Ticaret unvanı taciri, işletme adı ise işletmenin kendisini tanıtır. Şirket kurarken seçilen resmî unvanla tabelada kullanılan isim aynı olmak zorunda değildir. Ancak bu ayrım, tescil ve başkalarının haklarına saygı yükümlülüklerini kaldırmaz. Unvanın sicile kaydı da tek başına marka tescili yerine geçmez. [1]
Ticaret Unvanı, İşletme Adı Ve Marka Arasındaki Fark Nedir?
Bir işletme aynı kelimeyi farklı amaçlarla kullanabilir. Önemli olan yalnız ismin yazılışı değil, ticarette neyi tanıttığıdır:
| Kavram | Neyi Tanıtır? | Temel Kontrol |
|---|---|---|
| Ticaret Unvanı | Ticari işlemi yapan taciri; örneğin sözleşmenin tarafı olan şirketi. | Ticaret sicili kaydı, şirket türü ve unvanın kullanımı. |
| İşletme Adı | Sahibinden bağımsız olarak işletmenin kendisini; örneğin mağaza veya restoranı. | Kullanılan işletme adının tescili ve önceki haklar. |
| Marka | Mal veya hizmetleri diğer işletmelerinkinden ayırır. | TÜRKPATENT kayıtları, mal ve hizmet kapsamı, önceki haklar. |
TTK m.53 uyarınca işletme sahibi, kullandığı işletme adını da tescil ettirmelidir. Marka ise SMK kapsamında ayrı bir koruma alanıdır. Başkasının ticaret unvanını içeren marka başvurusuna hak sahibi itiraz edebilir; somut kullanımın marka hakkını ihlal edip etmediği ayrıca incelenir (SMK m.6/6 ve 7). [2]
Şahıs İşletmesi, A.Ş. Ve Limited Şirket Unvanı Nasıl Seçilir?
Gerçek kişi tacir, unvanında adını ve soyadını kısaltmadan yazar; bunlara uygun ekler ekleyebilir. Tek başına ticaret yapan kişi, gerçekte şirket varmış izlenimi uyandıran ek kullanamaz. Günlük dilde “şahıs şirketi” denilen gerçek kişi işletmesiyle A.Ş. veya limited şirketi bu noktada ayırmak gerekir.
A.Ş. ve limited şirketler, işletme konusu ve şirket türü belirtilmek şartıyla unvanlarını seçebilir. Unvanda gerçek bir kişinin adı veya soyadı varsa şirket, türünü gösteren ibareyi kısaltamaz. Tacir yanıltıcı ekler kullanamaz; “Türk”, “Türkiye”, “Cumhuriyet” ve “Millî” kelimeleri için TTK m.46/3’te Cumhurbaşkanı kararı koşulu bulunur.
Örneğin Gebze’de üretim yapacak, Bursa’daki alıcılara satış planlayan bir şirket, seçtiği ismi yalnız bulunduğu ilçedeki firmalarla karşılaştırmamalıdır. Ticaret unvanının ayırt ediciliğinde Türkiye’deki diğer sicil kayıtları da önem taşır.
Şirket İsmi Ve Ticaret Unvanı Nasıl Sorgulanır?
Önce Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi unvan sorgusundan ve MERSİS kayıtlarından aynı veya benzer unvanları araştırın. Yalnız tam adı değil, ayırt edici kelimeyi ve işletme konusunu da kontrol edin. TOBB’un açıklamasına göre sadece “limited” yerine “anonim” yazılması, gerekli ayırt edici ekin yerini tutmaz. [3]
Ardından TÜRKPATENT marka kayıtlarında ilgili mal ve hizmetleri inceleyin; alan adı, tabela ve piyasadaki fiilî kullanımları araştırın. Unvan sorgusunda uygun görünen bir sonuç, bütün marka ve önceki kullanım sorunlarının çözüldüğü anlamına gelmez. Tabela, ambalaj ve internet sitesi masrafına girmeden bu kontrolleri yapmak daha sağlıklıdır.
Sicilin nasıl okunacağını ticaret sicili, tescil ve ilan rehberimizde açıklıyoruz. Şirket türü ve sözleşme hazırlığı için şirket kuruluşu rehberine de bakabilirsiniz.
Şirket Unvanı Nasıl Değiştirilir?
Unvan değişikliği, yalnız tabela veya kaşenin yenilenmesiyle tamamlanmaz. A.Ş. esas sözleşmesini, limited şirket ise şirket sözleşmesini değiştirir. Bunun için gerekli genel kurul kararını almalı, tescil ve ilan işlemlerini tamamlamalısınız. Karar nisabını ve belgeleri şirket türüne ve sözleşmeye göre kontrol edin (TTK m.421 ve 589).
Tescilden sonra banka, sözleşme, fatura ve dijital hesap kayıtlarındaki unvanı uyumlu hâle getirin. Unvan değişikliği tek başına yeni bir şirket kurmaz veya eski borçları ortadan kaldırmaz. Belgeleri imzalayacak kişinin yetkisi de ayrı konudur; şirket adına imza yetkisi yazımız bu ayrımı açıklar.
Başka Bir Şirket Benzer İsmi Kullanabilir Mi?
Her benzer kelime otomatik ihlal değildir. Mahkeme önceki hakkı, ayırt edici unsuru, faaliyetleri ve ismin kullanım biçimini birlikte değerlendirir. TTK m.50–52’deki unvan korumasıyla SMK’daki marka koruması ayrı dayanaklardır. Sicil tescilini sınırsız kullanım izni saymak da yalnız kelime benzerliğinden kesin ihlal sonucu çıkarmak da doğru olmaz.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 22.05.2025, E.2024/5261, K.2025/3619 kararında, internet sitesindeki ibarenin öne çıkarılmadan tescilli unvanın bütünü içinde kullanıldığını belirledi. Markasal kullanım bulunmadığı gerekçesiyle kabul kararını bozdu. Karar, her unvan kullanımının kendiliğinden marka ihlali sayılmayacağını gösterir; ayrı unvan korumasına ilişkin her uyuşmazlığı çözmez. [4]
Bir İsmi Önceden Kullanmak Hak Sağlar Mı?
Önceki kullanım önem taşıyabilir; ancak “bu adı yıllardır kullanıyorum” demek tek başına yeterli değildir. Hangi işaretin, ne zamandan beri, hangi mal veya hizmetlerde ve nasıl kullanıldığını belgelerle göstermek gerekir. SMK m.6/3’teki önceki kullanım iddiasıyla m.6/6’daki ticaret unvanına dayalı itiraz aynı koşullara bağlı değildir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.10.2025, E.2024/307, K.2025/609 kararında, faturalar, ticari kayıtlar ve tarafların ilişkisiyle belirlenen önceki kullanımı, ilgili giyim ürünleri ve satış hizmetleri yönünden yeterli buldu; marka hükümsüzlüğünü kabul eden direnme kararını onadı. Her fatura başlığının her sektörde öncelik sağlayacağı sonucu çıkarılamaz. [5]
İsim Karışıklığında Şirket Ne Yapmalı?
İlk olarak sicil ve marka kayıtlarını, kullanım tarihlerini, ekran görüntülerini, katalogları, ürün etiketlerini ve karışıklığı gösteren yazışmaları koruyun. Talebin unvanın değiştirilmesi veya silinmesi mi, markasal kullanımın önlenmesi mi, marka hükümsüzlüğü mü olduğunu ayırın. Hak sahibi TTK m.52 kapsamında tespit, yasaklama, uygun değişiklik veya silinme talep edebilir. Tazminat için ayrıca kanuni koşulların oluşması gerekir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 30.10.2023, E.2022/4629, K.2023/6296 kararında, tescilli unvana dayanan davanın marka hakkına dayalı taleple karıştırılmasını ve olayda uygulanmayan mülga marka düzenlemesiyle tazminat hesaplanmasını doğru bulmayarak hükmü bozdu. Bu kararın katkısı, korunacak hak ve talebin açık kurulmasıdır; eski düzenleme bugünkü her olaya taşınamaz. [6]
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 15.04.2026, E.2025/4825, K.2026/2025 kararında ise çoğunluk, somut tescilli marka ihlalinde aynı koruma alanı için ayrıca haksız rekabet hükümlerinin uygulanmasını kabul etmedi; bu ifadeleri çıkararak kararı düzelterek onadı. Karşı oy birlikte korumayı savundu. Bu nedenle her isim uyuşmazlığında bütün hukuki yolların otomatik olarak birlikte uygulanacağı söylenemez. [7]
Karışıklık rakibin başka davranışlarıyla da ilgiliyse haksız rekabet rehberimizi inceleyebilirsiniz. Kartal’daki ofisimize değerlendirme için başvururken yalnız isim listesini değil, tescil ve gerçek kullanım belgelerini de birlikte getirmeniz yararlı olur.
Ticaret Unvanı Ve İşletme Adı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Tabeladaki İsim İle Şirket Unvanı Farklı Olabilir Mi?
Evet. İşletme sahibi tabelada işletme adı veya marka kullanabilir. Bununla birlikte ticaret unvanını işletmede görünür ve okunaklı biçimde yazma yükümlülüğü devam eder. Farklı isim kullanmak, gerçek sözleşme tarafını gizlememeli veya başkasının haklarını ihlal etmemelidir.
Şube İçin Tamamen Başka Bir Unvan Seçilebilir Mi?
Şube, merkezinin ticaret unvanını şube olduğunu belirterek kullanır; bu unvana şubeyle ilgili ekler ekleyebilir (TTK m.48). Şube tabelasında kullanılan işletme adıyla sicildeki şube unvanını birbirine karıştırmayın.
Ticaret Unvanı İşletmeden Ayrı Satılabilir Mi?
Hayır. TTK m.49 uyarınca tacir, ticaret unvanını işletmeden ayrı devredemez. İşletme devri, aksi açıkça kararlaştırılmadıkça unvanı da kapsar. Marka devri ise ayrı kurallara bağlıdır.
Unvan Tescili Reddedilirse İtiraz Edilebilir Mi?
Evet. İlgililer, sicil müdürlüğünün tescil, değişiklik veya silinme istemiyle ilgili kararına itiraz edebilir. Dilekçeyi, kararın tebliğinden itibaren sekiz gün içinde sicilin bulunduğu yerde ticari davalara bakan asliye ticaret mahkemesine vermelisiniz (TTK m.34). Ret gerekçesini ve tebliğ tarihini saklayın.
Şirket İsmi Seçmeden Önce Neleri Kontrol Etmelisiniz?
Sicildeki unvanı, kullanacağınız işletme adını ve ürün veya hizmet markasını ayrı ayrı belirleyin. Benzer kayıtları ve önceki kullanımları inceleyin; şirket kararları, tescil ve fiilî kullanımı birbiriyle uyumlu tutun. Diğer temel konulara Ticaret Ve Şirketler Hukuku sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Kaynakça
- 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.34, 39–53, 421 Ve 589 ↩
- 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m.4, 6, 7, 25 Ve 29 ↩
- Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, Unvan Seçerken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar ↩
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 22.05.2025, E.2024/5261, K.2025/3619 ↩
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.10.2025, E.2024/307, K.2025/609 ↩
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 30.10.2023, E.2022/4629, K.2023/6296 ↩
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 15.04.2026, E.2025/4825, K.2026/2025 ↩
Yasal Uyarı
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Fırat KÖKSOY‘a aittir. Sitedeki makale ve içerikler, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.