Her alacak kalemi için ilk istenen tutarı, artış miktarını ve ulaşılan toplamı ayrı gösterin.
- Artırım dilekçesinde HMK m. 109/4’e dayandığınızı, faiz talebinizi ve ilgili tarihleri açıkça belirtin.
- Gereken harcı tamamlayın; dilekçeyi ve ödeme kaydını tahkikat bitmeden dosyaya sunun.
Talep artırımı harç yükümlülüğünü kaldırmıyor. Harçlar Kanunu m. 30 ve 32 uyarınca eksik harcın tamamlanması ve sonraki işlemlerin yapılabilmesi ayrıca önem taşıyor. Dilekçenin verilmesiyle harcın ödenmesini iki ayrı kontrol olarak takip etmek gerekir.[4]
Bilirkişi Raporu Gelince Hemen Artırım Yapmak Zorunda Mıyım?
HMK m. 109/4, artırım için doğrudan “raporun tebliğinden itibaren iki hafta” şeklinde bir süre koymuyor. Kanundaki sınır tahkikatın sona ermesi. Buna karşılık bilirkişi raporuna itiraz, HMK m. 281’e göre kural olarak tebliğden itibaren iki haftada yapılır; maddede belirtilen koşullarda ve süresinde başvuruyla bir defaya mahsus, en fazla iki haftalık ek süre verilebilir. Rapor itirazı ile talep artırımını aynı işlem sanmamak gerekir.[2]
Rapor eksik çalışma süresine, yanlış ücrete veya hatalı hesap yöntemine dayanıyorsa, önce bu eksiklikleri belirlemek önemlidir. Rapordaki rakamı kontrol etmeden tek seferlik artırım hakkını kullanmak, sonradan yeni bir hesap çıktığında ek usul sorunlarına neden olabilir.
Kısmi Davada Talep Artırımı Zamanaşımını Nasıl Etkiler?
HMK m. 109/4’ün getirdiği sonuç şu: Bu hükme göre artırılan kısım bakımından da zamanaşımı, ilk dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Artırılan bölüm için yalnız artırım tarihine bakılarak hesap yapılmaz. Bununla birlikte yeni düzenleme, zamanaşımını bütünüyle kaldırmaz ve dava açılmadan önce zamanaşımına uğramış bir alacağı yeniden süresinde hâle getirmez.[1][5]
Örneğin 15 Ağustos 2026’da açılan kısmi davada, bir alacağın 20.000 TL’si istenmiş olsun. Yargılama sırasında aynı alacağın 150.000 TL olduğu ortaya çıkar ve davacı tahkikat bitmeden HMK m. 109/4’e göre talebini 130.000 TL artırırsa, artırılan bölüm yönünden de kesilme tarihi 15 Ağustos 2026 kabul edilir. Ancak alacak ilk dava açıldığında zaten zamanaşımına uğramışsa, bu örnekteki artırım o önceki süre sorununu gidermez.
Süreyi hesaplarken yalnız dava tarihini görmek yetmez. Alacağın ne zaman doğduğu, hangi süreye tabi olduğu, arabuluculuk tarihleri ve daha önce gerçekleşmiş kesilme ya da durma nedenleri de bilinmeli. İş kazalarındaki süreler için İş Kazası Tazminatında Zamanaşımı, motorlu araç kazaları için Trafik Kazası Tazminatında Zamanaşımı Ve Başvuru Süreleri yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Artırılan Tutarın Faizi De Otomatik Olarak Dava Tarihinde Mi Başlar?
HMK m. 109/4, artırılan bölümün zamanaşımını düzenliyor; bütün alacaklar için ortak bir faiz başlangıcı belirlemiyor. Faiz, alacağın türü ve ilgili hükümler esas alınarak ayrıca istenir. Üstelik 7589 sayılı Kanun, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma zararları için TBK m. 55’te de ayrı bir faiz düzenlemesi yaptı. Geçici m. 1/9, bu değişikliği yürürlükten sonra meydana gelen olaylara bağlıyor. Dolayısıyla zamanaşımının dava tarihine bağlanmasından, her tazminatın bütününe aynı tarihten faiz işleyeceği sonucu çıkarılamaz.[1]
Talep Artırımı İle Islah Aynı Şey Mi?
Hayır. HMK m. 109/4’teki talep artırımı, kısmi dava için getirilen özel bir imkân. Islah ise tarafların yaptıkları usul işlemlerini kısmen veya tamamen değiştirmesine yarayan daha genel bir yol. HMK m. 176/2, aynı davada tarafların yalnız bir kez ıslaha başvurabileceğini; m. 177 ise bunun zamanını düzenliyor.[2]
| İşlem | Kapsamı Ve Sınırı |
|---|---|
| HMK m. 109/4’e Göre Artırım | Kısmi davadaki talep, aynı davada bir kez ve tahkikat bitmeden artırılır. Artırılan tutarın zamanaşımı bakımından dava tarihi esas alınır. |
| Islah | Yapılmış usul işlemlerinin kısmen veya tamamen değiştirilmesini sağlar. Bir kez kullanılabilir; zaman ve diğer koşulları HMK m. 176 ve devamına tabidir. |
| Ek Dava | Kalan alacağın ayrı bir dava ile istenmesidir. Yeni dava için süre, dava şartları, hukuki yarar ve giderler ayrıca ele alınır. |
Bu ayrım, “önce artırırım, sonra istediğim kadar ıslah ederim” anlamına gelmez. Aynı dosyada daha önce hangi işlemin yapıldığı ve yeni isteğin miktar artırımı mı, farklı bir talep mi olduğu önemlidir. Özellikle ikinci bir artırım düşünülüyorsa, tek seferlik haklar kullanılmadan önce dosyanın bütünü üzerinden karar vermek gerekir. HMK m. 109/4’teki zamanaşımı sonucunu her türlü ıslaha veya ayrı ek davaya otomatik olarak taşımak doğru olmaz.
İşçilik Alacakları Ve İş Kazası Davalarında Ne Değişti?
Değişiklik, işçilik alacağını veya iş kazası zararını ortadan kaldırmadı. Yeni davalarda asıl soru, istenen alacağın tamamının mı yoksa bir kısmının mı dava edildiği. Bölünebilir bir para alacağının bir kısmı dava edilmişse, HMK m. 109/4’teki artırım imkânı gündeme gelebilir. Eski belirsiz alacak davaları ise kendi geçiş kuralına göre devam eder.
Dava Açmadan Önce Arabulucuya Başvurmak Gerekiyor Mu?
Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde, 7036 sayılı Kanun m. 3 kapsamında dava şartı arabuluculuk aranır. Ancak iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu zorunluluğun dışındadır. Bu nedenle “işle ilgili bütün tazminat davalarında önce arabulucuya gidilir” denilemez.[6]
Dava şartı arabuluculukta, büroya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Bu, sürenin sıfırlanarak yeniden başlaması demek değildir. Başvuru öncesi geçen süre ile son tutanaktan sonra kalan süre ayrı hesaplanır. Talep artırımına ilişkin yeni hüküm de arabuluculuk şartını kendiliğinden kaldırmaz.[7]
Başvuru ve son tutanakta uyuşmazlığın taraflarını ve hangi alacak kalemlerinin görüşüldüğünü açıkça göstermek önem taşır. Arabuluculuk evrakına yalnız düşük bir tutar yazmanın, bütün diğer alacakları kendiliğinden kapsadığı varsayılmamalıdır.
Yargıtay Kararları Hangi Sorunları Açıklıyor?
Aşağıdaki iki karar, 31 Temmuz 2026 değişikliğinden önce verildi. İlki, eski belirsiz alacak davalarında hesap için gerekli belgelerin önemini; ikincisi, kalan alacağın ayrı davalarla istenmesinin sınırlarını açıklıyor. Yeni HMK m. 109/4’ün uygulandığı kararlar olarak aktarılmıyorlar.
İşverendeki Belgeler Olmadan Alacak Hesaplanamıyorsa
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.02.2026, E. 2026/154, K. 2026/117 sayılı kararında, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin alacağı yönünden belirsiz alacak davası açıp açamayacağını inceledi. Ücret, çalışma süresi ve yemek-servis yardımları hesabı etkiliyordu. İşverenin gerekli belgeleri işçiye verdiğini gösteren delil sunmaması karşısında Kurul, hesap için davalıdaki bilgi ve belgelere ihtiyaç bulunduğunu kabul etti.[8]
Kurul, bu alacaklar yönünden direnme kararını uygun buldu; diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı 9. Hukuk Dairesine gönderdi. Yıllık izin alacağı bakımından karşı görüş bulunmasına rağmen çoğunluk aynı sonuca ulaştı. Karar, eski rejime tabi işçilik davalarında “işçi ücretini biliyor, öyleyse bütün alacakları belirleyebilir” şeklindeki tek başına bir gerekçenin neden yeterli olmayabileceğini gösteriyor.
Kalan Alacak İçin Sınırsız Sayıda Ek Dava Açılabilir Mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.02.2026, E. 2024/822, K. 2026/79 sayılı kararında, bir şirketin banka işlemleri nedeniyle ihalelere katılamamasından doğduğunu ileri sürdüğü kâr kaybını birden fazla ek davayla istemesini değerlendirdi. Çoğunluk, dosyadaki üçüncü davayı karşı tarafa gereksiz gider ve emek yükleyen, dava hakkının kötüye kullanılması niteliğinde gördü ve direnme kararını bozdu.[9]
Karşı oylar ise zararın bilirkişi hesabıyla sonradan belirlenmesini ve ek dava açmaktaki hukuki yararı vurguladı. Karardan çıkarılacak sonuç, “iki davadan fazlası her zaman yasaktır” şeklinde sayısal bir kural değil. Kalan alacağın korunmuş olması, yeni bir davanın süresini, hukuki yararını ve dürüstlük kuralına uygunluğunu inceleme ihtiyacını ortadan kaldırmıyor.
Alacak Davası Açmadan Veya Talep Artırmadan Önce Neler Kontrol Edilmeli?
| Belge Veya Bilgi | Neden Gerekli? |
|---|---|
| Dava dilekçesi ve açılış tarihi | Eski belirsiz alacak davası, kısmi dava ve tam talep ayrımını yapabilmek için. |
| Arabuluculuk başvurusu ve son tutanak | Dava şartının kapsamını ve süre hesabında duran dönemi görmek için. |
| Sözleşme, bordro, hesap dökümü ve ödeme kayıtları | Alacağın kaynağını, hesabını ve yapılan ödemeleri belirlemek için. |
| Bilirkişi raporları ve tebliğ kayıtları | Hesap hatalarını, rapora itiraz süresini ve istenebilecek tutarı kontrol etmek için. |
| Duruşma tutanakları ve önceki artırım/ıslah dilekçeleri | Tahkikatın sürüp sürmediğini ve hangi usul imkânının kullanıldığını görmek için. |
| Harç makbuzları ve faiz talebi | Artırılan tutarın harcını ve faiz isteğinin kapsamını ayrı kontrol etmek için. |
Kısmi Dava Hangi Mahkemede Açılır?
“Kısmi dava” ifadesi tek başına görevli mahkemeyi belirlemez. Özel bir görev kuralı yoksa malvarlığı davalarında HMK m. 2’deki asliye hukuk mahkemesi kuralı uygulanır. İş ilişkisine dayalı uyuşmazlıklarda 7036 sayılı Kanun m. 5; ticari veya tüketici uyuşmazlıklarında ise bunlara ait özel görev hükümleri ayrıca dikkate alınır. Davanın başlangıçta düşük bir tutarla açılması, özel görev kuralını değiştirmez.[2][6]
Yer bakımından genel kural, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir. Sözleşmenin ifa yeri veya haksız fiilin gerçekleştiği yer gibi ek yetki kuralları ile iş davalarındaki özel yetki hükümleri de bulunabilir. İstanbul, Kocaeli, Bursa ya da Sakarya’da dava açılıp açılamayacağı, yalnız davacının yaşadığı şehre göre değil, uyuşmazlığın dayanağı ve ilgili yetki hükmüyle belirlenir.[2][6]
Sıkça Sorulan Sorular
Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldıysa Devam Eden Davamı Geri Çekmeli Miyim?
Sırf kanun değiştiği için hayır. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında HMK m. 107 uygulanmaya devam ediyor. Davayı geri çekmek veya yeni dava açmak, süre ve giderler bakımından ayrıca sonuç doğurabilir; mevcut dosyanın durumu görülmeden bu yola başvurulmamalı.
Yeni Davada Alacağımın Tamamını İsteyebilir Miyim?
Evet. Değişiklik, her alacağın kısmi dava ile istenmesini zorunlu kılmıyor. Alacağın tamamını dava etmek mümkün. Kısmi dava ise bölünebilir bir talebin yalnız bir bölümü için açılır.
Talep Artırmak İçin Davalının Onayı Gerekir Mi?
HMK m. 109/4 kapsamındaki, aynı davada bir kez ve tahkikat bitmeden yapılan artırım için davalının onayı aranmaz. Bununla birlikte davalı, alacağın varlığına, hesabına ve diğer hukuki konulara ilişkin savunmalarını ileri sürebilir.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Etmek Talebimi De Artırır Mı?
Hayır. Raporun hesabına itiraz etmek ile mahkemeden istenen tutarı artırmak farklı işlemler. Raporda daha yüksek bir alacak hesaplanması da talep sonucunu kendiliğinden değiştirmez; artırım işlemini ayrıca ve süresinde yapmak gerekir.
Talep Artırımı İçin Her Davada İki Haftalık Süre Mi Var?
Hayır. Yeni HMK m. 109/4’ün belirlediği sınır tahkikatın sona ermesidir. Eski belirsiz alacak davalarında hâkimin verdiği iki haftalık kesin süre ile bilirkişi raporuna itiraz süresi, farklı hükümlere dayanır. Dosyadaki ara kararlar ve tebligatlar ayrıca takip edilmelidir.
Talebimi Artırınca Davayı Kesin Olarak Kazanmış Olur Muyum?
Hayır. Artırım, mahkemeden istediğiniz tutarı değiştirir. Alacağın dayanağını ve tutarını ispat yükünü ortadan kaldırmaz. Mahkeme, taleple bağlılık kuralı ve dosyadaki deliller çerçevesinde karar verir.
Sonuç
Belirsiz alacak davasının kaldırılmasından sonra ilk kontrol, davanın açıldığı tarih ve talebin kapsamı olmalı. Eski belirsiz alacak davalarında 107. madde uygulanmaya devam ederken, kısmi davada yeni artırım imkânı tahkikat bitmeden ve bir defaya mahsus kullanılabiliyor. Doğru tutarı hesaplamak, zamanaşımı ile faiz başlangıcını ayrı ele almak, harcı tamamlamak ve dosyadaki süreleri izlemek; kanun değişikliğinin sağladığı imkândan yararlanmanın temel adımları.
Kaynakça
- 7589 sayılı Kanun, m. 18–20, 26 ve geçici m. 1/9–10; Resmî Gazete, 31.07.2026, sayı 33326 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 2, 6, 10, 16, 26, 107, 109, 119, 176–177, 281 ve 448 ↩
- 7251 sayılı Kanun, m. 7; Resmî Gazete, 28.07.2020, sayı 31199 ↩
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, m. 30 ve 32 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 154, 156–157 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3 ve 5–6 ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/A ↩
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.02.2026, E. 2026/154, K. 2026/117 ↩
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.02.2026, E. 2024/822, K. 2026/79 ↩
Yasal Uyarı
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Fırat KÖKSOY‘a aittir. Sitedeki makale ve içerikler, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.