Fabrikada patlama veya yangın, birkaç saniye içinde yanık, solunum yolu hasarı, düşme ve başka ağır yaralanmalara yol açabilir. Çalışan açısından ilk mesele tedavidir. Ardından olayın nasıl meydana geldiği, hangi iş sırasında yaşandığı ve hangi güvenlik önlemlerinin alındığı belgelenmelidir. Kocaeli, Gebze, Dilovası ve Sakarya’daki üretim tesislerinde de tazminat değerlendirmesi, sektörün adıyla değil somut kazanın oluşuyla yapılır.
Daha genel başvuru yollarını iş kazası tazminatı sayfamızda açıklıyoruz. Patlama ve yangın olaylarında yanık raporları, olay yeri delilleri ve kazaya yol açan teknik nedenler tazminat değerlendirmesinde önem taşır.
İçindekiler
- Patlama ve Yangın Ne Zaman İş Kazasıdır?
- İşverenin Hangi Önlemleri İncelenir?
- Yaralanan İşçinin Tazminat Hakları
- Yanık Sonrası İş Göremezlik Oranı ve SGK
- Ölüm Hâlinde Yakınların Hakları
- Kusur ve Birden Fazla Şirketin Sorumluluğu
- Kaza Sonrasında Belgeler ve Bildirim
- Sıkça Sorulan Sorular
- Kaynaklar
Fabrikada Patlama ve Yangın Ne Zaman İş Kazasıdır?
5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi, iş kazasının hangi durumlarda değerlendirileceğini düzenler. İşyerindeki üretim, bakım veya temizlik sırasında gerçekleşen patlamada çalışanın bedensel ya da ruhsal zarar görmesi iş kazası kapsamında incelenir. Olayın işverenin yürüttüğü iş nedeniyle başka bir yerde gerçekleşmesi de kanundaki koşullara göre iş kazası olabilir.[1]
Patlamanın nedeni ilk anda kesin bilinmeyebilir. Kazan arızası, yanıcı gaz, toz birikimi, eritme ocağı veya sıcak çalışma gibi olasılıklar; olay yeri incelemesi, bakım kayıtları ve uzman raporlarıyla araştırılır. Yangın başlamış olması tek başına işverenin kusur oranını belirlemez. SGK bakımından iş kazasının tespiti ile tazminat sorumluluğunun koşulları ayrı değerlendirmelerdir.
Patlama Riskinde İşverenin Hangi Önlemleri İncelenir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene riskleri değerlendirme, uygun organizasyonu kurma, çalışanı bilgilendirme ve alınan tedbirlerin uygulanmasını denetleme yükümlülükleri getirir. Acil durum hazırlığı da kazanın ve zararın değerlendirilmesinde önemlidir.[2] Her tesis için aynı teknik kontrol listesi uygulanmaz; kullanılan madde ve ekipman ile işin niteliği belirleyicidir.
- Patlama veya tutuşma tehlikesi risk değerlendirmesinde yer alıyor muydu?
- Kazan, fırın, boru, vana ve elektrik tesisatının bakım ve kontrol kayıtları mevcut mu?
- Çalışan yaptığı iş ve tehlikeli bölge için eğitilmiş miydi?
- Enerji kesme, sıcak çalışma izni ve ekipler arası koordinasyon nasıl sağlanmıştı?
- Uygun koruyucu donanım, tahliye düzeni ve acil müdahale imkânı var mıydı?
Yanıcı gaz, buhar veya toz nedeniyle patlayıcı ortam oluşma ihtimali bulunan işlerde, bu alana özgü düzenleme ve patlamadan korunma çalışmaları ayrıca incelenir. Bakanlığın uygulama rehberi, tehlikeli alan, tutuşturucu kaynak ve çalışma talimatı gibi başlıklara dikkat çeker.[9] Gaz kaçağı ile metal eritme ocağındaki patlama, farklı teknik kayıtlar ve önlemler yönünden incelenir.
Patlamada Yaralanan İşçi Hangi Tazminatları İsteyebilir?
Türk Borçlar Kanunu’nun 54 ve 56. maddelerine göre, koşulları oluştuğunda tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat gündeme gelebilir.[3] Yanığın derecesi tek başına tazminatı hesaplamaz. Tedavi süresi, kalıcı iz veya fonksiyon kaybı, gerçek kazanç, bakım ihtiyacı ve kusur ayrıca incelenir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 25.02.2026, 2025/16988 E., 2026/1982 K.[5] İşyerindeki patlama ve yangında ağır yanıklarla yaralanan işçinin davasında mahkeme, geçici ve sürekli iş göremezlik zararlarını hesaplatıp maddi tazminata hükmetti. Yargıtay maddi tazminat yönünden kararı onadı. Manevi tazminat tutarına yönelik temyiz istemini ise parasal kesinlik sınırı nedeniyle incelemedi.
Kalıcı çalışma gücü kaybı bulunmayan işçi de iyileşme süresindeki kazanç kaybını ve koşulları varsa manevi tazminatı talep edebilir. Yaralanmalı iş kazası tazminatı yazımızda bu zarar kalemlerini daha geniş açıklıyoruz.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 24.02.2026, 2025/8375 E., 2026/1921 K.[7] Hurda eritme ocağındaki kazada yaralanan işçinin dosyasında, önceki bozma sürekli iş göremezlik oranının usulüne uygun belirlenmesini istemişti. Bozma gerekçesi, oran yüzde sıfır olarak kesinleşse dahi geçici iş göremezlik zararının hesaplanmasının ve koşulları varsa manevi tazminatın değerlendirilmesinin mümkün olduğunu belirtiyordu. Son kararda Yargıtay, esasen taraf unvanları ve talep edilen faiz türüne ilişkin düzeltme yaparak hükmü onadı. Geçici zarar, sağlık kayıtları ve somut sorumluluk koşullarıyla değerlendirilir.
Yanık Sonrası İş Göremezlik Oranı ve SGK Geliri Nasıl Değerlendirilir?
SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri için Kurum sağlık kurulunca meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azaldığının tespiti gerekir.[4] Bu eşik, işverene karşı ileri sürülebilecek bütün zarar ve manevi tazminat talepleri için ortak alt sınır değildir. SGK geliri, geçici ödenek ve tazminat birbirinden farklı haklardır; yapılan ödemelerin hesaplamaya etkisi ayrıca belirlenir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 10.02.2026, 2025/12014 E., 2026/1102 K.[6] Döner fırındaki petrokok hortumunun sökümü sırasında boru içinde patlama olmuş ve işçi çeşitli bölgelerinde yanık yaşamıştı. Uyuşmazlık tazminat tutarı değil, meslekte kazanma gücü kaybı oranının tespitiydi. Mahkemenin yüzde 12 oranına ilişkin tespitini Yargıtay onadı. Bu dosyadaki yüzde 12 oranı, sağlık kurulu değerlendirmesi ve yargılama sonucunda belirlendi.
Patlama Sonucu Ölümde Yakınların Hangi Hakları Vardır?
Ölüm hâlinde Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi kapsamında cenaze gideri ve destekten yoksun kalma zararı; koşulları varsa 56. madde kapsamında yakınların manevi tazminatı gündeme gelir. SGK’nın hak sahiplerine bağlayabileceği ölüm geliri ayrı bir haktır. Destek ilişkisi, yakınların durumu, kusur ve yapılan ödemeler her dosyada ayrı değerlendirilir.[10]
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 19.01.2026, 2025/15297 E., 2026/103 K.[8] Fabrika inşaatı alanında ekskavatörle kaya kırıldığı sırada, önceki çalışmalardan kalmış dinamit patladı ve işçi yaşamını yitirdi. Yakınların açtığı davada farklı dosyaların kusur raporları ve ceza dosyası birbiriyle çelişiyordu. Yargıtay, şirketlerin ve ilgili kişilerin olaydaki davranışları yeterince açıklanmadığından yeni uzman heyetiyle kusurun araştırılması için kararı bozdu. Bozma, kazada rolü olan kişi ve şirketlerin yükümlülüklerinin uzman incelemesiyle yeniden değerlendirilmesine ilişkindir.
İşçi Görev Dışı Çalıştırıldıysa veya Birden Fazla Şirket Varsa Kim Sorumlu Olur?
İşçinin görev tanımı, olay günü verilen talimat, işi fiilen kimin yönettiği ve iş güvenliği tedbirlerinin uygulanması kusur incelemesinde önem taşır. İşçinin koruyucu donanımı kullanıp kullanmadığı da araştırılabilir; ancak bir tutanak veya sözleşmedeki “taşeron” ifadesi sorumluluğu tek başına çözmez. İşveren, alt işveren, bakım firması veya üçüncü kişi yönünden çalışma ilişkisi ve kazaya etkisi ayrı incelenir.
Kocaeli, Gebze, Dilovası ve Sakarya’daki sanayi tesislerinde bakım, inşaat ve üretim ekipleri aynı sahayı kullanabilir. Önceki yüklenicinin bıraktığı tehlike ile kaza günü işi yöneten şirketin önlemleri aynı dosyada incelenebilir. Ölümlü patlamaya ilişkin Yargıtay kararı, çelişen kusur raporlarının giderilmesi gerektiğini gösterir.
Patlama veya Yangın Sonrasında Hangi Belgeler Önemlidir?
Önce acil sağlık yardımı ve güvenli tahliye sağlanmalıdır. Kazaya ilişkin belgeler, tedavi ve soruşturma sürecinde düzenlendikçe korunmalıdır:
- Hastane, yanık ünitesi, ameliyat, istirahat ve sağlık kurulu kayıtları.
- Kaza tutanağı, kolluk ve savcılık dosyası, tanık bilgileri.
- Olay yeri fotoğrafları, kamera kayıtları ve varsa itfaiye raporu.
- Kazan, fırın, basınçlı kap, boru veya elektrik sisteminin bakım ve kontrol kayıtları.
- Risk değerlendirmesi, acil durum planı, iş emri, eğitim ve koruyucu donanım belgeleri.
- Ücret ve çalışma ilişkisini gösteren bordro, banka kaydı ve görevlendirmeler.
4/a kapsamındaki işçi için işverenin kolluğa derhal ve SGK’ya kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yükümlülüğü vardır; işverenin kontrolü dışındaki olayın öğrenilmesine ilişkin kanuni ayrıntı ayrıca dikkate alınır.[11] İşveren bildirmediyse işçi veya yakınları SGK’ya olay ve çalışma belgeleriyle başvurabilir. İş kazası ve tazminat rehberimiz bildirim ve rapor sürecini açıklar.
Sıkça Sorulan Sorular
Patlamada hafif yanık oluştuysa iş kazası sayılır mı?
İş kazası niteliği yalnızca kalıcı maluliyetle sınırlı değildir. Olayın 5510 sayılı Kanun’daki koşullara girip girmediği ve sağlık etkisi incelenir. Kalıcı oran bulunmaması geçici kayıp veya başka zarar iddiasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Maluliyet oranım yüzde sıfır çıkarsa tazminat alamaz mıyım?
Yüzde sıfır oranı her talebin sona erdiği anlamına gelmez. Geçici çalışma kaybı, tedaviyle bağlantılı zarar ve manevi tazminatın koşulları ayrıca incelenir. Yargıtay’ın hurda eritme kazasına ilişkin kararındaki önceki bozma bu ayrımı açıkça ele alır.
İşveren tedavi masraflarını ödedi; başka hakkım kalır mı?
Ödemenin hangi gideri karşıladığı incelenir. Tedavi giderinin ödenmesi, çalışılamayan dönem, kalıcı kayıp veya manevi zarara ilişkin talepleri kendiliğinden sona erdirmez. Aynı zarar için mükerrer ödeme de yapılamaz.
Patlamanın sebebi henüz belirlenmediyse dava açılabilir mi?
Önce mevcut kaza, sağlık ve çalışma belgeleriyle olayın araştırılmasını sağlamak önemlidir. Teknik neden ve kusur yargılama sırasında bilirkişiyle incelenebilir. Başvuru yolu ve süreler, dosyanın tarafları ile taleplere göre belirlenir.
Patlama sırasında görevim olmayan bölümde çalışıyordum; bu önemli mi?
Evet. O gün verilen talimat, çalışanın eğitimi, bölümün tehlikesi ve işi kimin yönettiği incelenir. Görev tanımından farklı iş yaptırılması tek başına otomatik bir kusur yüzdesi doğurmaz.
Ölümlü kazada bütün şirketler birlikte sorumlu olur mu?
Sadece aynı fabrikada bulunmak yeterli değildir. Sözleşmeler, fiilî çalışma düzeni, önlem yükümlülükleri ve kazayla bağlantı ayrı araştırılır. Çelişkili kusur raporları varsa mahkeme bunları gidermelidir.
İş kazası tazminatı davasından önce arabuluculuk şart mı?
7036 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki istisna uyarınca iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında dava şartı arabuluculuk aranmaz. Aynı olayla bağlantılı ücret veya başka işçilik alacakları için durum ayrıca değerlendirilir.[12]
Kaynaklar
- 5510 sayılı Kanun, m. 13 ↩
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, m. 4, 5, 10 ve 11 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 53, 54 ve 56 ↩
- SGK, İş Kazası: sürekli iş göremezlik geliri ↩
- Yargıtay 10. HD, 25.02.2026, 2025/16988 E., 2026/1982 K. ↩
- Yargıtay 10. HD, 10.02.2026, 2025/12014 E., 2026/1102 K. ↩
- Yargıtay 10. HD, 24.02.2026, 2025/8375 E., 2026/1921 K. ↩
- Yargıtay 10. HD, 19.01.2026, 2025/15297 E., 2026/103 K. ↩
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Patlayıcı Ortamlar Uygulama Rehberi ↩
- Türk Borçlar Kanunu, m. 53 ve 56; SGK, ölüm geliri ↩
- 5510 sayılı Kanun, m. 13: bildirim ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3/3 ↩
Yasal Uyarı
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş veya sonuç garantisi niteliğinde değildir. Her somut olay, kendi koşulları, delilleri ve uygulanacak hukuk çerçevesinde değerlendirilir. Kanunen izin verilen kullanımlar saklı kalmak üzere, makalenin özgün metninin izinsiz çoğaltılması ve yayımlanması yasaktır.