Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği’nin bazı hükümleri yürürlükte. İmalatçı, ithalatçı ve dağıtıcıların yeni yönetmelikteki temel yükümlülükleri ise 20 Ocak 2027’de başlayacak. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, yönetmeliği 16 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımladı. Şirketlerin hem yürürlükteki geçiş kurallarını hem de 2027 hazırlığını birlikte ele alması gerekiyor.[1]
Makine üreten, ithal eden veya üretim hattını yenileyen şirketler için ilk soru şu: Hangi ürün, hangi tarihte, hangi kurala tabi olacak? İstanbul, Kocaeli, Gebze, Bursa ve Sakarya’daki sanayi işletmeleri de aynı ayrımı yapmalı. Cevap; piyasaya arz tarihine, ürünün önceki düzenlemeye uygunluğuna ve şirketin rolüne bağlı. Şirketler teknik dosyayı, beyanları, talimatları ve teslim kayıtlarını bu ayrımla incelemeli.
Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği Neyi Düzenliyor?
Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), kapsamındaki ürünlerin tasarım ve yapımına ilişkin sağlık ve güvenlik kurallarını belirler. Ayrıca bu ürünlerin piyasada bulundurulmasını ve hizmete sunulmasını düzenler. Tamamlanmış makinelerin yanında başka ürün gruplarını da kapsar. Değiştirilebilir teçhizat, emniyet aksamları ve kaldırma aksesuarları bunlar arasındadır. Kaldırma amaçlı zincir, halat ve kayışlar ile sökülebilir mekanik aktarma tertibatları da kapsama girer. Yönetmelik, kısmen tamamlanmış makineler için ayrıca kurallar getirir.
Ancak ürünün ticari adı, hangi kuralların uygulanacağını tek başına göstermez. Yönetmeliğin 2. maddesi kapsam dışındaki ürünleri de sayar. Örneğin bir elektrik motoruyla, o motoru kullanan tamamlanmış üretim makinesi aynı grupta olmayabilir. Bu nedenle şirket önce ürünün teknik özelliklerini inceleyip hangi gruba girdiğini belirlemeli.
Yönetmelik, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’na dayanır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, düzenlemeyi hazırlarken AB’nin 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü’nü esas almıştır. Türkiye’deki yükümlülüklerin dayanağı Türk yönetmeliğidir.
Yönetmeliğin Hangi Hükümleri Yürürlüğe Girdi?
52. madde iki yürürlük tarihi belirler: 16 Ekim 2026 ve 20 Ocak 2027. İlk tarihte yürürlüğe girenler arasında kapsam, dayanak ve geçiş hükümleri yer alır. Uygunluk değerlendirme kuruluşlarına ilişkin kurallar da bu gruptadır. Aşağıdaki tablo, her tarihin hangi hükümleri kapsadığını gösterir.
| Yürürlük Tarihi | İlgili Hükümler Ve Uygulama Durumu |
|---|---|
| 16 Ekim 2026 — Yürürlükte | 1, 2 ve 3. maddeler; 7 ve 8. maddelerin ikinci ve üçüncü fıkraları; 21. maddenin ikinci fıkrası; 27–42. maddeler; 47. madde; geçici 1. madde; 52 ve 53. maddeler. |
| 20 Ocak 2027 — Uygulama Başlayacak | Diğer hükümler. Bunlar arasında iktisadi işletmecilerin yükümlülükleri, önemli değişiklik yapan kişinin sorumluluğu, uygunluk beyanları ve önceki yönetmelikleri kaldıran 51. madde bulunur. |
Eski Makina Emniyeti Yönetmeliği’ni (2006/42/AT) kaldıran 51. madde, 20 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar şirketler eski yönetmeliği, yeni geçiş kurallarıyla birlikte dikkate almalı. Hazırlık süresi, mevcut ürün güvenliği ve belge yükümlülüklerini askıya almıyor.
Geçici 1. madde, denetim için ayrı bir kural getirir. Bu kural, 20 Ocak 2027’den önce eski yönetmeliğe uygun biçimde piyasaya arzı gerçekleşen ürünleri kapsar. Bu ürünlerde yeni yönetmeliğin yedinci bölümü 16 Ekim 2026’dan beri uygulanıyor. Böylece eski yönetmeliğin korunma önlemine ilişkin 12. maddesinin yerini yeni hükümler alıyor. Bakanlık, bu kapsamdaki ürünlere 43–46. maddeleri uygulamak için Ocak 2027’yi beklemeyecek.
Mevcut Makineler İçin Yeniden Belgelendirme Gerekecek Mi?
Yeni yönetmelik, eski kurallara uygun bütün makineler için yeniden belgelendirme zorunluluğu getirmiyor. Geçici 1. madde, 20 Ocak 2027’den önceki piyasaya arzı esas alır. Ürün bu tarihten önce eski Makina Emniyeti Yönetmeliği’ne uygun biçimde piyasaya arz edilmişse Bakanlık piyasada bulundurulmasını engellemez. Düzenlemenin yayımlanması, bu ürünleri kendiliğinden uygunsuz hâle getirmez.
Ancak makinenin üretim yılı tek başına yeterli değildir. Şirket, önceki mevzuata uygun piyasaya arzı da belgelemeli. Depodaki her ürün için piyasaya arzın daha önce gerçekleştiğini varsaymak doğru olmaz. Sipariş veya fatura tarihi de tek başına geçiş şartlarının karşılandığını göstermeyebilir.
Geçici 1. maddenin ikinci fıkrası, eski AT tip inceleme belgelerini ve onay kararlarını da korur. Eski yönetmeliğin 13. maddesine dayanan bu belgeler ve kararlar, süreleri dolana kadar geçerlidir. Şirket, elindeki belgenin türünü, kapsamını ve bitiş tarihini kontrol etmeli.
Geçiş hükmü, güvenlik denetimini ortadan kaldırmaz. Yukarıdaki ürünlerde Bakanlık, 16 Ekim 2026’dan itibaren yeni yönetmeliğin yedinci bölümünü uygular. Eski korunma hükmüne göre daha önce işlem başlattığı ürünler de bu kapsamdadır.
Piyasaya Arz Tarihi İle Sipariş Ve Teslim Tarihi Aynı Mı?
Yeni yönetmeliğin 4. maddesi üç farklı işlemi tanımlar. Piyasaya arz, ürünün piyasada ilk kez bulundurulmasıdır. Piyasada bulundurma, ticari faaliyet kapsamında ürünü dağıtım veya kullanım için sağlamaktır. Bedelli ve bedelsiz sağlama bu tanıma girer. Hizmete sunma ise makineyi veya ilgili ürünü amaçlanan kullanımı için ilk kez kullanıma almaktır.
Bir şirketin Aralık 2026’da makine sipariş ettiğini düşünelim. Şirket, kurulumu Şubat 2027 için planlasın. Bu iki tarih, ürünün hangi kurala tabi olacağını tek başına belirlemez. Eski kurallara dayanmak için sipariş tarihi tek başına yeterli değildir. Şirket, ürünün ne zaman ve hangi işlemle ilk kez piyasaya sağlandığını incelemeli. Teslim ve kurulum kayıtları bu incelemeye yardımcı olur.
Sözleşmeyi, faturayı ve sevk belgelerini birlikte tutmak, geçiş dönemindeki incelemeyi kolaylaştırır. Bu dosyaya model ve seri numarasını, teslim tutanağını ve varsa ilk kullanım kaydını eklemek de yararlıdır. Ayrıca kayıtlar gerçek işlem tarihlerini göstermeli. Her belge, hangi işlemi kanıtladığını açıkça ortaya koymalı.
İmalatçı, İthalatçı Ve Dağıtıcı Hangi Hazırlıkları Yapmalı?
Aynı şirketin rolü, yaptığı işleme göre değişir. Yurt dışından makine getirip satarken ithalatçı olarak hareket eder. Kendi tasarladığı makineyi piyasaya sunarken ise imalatçı yükümlülükleri gündeme gelir. Yeni yönetmeliğin 11–20. maddeleri bu ayrımları düzenler. Aşağıdaki yeni yönetmelik yükümlülükleri 20 Ocak 2027’de başlayacak. Şirketler hazırlıklarını bu tarihe göre planlamalı.
Makine İmalatçısının Teknik Dosya Ve CE Hazırlığı
11. maddeye göre imalatçı, piyasaya arzdan veya hizmete sunmadan önce teknik dosyayı hazırlar. Ardından ürüne uygun değerlendirme yöntemini uygular ya da uygulatır. Uygunluğu kanıtladığında AB uygunluk beyanını düzenler ve CE işaretini iliştirir. Ayrıca teknik dosyayla beyanı, piyasaya arz veya hizmete sunma tarihinden itibaren en az on yıl saklar. Bu nedenle denetim makamı istediğinde bu belgeleri incelemeye hazır tutar.
CE işareti, imalatçının bütün belge yükümlülüklerini tamamladığını tek başına göstermez. Model ve seri bilgileri, beyan, talimatlar ve teknik dosya aynı ürünü göstermeli. Kendi kullanımı için makine imal edip hizmete sunan şirket de imalatçıdır. 4. madde bu durumu ayrıca kapsar.
Makine İthalatçısı Hangi Belgeleri Kontrol Etmeli?
14. madde, ithalatçıya piyasaya arz öncesinde kontrol görevi verir. İthalatçı önce uygunluk değerlendirmesini, teknik dosyayı ve CE işaretini kontrol eder. Ayrıca gerekli belgelerin ve kullanım talimatlarının makineye eşlik ettiğini doğrular. Ürünün uygun olmadığını düşünüyorsa veya bunu düşündüren nedenler varsa piyasaya arzı durdurur. Piyasaya arz yasağı, ürün uygun hâle gelene kadar sürer.
Ayrıca ithalatçı, AB uygunluk beyanının kopyasını piyasaya arz tarihinden itibaren en az on yıl saklar. Bakanlık istediğinde teknik dosyayı da sunar. Bu nedenle tedarik sözleşmesi, üreticinin belge teslimini açıkça düzenlemeli. Belgenin dili, kapsamı ve teslim zamanı sözleşmede net olmalı.
Dağıtıcı Ve Kendi Markasıyla Satış Yapan Şirketin Durumu
16. madde, dağıtıcının da ürünü piyasada bulundurmadan önce belge kontrolü yapmasını ister. Dağıtıcı; CE işaretini, uygunluk beyanını, Türkçe talimatları ve ilgili tanıtıcı bilgileri doğrular. Ürünün uygun olmadığını düşünüyorsa veya bunu düşündüren nedenler varsa ürünü piyasada bulunduramaz. Önce uygunsuzluğun giderilmesi gerekir.
18. madde, ithalatçı veya dağıtıcıya iki durumda imalatçı sorumluluğu yükler. İlki, ürünü kendi adı ya da ticari markasıyla piyasaya arz etmesidir. İkincisi, piyasaya arz edilmiş üründe uygulanabilir gerekliliklere uygunluğu etkileyebilecek bir değişiklik yapmasıdır. Bu durumlarda ithalatçı veya dağıtıcı, 11 ve 12. maddelerdeki imalatçı görevlerini yerine getirir.
Makine Teknik Dosyasında Neler Bulunmalı?
Ek-4 Kısım A, teknik dosyanın içeriğini belirler. İmalatçı dosyada ürünün ne olduğunu ve kullanım amacını açıklar. Risk değerlendirmesini, tasarım ve üretim çizimlerini, devre şemalarını dosyaya koyar. Ayrıca dayandığı standartları veya diğer teknik çözümleri, test ve inceleme sonuçlarını gösterir. Kullanım talimatlarının kopyasını ekler. Uygulanabildiği ölçüde, makineye dâhil ettiği ürünlere ilişkin beyanları da dosyaya koyar.[2]
İmalatçı, risk değerlendirmesinde ürüne uygulanan sağlık ve güvenlik gerekliliklerini belirler. Hangi koruyucu önlemleri aldığını ve hangi risklerin kaldığını gösterir. Ek-3’ün genel ilkeleri, üretim hattındaki makinelerin birbirine etkisini de kapsar. Bu yüzden tek tek makinelerin belgeleri, bütün hattın güvenlik değerlendirmesinin yerini her zaman tutmaz.
Ek-4, güvenlikle ilgili kaynak kodu ve programlama mantığı için özel bir koşul öngörür. Yetkili makam bunları gerekçeli olarak talep etmelidir. Ayrıca talep, temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerine uygunluğu kontrol etmek için gerekli olmalıdır. Bu düzenleme, imalatçının bütün kaynak kodlarını her alıcıya teslim etmesini zorunlu kılmaz.
Makinede Yapılan Hangi Değişiklikler İmalatçı Sorumluluğu Doğurabilir?
Yeni yönetmelik, makinedeki fiziksel müdahalelerle dijital müdahaleleri birlikte ele alır. “Önemli değişiklik” tanımı 4. maddede, sorumluluk ise 19. maddede yer alır. Bu hükümler 20 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Yeni yönetmeliğe göre önemli değişiklikten söz etmek için aşağıdaki koşullar birlikte aranır.
- Değişiklik, imalatçının öngörmediği veya planlamadığı bir müdahale olmalıdır.
- Yeni bir tehlike oluşturarak veya mevcut riski artırarak makinenin ya da ilgili ürünün emniyetini etkilemelidir.
- Ayrıca aşağıdaki iki sonuçtan biri gerekli olmalıdır: Mevcut güvenlik kontrol sistemini değiştirmeyi gerektiren mahfaza veya koruyucu cihaz eklenmesi; yahut kararlılık veya mekanik dayanıklılık için ilave koruyucu önlem alınması.
19. madde, bu koşullardaki önemli değişikliği yapan gerçek veya tüzel kişiye imalatçı görevlerini yükler. İlgili makine veya ürün için 11. maddedeki görevleri yerine getirir ve uygunluk değerlendirmesini yapar. Değişiklik bazen tertibat içindeki yalnızca belirli bir makinenin veya ürünün güvenliğini etkiler. Risk değerlendirmesi bu sınırı gösteriyorsa yükümlülükler de yalnızca etkilenen makineyi veya ürünü kapsar.
Örneğin bir şirketin üretim hattının hızını yazılımla artırdığını düşünelim. Böyle bir projede yalnızca yazılımın çalışmasına bakmak yeterli olmaz. Teknik ekip, mevcut koruyucuları ve güvenlik kontrol sistemini de incelemeli. İnceleme, yukarıdaki önemli değişiklik koşullarını esas almalı. Rutin bakım, aynı özellikte parça değişimi veya her yazılım güncellemesi kendiliğinden imalatçı sorumluluğu doğurmaz.
Revizyon dosyası, müdahaleyi kimin tasarladığını ve uyguladığını göstermeli. Hangi risklerin değiştiğini ve değerlendirmeyi kimin hazırladığını da açıklamalı. Sözleşmeye yalnızca “bakım işi” yazmak, işin gerçek teknik niteliğini değiştirmez. 19. maddenin üçüncü fıkrası ayrıca bir istisna getirir. Bu istisna, kendi kullanımı için kendi makinesinde önemli değişiklik yapan profesyonel olmayan kullanıcıya ilişkindir. 19. madde bu kullanıcıya 11. maddedeki imalatçı görevlerini yüklemez.
Yazılım Güvenliği Ve Uzaktan Erişim İçin Hangi Kayıtlar Gerekir?
Ek-3’ün 1.1.9 bölümü, bağlantılı makinelerde güvenliği ve yazılımın korunmasını düzenler. Bu yeni ürün uygunluğu hükümleri 20 Ocak 2027’de uygulanmaya başlayacak. Başka cihazlarla bağlantı, makinede tehlikeli bir durum yaratmamalı. Uygunluk açısından kritik yazılım ve veriler, kazara veya kasıtlı bozulmaya karşı korunmalı. Makine, güvenli çalışması için gerekli yazılımı tanımlayabilmeli. Yazılıma yönelik müdahale ve değişikliklerin kanıtlarını da toplayabilmeli. Bu nedenle uzaktan servis sözleşmesinde erişim yetkilerini ve değişiklik kayıtlarını açıkça belirlemek önemlidir.
Ek-3’ün 1.2.1 bölümü, sonradan yüklenen güvenlik yazılımı sürümlerine ilişkin izleme kütüğünü düzenler. Müdahaleyle ilgili veriler de bu kapsamdadır. Hüküm, piyasaya arz veya hizmete sunma sonrasındaki yüklemeleri ele alır. İmalatçı, kontrol sistemini kayıtların yüklemeden sonra beş yıl etkin kalmasını sağlayacak biçimde tasarlar ve imal eder. Yetkili ulusal makamın bu kayıtları istemesi için uygunluk kontrolüne yönelik gerekçeli talebi gerekir.
Aynı bölüm, belirli özerk makineler için ayrı bir kayıt kuralı getirir. Bunlar, değişen özerklik seviyelerinde çalışmak üzere tasarlanan makinelerdir. Bu makinelerin davranışı veya mantığı tamamen ya da kısmen kendiliğinden gelişir. Kural, emniyet işlevi sağlayan yazılım tabanlı sistemlerin emniyetle ilgili karar verilerini kapsar. Bu kayıtlar, aynı bölümdeki koşullarla, toplandıktan sonra bir yıl saklanır. Ancak bir yıllık süreyi, sürüm ve müdahale kayıtlarının beş yıllık süresiyle karıştırmamak gerekir. İki süre farklı kayıtlar içindir.
Örneğin şirket, güvenlik yazılımının sürümünü ve güncelleme tarihini izleyen bir kayıt düzeni kurar. Bu örnekte kayıtlar, müdahaleyi yapan kişiyi ve değişikliğin kapsamını da gösterir. Gerekli veri ve kayıt yöntemleri, makinenin güvenlik işlevlerine göre değişir.
Kullanım Talimatı Dijital Olabilir Mi?
20 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek 11. madde, dijital kullanım talimatına izin verir. İmalatçı, erişim yolunu ürünün üzerinde gösterir. Bu mümkün değilse ambalajı veya eşlik eden belgeyi kullanır. Kullanıcı talimatı indirebilmeli, kaydedebilmeli ve yazdırabilmelidir. Makine arızalandığında da talimata ulaşabilmelidir.
İmalatçı, dijital talimatları ürünün beklenen kullanım ömrü boyunca çevrimiçi erişilebilir tutar. Erişim, piyasaya arzdan sonra en az on yıl sürmelidir. Kullanıcı satın alma sırasında kâğıt talimat isterse imalatçı bunu bir ay içinde ücretsiz sağlar. Profesyonel olmayan kullanıcıya yönelik ürünlerde ayrıca kâğıt güvenlik bilgisi gerekir. İmalatçı bu kullanımı amaçlamasa da ürünün makul ölçüde öngörülebilir koşullarda böyle bir kullanıma elvermesi aynı sonucu doğurur. İmalatçı, bu ürünlerin güvenli hizmete sunulması ve kullanımı için esas güvenlik bilgisini kâğıt olarak sağlar.
Kullanım talimatları ve ilgili güvenlik bilgileri Türkçe, açık ve okunabilir olmalıdır. Beyanı başka dilde hazırlayan imalatçı, 22. madde gereği Türkçe tercümesini de ekler. Ancak şirketin yalnızca QR kodun varlığına bakması yeterli olmaz. Kodu açıp doğru modelin güncel belgesine ulaştığını da kontrol etmesi gerekir.
Her Makine İçin Onaylanmış Kuruluşa Başvurmak Zorunlu Mu?
Hayır. 26. madde, uygunluk değerlendirmesini ürün kategorisine göre ayırır. Ek-1 Kısım A’da imalatçı üç yoldan birini izler: AB tip incelemesi ve ardından tipe uygunluk, tam kalite güvencesi veya birim doğrulaması. Buna karşılık Kısım B’de iç üretim kontrolü de mümkündür. Ancak imalatçı, maddede belirtilen standart veya ortak özellik şartlarını karşılamalıdır. Bu şartları karşılamıyorsa maddede sayılan diğer yöntemlerden birini seçer.
Ek-1’de bulunmayan makine veya ilgili ürünlerde imalatçı, iç üretim kontrolünü uygular. 26. maddenin dördüncü fıkrası bu yolu öngörür. Bu nedenle şirket önce ürün kategorisini ve ona uygun yöntemi belirlemeli. Her makine için aynı belgelendirme paketini satın almak doğru bir başlangıç değildir. Kısmen tamamlanmış makineler için 12 ve 23. maddeler ayrı belge düzeni getirir. Bu düzende teknik dosya, montaj talimatı ve AB bütünleştirme beyanı öne çıkar.
Örneğin taşıt bakım liftleri Ek-1 Kısım A’da yer alır. Metalin soğuk işlenmesine yönelik bazı presler ise abkant presler dâhil Kısım B’dedir. Bunlar elle yüklenen veya boşaltılan preslerdir. Hareketli çalışma parçasının kursu 6 mm’yi, hızı da 30 mm/s’yi aşabilmelidir. Elle yüklenen veya boşaltılan plastik ve kauçuk enjeksiyon ya da sıkıştırmalı kalıplama tezgâhları da Kısım B’de yer alır. Şirket, yöntem seçiminden önce ürününün listedeki teknik tanımı karşılayıp karşılamadığını belirlemeli.
Makine Alım Ve Revizyon Sözleşmelerinde Neler Açıkça Yazılmalı?
Satın alma ve teknik ekipler, belgelerde aynı makineyi ve teslim kapsamını tarif etmeli. “CE belgeli teslim” ifadesi, belge türü ve sürümü gibi ayrıntıları açıklamaz. Taraflar uyuşmazlık riskini azaltmak için bu ayrıntıları sözleşmede açıkça yazmalı. Sözleşmede aşağıdaki noktaları netleştirmek bu riski azaltır:
- Makinenin modeli, seri bilgileri, kullanım amacı ve teknik özellikleri.
- Uygulanacak düzenleme, uygunluk değerlendirmesinin sorumlusu ve teslim edilecek beyanlar.
- Türkçe talimatların, montaj belgelerinin ve gerekli teknik bilgilerin teslim zamanı.
- Kurulum ve kabul testlerinin kapsamı; uygunsuzluk çıkarsa giderme yöntemi ve takvimi.
- Revizyon ve yazılım müdahalelerinin onay süreci; güvenlik etkisini kimin değerlendireceği.
- Denetim, belge talebi veya geri çağırma hâlinde tarafların iletişim ve işbirliği düzeni.
Bu liste bir sözleşme hazırlığı önerisidir. Yönetmelik, bütün sözleşmelere bu adlarla hüküm ekleme zorunluluğu getirmez. Taraflar; teknik değerlendirmeyi, belge teslimini ve üstlendikleri işleri açıkça ayırmalı. Ayrıca taraflar, hukuki sorumluluğu bu iş bölümüyle birlikte değerlendirmeli.
Şirketler Hangi Belgeleri Bir Araya Getirmeli?
Şirketin her makine veya ürün için ayrı dosya oluşturması, geçiş dönemini izlemeyi kolaylaştırır. Böylece şirket, sonraki müdahaleleri de aynı dosyadan izler. Aşağıdaki tablo bir çalışma düzeni önerir. Belgeleri hazırlama ve saklama görevi, şirketin rolüne göre değişir. 11–20. maddeler bu görevleri ayrı ayrı belirler.
| Belge Veya Kayıt | Açıklığa Kavuşturduğu Konu |
|---|---|
| Model, seri ve imalat bilgileri | İncelenen ürünün kimliği; beyan ve talimatlarla eşleşmesi. |
| Piyasaya arzı, teslimi ve ilk kullanımı gösteren kayıtlar | Geçiş hükmünün uygulanması ve işlemlerin tarih sırası. |
| Teknik dosya ve uygunluk değerlendirme belgeleri | Ürünün gereklilikleri nasıl karşıladığı ve kullanılan yöntem. |
| AB uygunluk veya AB bütünleştirme beyanı | Tamamlanmış ürün ile kısmen tamamlanmış makine ayrımı ve sorumlu imalatçı. |
| Türkçe kullanım veya montaj talimatları | Güvenli kullanım, kurulum ve dijital belgeye erişim. |
| Revizyon raporu, yazılım sürümü ve risk değerlendirmesi | Müdahalenin kapsamı, güvenlik etkisi ve önemli değişiklik incelemesi. |
| Sözleşme, kabul tutanağı ve yazışmalar | Hangi işin ve belgenin kimin sorumluluğunda olduğu; teslimdeki eksiklikler. |
Saklama süreleri, her kayıt için aynı yükümlülüğü anlatmaz. 11. madde imalatçının teknik dosyayı ve beyanı saklama görevini düzenler. 20. madde ise iktisadi işletmecinin tedarik zinciri bilgilerini kapsar. İşletmeci, bu bilgileri tedarik tarihinden itibaren en az on yıl muhafaza eder. Bu nedenle şirket, dosyasında bu kayıt türlerini ayırmalı.
Uygunsuzluk Tespit Edilirse Ne Olur?
Denetimde ilk soru, ürünün hangi döneme tabi olduğudur. Geçici 1. madde, 20 Ocak 2027’den önce eski yönetmeliğe uygun piyasaya arzı gerçekleşen ürünleri kapsar. Bu ürünlerde yeni yönetmeliğin yedinci bölümü şimdiden uygulanıyor. 43. madde uyarınca Bakanlık, risk taşıyan ürünü değerlendirir ve gerekli düzeltici önlemleri ister. Şartları oluştuğunda piyasada bulundurmayı kısıtlayabilir veya yasaklayabilir. Piyasadan çekme ya da geri çağırma da söz konusu olabilir.
46. madde; CE işareti, uygunluk beyanı ve teknik dosya eksikliklerini ayrıca düzenler. Yeni yönetmeliğin 49. maddesi ise 20 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Madde, 7223 sayılı Kanun’daki idari yaptırımlara gönderme yapar. Bu tarih, o güne kadar yaptırım bulunmadığı anlamına gelmez. Şirket, yaptırımın dayanağını, ihlal tarihini ve tespit edilen eksikliği birlikte incelemeli. Bütün ihlaller için tek bir para cezası tutarı yoktur.
Denetim yazısı alan şirket önce hangi model ve seri numarasının incelendiğini kontrol etmeli. Yazıdaki eksikliği, istenen önlemi ve verilen süreyi belirlemeli. Teknik dosya ve düzeltme kayıtları, şirketin cevabını destekler. Düzenli bir dosya, şirketin belge talebine zamanında ve doğru cevap vermesini kolaylaştırır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sırf Makine Kullanan Şirket İmalatçı Sayılır Mı?
Sadece satın aldığı makineyi kullanmak, şirketi kendiliğinden imalatçı yapmaz. Ancak şirket kendi kullanımı için makine imal edip hizmete sunabilir. Bu durumda imalatçı yükümlülükleri gündeme gelir. 19. madde kapsamındaki önemli değişiklikler de aynı sorumluluğu doğurabilir. Yeni yönetmelikteki bu hükümler 20 Ocak 2027’de başlayacak.
Yeni Yönetmelik Yalnızca İhracatçıları Mı İlgilendiriyor?
Hayır. Yönetmelik, Türkiye’de kapsamındaki ürünleri imal eden, ithal eden veya piyasada bulunduran işletmeleri de ilgilendiriyor. AB düzenlemesini esas alması, kapsamını ihracatla sınırlamıyor. Her işletmenin yükümlülükleri, üstlendiği role ve ilgili hükmün yürürlük tarihine bağlı.
Bütün Makinelerin Teknik Dosyası Alıcıya Teslim Edilmeli Mi?
Hayır. 11. madde, imalatçının teknik dosyayı denetim makamının incelemesine hazır tutmasını ister. Dosyanın tamamını her alıcıya verme zorunluluğu getirmez. Kullanım talimatı ve uygunluk beyanı için ayrı kurallar vardır. Taraflar, sözleşmede ayrıca teknik bilgi teslimi kararlaştırabilir.
Makine Sigortası Yeni Yönetmelik Kapsamındaki Hazırlığın Yerini Tutar Mı?
Hayır. Makine kırılması sigortası, poliçe koşullarına göre belirli zararları karşılar. Ürün uygunluğuna ilişkin dosya ve belge yükümlülüklerinin yerini tutmaz. Hasar veya ödeme sorunu yaşayan şirket, makine kırılması sigortasında kapsam ve tazminat süreci hakkındaki rehbere de bakabilir.
20 Ocak 2027 Öncesinde Hazırlığa Nereden Başlanmalı?
İki ayrı iş listesi hazırlığı kolaylaştırır. İlk listede bugün uygulanan kurallar yer alır. Mevcut ürünlerin önceki düzenlemeye uygunluğu, geçiş şartları ve varsa denetim eksikleri bu listeye girer. İkinci liste, 20 Ocak 2027’de başlayacak yükümlülükleri kapsar. Başlangıçta şirket, ürünlerini ve her üründeki rolünü belirler. Ardından piyasaya arz ve hizmete sunma tarihlerini belgelerle eşleştirir. Teknik ekip, ürünün sınıfını ve değerlendirme yöntemini belirler. Satın alma ve hukuk ekipleri ise eksik belgeleri, teslim koşullarını ve revizyon sorumluluklarını netleştirir.
20 Ocak 2027 ve sonrasını kapsayan projelere öncelik vermek, hazırlık takvimini netleştirir. Burada yalnızca teslim tarihine bakmak yeterli olmaz. Şirket, piyasaya arz ve ilk kullanım tarihlerini de incelemeli. Eksik dosyalara sorumlu kişi ve şirket içi bitiş tarihi atamak, işlerin takibini kolaylaştırır. Bu hazırlık önerisi, mevzuatta olmayan yeni bir son başvuru tarihi yaratmaz.
Hazırlık sonunda üç sorunun cevabı açık olmalı: Hangi ürün hangi kurala tabi? Gerekli belgeleri kim hazırlayacak? Değişikliklerin güvenlik etkisini kim değerlendirecek? Şirket, bu cevapları teknik kayıtları ve sözleşmeleriyle eşleştirmeli. Böylece hangi işin, hangi tarihe kadar, kimin sorumluluğunda olduğu açıklık kazanır.
Kaynakça
1. Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), Resmî Gazete 16.10.2026, Sayı 33402, m. 2–4, 11–20, 22–26, 43, 46, 49–52 Ve Geçici m. 1 ↩
2. Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), Ek-1–Ek-11; Özellikle Ek-1 Kısım A–B, Ek-3 Genel İlkeler, 1.1.9 Ve 1.2.1, Ek-4 Kısım A–B, Ek-5–Ek-11 ↩
Yasal Uyarı
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Fırat KÖKSOY‘a aittir. Sitedeki makale ve içerikler, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.
