Yolda Hayvana Çarpma Trafik Kazası Tazminat Davası Rehberi

Hukuki Değerlendirme Özeti: Karayollarında aniden yola fırlayan büyükbaş, sokak köpeği veya yaban domuzu gibi hayvanlar ağır hasarlı kazalara sebep olur. Nitekim yüksek hızla seyreden bir aracın hayvana çarpması neticesinde araç pert olabilir veya ölüm ve yaralanmalar yaşanabilir. Çoğu sürücü muhatap bulamayacağını düşünerek dosyanın peşini bırakır. Oysa kanunumuz bu tür kazalarda açık sorumluluk zincirleri kurmuştur. Bu gibi durumlarda açacağımız dava türü yolda hayvana çarpmadan kaynaklı sorumlulara karşı tazminat davasıdır. Çünkü hayvan sahipliyse 6098 sayılı TBK m. 67 gereğince hayvanı bulunduran kişi kusursuz sorumludur. Ayrıca otoyolda kaza gerçekleşmişse tel, çit, bariyer çekmeyen otoyol işletmecisinden veya idareden kusurları oranında mağdurun zararı tahsil edilir.

1. Yolda Hayvana Çarpma Nedeniye Tazminat Sorumluluğu Kime Aittir?

Trafik kazasında zararı, hayvanın karayoluna girmesini engellemekle yükümlü olan taraf öder. Çünkü kanun koyucu hayvanın bizzat kendisine ceza kesmez. Nitekim sorumluluk, hayvanın denetimsiz biçimde yolda bulunmasına neden olan ihmalden doğar. Dolayısıyla açılacak yolda hayvana çarpma tazminat davasında muhatabı şu kıstaslara göre belirleriz:

• Sahipli Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvanlar: Hayvanı fiilen sevk eden çoban veya bakımını üstlenen hayvan sahibi sorumludur. (TBK m. 67).
• Sahipli Evcil Hayvanlar (Tasmasız Kedi/Köpek): Hayvanın bakım ve gözetimini ihmal eden maliki sorumludur. (5199 s.K. m. 5).
• Sahipsiz Sokak Hayvanları: Hayvanları toplamak ve bakımevinde rehabilite etmekle görevli ilgili yerel belediye sorumludur. (5199 s.K. m. 6).
• Yaban Hayvanları (Domuz, Geyik, Çakal): Yola kafes tel çit çekmeyen veya uyarı levhası koymayan Karayolları Genel Müdürlüğü sorumludur. (2918 s.K. m. 7).
• Ücretli Otoyollar (Kuzey Marmara, Otoyol A.Ş. vb.): Otoyolun koruma alanını güvenli tutmakla yükümlü özel işletici şirketler sorumludur. (6001 s.K. m. 15).

Ayrıca 2918 sayılı KTK m. 88 gereğince birden fazla taraf kusurluysa müteselsil sorumluluk kuralları işler. Örneğin hem hayvan sahibine hem de yolu denetlemeyen idareye birlikte dava açılabilir.

2. Sahipli Hayvanda Hayvan Bulunduranın Kusursuz Sorumluluğu (TBK m. 67)

Sahipli bir hayvana çarptığınızda temel hukuki dayanağımız 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 67 hükmüdür:

TBK Madde 67/1:
“Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür.”

Burada dava açarken en kritik husus husumeti doğru kişiye yöneltmektir. Zira TBK m. 67 hayvanın sicildeki resmi malikini değil, kaza anında hayvanı fiilen bakım ve yönetimi altında bulunduran kişiyi (hayvan bulunduran) sorumlu tutar. Örneğin hayvanı bir çobana teslim etmişlerse davayı sürüyü fiilen güden kişiye açılır. Çünkü yanlış kişiye dava açmak davayı husumetten ret riskiyle karşı karşıya bırakır.

Bu sorumluluk türü hukukumuzda olağan sebep sorumluluğu (kusursuz sorumluluk) niteliği taşır. Dolayısıyla davacı sürücü olarak yalnızca uğradığı zararı, hayvana çarpma olayını ve bu ikisi arasındaki illiyet bağını ispatlanır. Hayvan bulunduranın ayrıca kusurlu olduğunu kanıtlamak zorunda kalınmaz. Zira kanun bu kusursuzluk halini doğrudan davacı lehine karine sayar.

3. Hayvan Bulunduranın Kurtuluş Kanıtı ve Ürkütme Nedeniyle Rücu Hakkı

Ancak hayvan bulunduranın sorumluluğu mutlak değildir. Nitekim TBK m. 67/2 uyarınca hayvan bulunduran, zararın doğmasını engellemek için gerekli tüm objektif özeni gösterdiğini ispatlarsa sorumluluktan kurtulur:

TBK Madde 67/2:
“Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz.”

Bu yönüyle TBK m. 67, hiçbir kurtuluş kanıtı tanımayan TBK m. 69’daki yapı malikinin sorumluluğundan ayrılır. Fakat hayvan sahibinin bu kurtuluş kanıtını mahkemede ispatlaması son derece güçtür. Mahkemeler ağılın kilitlerinin sağlamlığını ve sürünün ehil kişilerce çevrelendiğini somut delillerle arar. Hayvanın zincirini kırıp karayoluna kaçması dahi özen borcunu ihlal ettiğini gösterir.

Bununla birlikte TBK m. 67/3 hükmü özel bir rücu mekanizması getirir:

TBK Madde 67/3:
“Hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa, hayvanı bulunduranın, bu kişilere rücu hakkı saklıdır.”

Örneğin hayvan başka bir aracın korna çalması veya yabancı bir köpeğin kovalaması yüzünden yola fırlamış olabilir. Bu durumda hayvan sahibi sürücüye tazminatı ödedikten sonra hayvanı ürküten gerçek kişiye rücu davası açabilir.

4. Yolda Hayvana Çarpma Tazminat Davasında Başıboş Bırakma Cezası (KTK m. 69)

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 69 karayoluna başıboş hayvan bırakılmasını kesin olarak yasaklar. Kanun metni yerleşim birimleri dışındaki yollarda hayvanların denetimsiz bırakılmasını açık bir kural ihlali sayar. Bu yasağı çiğneyerek kazaya sebebiyet veren hayvan sahibine kolluk idari para cezası keser.

Geçmişte bu maddede yer alan hafif hapis cezası, 5252 sayılı Kanun m. 7/1 uyarınca tamamen idari para cezasına dönüşmüştür. Nitekim Yargıtay 8. Ceza Dairesi emsal kararında bu eylemin TCK m. 177 kapsamındaki suçu değil, 2918 sayılı Kanun m. 69 uyarınca kabahat oluşturduğunu açıkça belirtir. Kolluğun düzenlediği bu idari para cezası tutanağı, hukuk mahkemesinde açılan yolda hayvana çarpma tazminat davasında hayvan sahibinin kusurunu kanıtlayan en somut belgedir.

Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca idari yaptırıma karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz yoluna gidebilirler. Ancak bu cezanın zamanaşımına uğraması veya iptali, hayvan sahibinin hukuk mahkemesindeki tazminat borcunu kesinlikle ortadan kaldırmaz.

5. Sahipsiz Sokak Hayvanlarında Belediyelerin Gözetim ve Bakımevi Yükümlülüğü

Şehir içinde veya mücavir alanlarda sahipsiz sokak köpeklerine çarptığınızda muhatabımız doğrudan yerel yönetimdir. Çünkü 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 6 uyarınca sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanları hayvan bakımevlerine götürme görevi belediyelere aittir.

Burada belediyenin sorumluluğu mülkiyetten değil, kamu hizmetini ve gözetim ödevini yerine getirmemesinden doğar. Şayet kaza öncesinde o bölge için vatandaşlar belediyeye veya CİMER’e defalarca ihbarda bulunmuşsa hizmet kusuru tartışmasız hale gelir. Çağrı merkezi şikayet kayıtları ve zabıta tutanakları davada kusuru ispatlar. Dolayısıyla belediye gerekli toplamayı yapmadığı için tazminat sorumluluğu doğar.

6. Yabani Hayvana Çarpma: Karayolları (KGM) ve Özel Otoyol İşletmecisinin Önlem Alma Yükümlülüğü

Yaban domuzu, geyik veya çakal gibi yabani hayvanlara çarpma durumunda sorumluluk yolu işleten kuruma aittir. Zira 2918 sayılı KTK m. 7 hükmüne 7153 sayılı Kanun ile eklenen bentler idareye kesin görevler yükler:

1. Kafes Tel Çit Çekme Zorunluluğu: Otoyollarda yaban hayvanlarından kaynaklanan kazaları önlemek amacıyla koruyucu kafes tel çitler çekmelidir (KTK m. 7/1-m).
2. Ekolojik Köprü ve Menfez Yapımı: Otoyolların yaban hayatı alanlarını böldüğü kesimlerde geçiş menfezleri inşa etmelidir (KTK m. 7/1-l).
3. Uyarı Levhası Koyma Borcu: Yaban hayvanlarının geçiş alanlarında sürücüleri uyaran trafik işaret levhaları dikmelidir (KTK m. 7/1-n).

Bununla birlikte 6001 sayılı Kanun m. 2 ve m. 15 uyarınca otoyol işletmesi özel şirketlere devredilmişse (örneğin Kuzey Marmara Otoyolu), işletici şirket yol güvenliğini eksiksiz sağlamalıdır. Çünkü otoyol erişme kontrollü yoldur ve 6001 sayılı Kanun m. 30/2 gereğince hayvan girişine tamamen kapalı tutulmalıdır.

Kaza neticesinde aracınız pert olduysa bakiye bedel farkı için sitemizdeki araç pert farkı tazminatı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

7. Danıştay 15. Dairesi Emsal Kararı: Otoyolda Domuz Sürüsü ve İdarenin %100 Kusuru

Danıştay, otoyollara yaban hayvanı girmesi sonucu meydana gelen ağır kazalarda idareyi en üst sınırdan sorumlu tutar. Nitekim tel örgüleri sağlam tutmayan idareyi doğrudan tam kusurlu kabul eder:

Danıştay 15. Daire (E. 2018/808, K. 2019/926, T. 20.02.2019):
“Otoyolda seyir halinde olan bir aracın yol üzerine çıkan bir domuz sürüsüne çarpması neticesinde araçtaki yolcunun vefat ettiği olayda; erişme kontrollü otoyollar, mevzuat uyarınca hayvanların girişinin engellenmiş olması gereken, yüksek güvenlik standartlarına sahip yollar olarak tanımlanmıştır.

Adli Tıp Kurumu tarafından hazırlanan raporda, kazanın gerçekleştiği otoyolda tel örgülerde açıklar bulunduğu ve bu açıkların domuz sürüsünün yola girmesine neden olduğu açıkça tespit edilmiştir. Karayollarının bakım ve onarımından sorumlu olan, yol kenarındaki tel örgülerin sağlamlığını temin etmeyen idare, meydana gelen trafik kazasında %100 oranında tam kusurludur. İlk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararı hukuka aykırıdır.”

Bu karar ışığında, otoyolda yabani hayvana çarpan sürücüler tel örgüdeki tahribatı fotoğraflayarak idarenin tam kusuruna dayanabilir ve yolda hayvana çarpma tazminat haklarını eksiksiz alabilir.

8. Trafik Sigortası ve Kasko: Yolda Hayvana Çarpma Tazminat Ödemesi

Kaza sonrasında sürücüler öncelikle sigorta şirketlerine başvurur. Ancak Zorunlu Trafik Sigortası ile Kasko poliçesi arasındaki hukuki farkı bilmemiz gerekir:

Kasko Genel Şartları A.1 maddesi uyarınca cisme çarpma teminat altındadır. Ancak poliçeniz Dar Kasko ise bu kloz dışarıda kalabilir. Bu nedenle poliçeyi titizlikle inceleriz. Kasko şirketi hasarı ödedikten sonra hayvan sahibine veya otoyol şirketine rücu davası açar.

Tutanak düzenlenirken sorun yaşadıysanız süreci şikayetten vazgeçme halinde sigortadan tazminat makalemizden takip edebilirsiniz.

9. Yolda Hayvana Çarpma Tazminat Kapsamında Araç Değer Kaybı Nasıl Alınır?

Aracınız kasko tarafından tamir görse dahi ikinci el piyasa satış değeri ciddi şekilde düşer. Zira TRAMER kayıtlarına işlenen ağır hasar kaydı aracın satışını zorlaştırır. Kasko poliçeleri özel bir hüküm yoksa bu zararı karşılamaz.

Bu sebeple yolda hayvana çarpma tazminat kapsamında doğan değer kaybını doğrudan kusurlu muhataptan isteriz. Hayvan sahipliyse hayvanı bulunduran kişiye, otoyolda kaza olduysa işletici şirkete veya KGM’ye dava açarız. Uzman bilirkişi; aracın kilometresi, modeli ve hasar gören parçaları üzerinden reel değer kaybını hesaplar.

10. Köpeğe veya Hayvana Çarpan Sürücünün Yasal Yükümlülükleri (5199 s.K. m. 21)

Mevzuatımız hayvana çarpan sürücülere açık yasal ödevler yükler. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 21 hükmü son derece nettir:

5199 Sayılı Kanun Madde 21:
“Bir hayvana çarpan ve ona zarar veren sürücü, onu en yakın veteriner hekim ya da tedavi ünitesine götürmek veya götürülmesini sağlamak zorundadır.”

Bu nedenle hayvan yaralıysa sürücü derhal veteriner hekime veya belediyenin acil veteriner ekiplerine haber vermelidir. Hayvanı ölüme terk eden sürücülere idari para cezası kesilir.

11. Hayvana Çarpmak Suç mu? Hangi Hallerde Ceza Uygulanır?

Kaza sonucu hayvana çarpmak kural olarak suç teşkil etmez. Zira kasten hayvana çarpmadığınız sürece olay adli bir trafik kazasıdır. Sürücünün cezai sorumluluğu ancak trafik kuralı ihlaliyle insan ölümüne veya yaralanmasına neden olması halinde (TCK m. 85 ve m. 89) doğar.

Buna karşılık hayvan sahibinin hayvanı karayoluna başıboş salması 2918 sayılı Kanun m. 69 kapsamında kabahattir. Erişme kontrollü yollarda ise 6001 sayılı Kanun m. 30/2 gereğince idari para cezası uygulanır. Eğer kazada araçtaki bir yolcu hayatını kaybederse hayvan sahibi hakkında taksirle ölüme neden olma suçundan ceza davası açılır.

12. Görevli Mahkeme: Adli Yargı mı İdari Yargı mı? (Uyuşmazlık Mahkemesi Kararları)

Uygulamada en çok yapılan hata görevli mahkemenin yanlış seçilmesidir. Karşı taraf bir belediye veya Karayolları Genel Müdürlüğü olduğunda çoğu kişi İdare Mahkemesine başvurur. Oysa bu yaklaşım davayı aylarca uzatır.

2918 sayılı KTK m. 110/1 uyarınca, kamu kuruluşlarının sebep olduğu zararlar dahil bu Kanundan doğan tüm sorumluluk davaları adli yargıda görülür. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi güncel kararlarında bu içtihadı perçinlemiştir:

Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü (E. 2025/318, K. 2025/494):
“Davalı idarenin yol bakım ve onarım sorumluluğundan kaynaklanan tazminat uyuşmazlıklarında, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesi uyarınca adli yargı mercileri görevlidir.”

Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü (E. 2025/337, K. 2025/504):
“Sahipsiz sokak köpeklerinin saldırısından kaçarken motosiklet çarpması sonucu yaralanan davacının idareye karşı açtığı davada; zarar bir trafik kazası sonucunda doğduğundan uyuşmazlığın adli yargı yerinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) çözümlenmesi gerekir.”

Özetle; hayvan kaynaklı bir trafik kazasında davalı belediye veya KGM olsa dahi davayı Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır.

13. Sürücünün Hız Kusuru (KTK m. 52) ve Olay Yerinde Delil Tespiti (Küpe Numarası)

Dava sürecinde mahkeme sadece hayvan sahibinin kusurunu incelemez. Aynı zamanda sürücünün hızını da denetler. 2918 sayılı KTK m. 52 sürücülerin hızlarını görüş ve yol şartlarına uydurmasını emreder. Gece seyrinde farın aydınlattığı mesafede durabilecek hızda gitmemek sürücüye kusur yüklenmesine yol açabilir.

Hak kaybı yaşamamak adına olay yerinde şu delilleri ivedilikle toplanmalıdır:

• Kulak Küpesi Fotoğrafı: Büyükbaş veya küçükbaş hayvanın kulağındaki küpe numarasını çekeriz. İlçe Tarım Müdürlüğü TÜRKVET kayıtlarından hayvan sahibini anında belirleriz.
• Tel Çit Kusurunun Tespiti: Otoyolda kaza olduysa kopuk teli, yırtık örgüyü veya açık servis kapısını videoya kaydederiz.
• Resmi Kaza Tutanağı: Polis veya jandarmaya yolun aydınlatma eksikliğini ve çit durumunu tutanağa işletiriz.
• Eski Kaza Kayıtları: Aynı noktada daha önce yaban domuzu kazası olup olmadığını emniyet kayıtlarından talep ederiz.

14. Yolda Hayvana Çarpma Tazminat Davası Zamanaşımı Süreleri (KTK m. 109)

Trafik kazalarından kaynaklanan tazminat taleplerinde zamanaşımı sürelerini 2918 sayılı KTK m. 109 belirler:

1. Genel Zamanaşımı: Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl ve her halde kaza gününden itibaren 10 yıl.
2. Uzamış Ceza Zamanaşımı: Eğer kazada yaralanma veya ölüm varsa ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süreleri (8 yıl veya 15 yıl) hukuk davasında uygulanır.

15. Yargıtay ve Mahkeme Emsal Kararları

Yüksek mahkemeler hayvan sahiplerini ve yol idaresini bağlayan çok sayıda emsal karar vermiştir:

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi (E. 2014/9637, K. 2014/8906):
“Kasko sigortacısı tarafından ödenen hasar bedelinin hayvan sahibinden rücuen tahsili talepli davada; karayoluna başıboş hayvan bırakan davalı hayvan malikinin kazanın meydana gelmesinde %100 oranında tam kusurlu olduğu kabul edilmelidir.”

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi (E. 2015/12081, K. 2016/1509):
“Aydınlatması bulunmayan karayolunda gece vakti hayvan otlatan ve hayvanın yola kontrolsüz girmesine sebebiyet veren davalı hayvan idarecisi kazada tam kusurludur.”

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi (E. 2014/12352, K. 2014/10890):
“Yol kenarında otlatılan hayvanın karayoluna girmesi üzerine hayvanı sevk ve idare eden kişi kazanın oluşumunda tam kusurlu kabul edilmelidir.”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (E. 2021/19050, K. 2022/14249):
“Başıboş hayvana çarparak vefat eden araç sürücüsünün mirasçılarının kendi araçlarının zorunlu trafik sigortasından destekten yoksun kalma tazminatı talebi reddedilmelidir. Sürücü üçüncü kişi sayılamayacağından tazminat gerçek kusurlu olan hayvan sahibinden talep edilmelidir.”

Kazada can kaybı meydana geldiyse aktüerya hesapları için ölümlü trafik kazası tazminatı yazımızdan süreç detaylarına ulaşabilirsiniz.

16. Sıkça Sorulan Sorular

❓ Yolda hayvana çarpma kazasında zararı kim öder?
Zararı hayvanın yola çıkmasını engellemekle yükümlü olan taraf öder. Sahipli hayvanda hayvanı bulunduran kişi, sahipsiz sokak hayvanında belediye, otoyolda tel çit kusuru varsa Karayolları veya özel otoyol işletmecisi öder.

❓ Hayvanın sahibi yerine çobana dava açabilir miyiz?
Evet. TBK m. 67 bakım ve yönetimi fiilen üstlenen hayvan bulunduranı sorumlu tutar. Kaza anında sürüyü sevk eden çobana karşı tazminat davası açarız.

❓ Otoyolda domuz sürüsüne çarpınca idare tam kusurlu sayılır mı?
Evet. Danıştay 15. Dairesi (E. 2018/808, K. 2019/926) kararı uyarınca tel örgülerinde açıklık bulunan ve domuz girişini engelleyemeyen idare %100 oranında tam kusurludur.

❓ Köpeğe çarptım, trafik sigortası hasarımı karşılar mı?
Hayır. Kendi aracınızın hasarını Zorunlu Trafik Sigortası ödemez. Araç hasarını kaskodan veya kusurlu hayvan sahibinden tahsil ederiz.

❓ Paralı otoyolda hayvana çarpınca davayı kime açarız?
Otoyola hayvan girmesini engelleyecek tel örgüleri sağlam tutmayan otoyol işletici şirketine Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açarız.

❓ Başıboş hayvan bırakan kişi hapis cezası alır mı?
Hayır. 2918 sayılı KTK m. 69’daki hafif hapis cezası idari para cezasına dönüşmüştür. Ancak kazada insan ölümü veya yaralanması varsa taksirle yaralama veya ölüme neden olma suçundan hapis cezası gündeme gelebilir.

Yolda Hayvana Çarpma Trafik Kazası Tazminat Davalarında Hukuki Destek

Hayvana çarpma trafik kazalarında kusurun tespiti, kulak küpesinden hayvan sahibinin bulunması, otoyol şirketinin tel çit kusurunun belgelenmesi ve doğru mahkemede dava açılması profesyonel hukuki takip gerektirir. Yanlış kuruma başvurmak veya görevsiz mahkemede dava açmak telafisi güç hak kayıplarına yol açar.

İstanbul Anadolu (Kartal), Çağlayan, Kocaeli, Gebze, Sakarya ve Bursa başta olmak üzere Türkiye genelindeki yolda hayvana çarpma trafik kazası tazminat davalarınız için Köksoy Hukuk & Danışmanlık İletişim Hattı üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut kazanın yeri, yolun hukuki niteliği ve kusur dağılımı farklılık gösterir. Hak kaybı yaşamamak adına sürecin uzman bir avukat refakatinde yürütülmesi zorunludur.