İş kazası davasında masrafları başlangıçta kimin yatıracağı ile dava sonunda kimin üstleneceği farklıdır. Harç ve avanslar dava açılışında veya yargılama sırasında istenebilir; nihai gider sorumluluğunu mahkeme belirler. Ödeme gücü bulunmayan işçi, talebi açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardım isteyebilir. İşçi olmak tek başına bütün giderlerden muafiyet sağlamaz. [1]
Bu rehber, iş kazasından doğan hukuk davalarındaki harç, bilirkişi ve diğer yargılama giderleri ile mahkemeden ve barodan adli yardım yollarına odaklanmaktadır. Kazanın bildirimi ve temel haklar için İş Kazası Bilgi Merkezi; bedensel zarar kalemleri için yaralanmalı iş kazası tazminatı rehberleri incelenebilir.
İçindekiler
- İş kazası davasında hangi masraflar çıkar?
- Gider avansı ile bilirkişi için istenen delil avansı aynı mı?
- Dava kazanılırsa veya kaybedilirse masrafları kim öder?
- İş kazası davasında adli yardım kimlere verilir?
- Mahkemeye adli yardım başvurusu nasıl hazırlanır?
- Adli yardım reddedilirse kaç gün içinde itiraz edilir?
- Adli yardım alınırsa dava sonunda geri ödeme çıkar mı?
- İş kazası dava masrafları hakkında diğer sorular
- Sonuç: Dava giderleri için nasıl hazırlık yapılmalı?
İş kazası davasında hangi masraflar çıkar?
HMK m.323; harçları, tebligat ve posta giderlerini, keşif, tanık ve bilirkişi ücretlerini, resmî belgeler için yapılan ödemeleri ve kanuna göre takdir edilen vekâlet ücretini yargılama giderleri arasında sayar. Dosyanın ihtiyacına göre kusur, ücret, hesap veya sağlık yönünden farklı incelemeler yapılabilir. Bu nedenle her iş kazası dosyası için geçerli tek bir toplam dava masrafı yoktur. [1]
| Gider | Hangi aşamada önem taşır? | Kontrol edilecek nokta |
|---|---|---|
| Başvuru ve karar harçları | Dava açılışı, talep değişikliği ve karar | Davanın türü, değeri ve uygulanacak harç hükmü |
| Gider avansı | Açılış ve gerektiğinde tamamlama | Tebligat gibi işlemler için istenen avansın kapsamı |
| Bilirkişi, tanık ve keşif giderleri | İlgili delilin incelenmesi | Ara karardaki tutar, kesin süre ve ödememenin sonucu |
| Sağlık incelemesi ve rapor gideri | İş göremezlik veya tıbbi bağlantı incelemesi | Sevk yazısı, kurumun talebi ve varsa muafiyet |
| Vekâlet ücreti | Avukatla anlaşma ve hüküm | Sözleşme ücreti ile karşı tarafa yükletilen ücretin ayrılması |
İş kazası tazminatında peşin harç nasıl belirlenir?
492 sayılı Harçlar Kanunu m.28/a, ölüm ve cismani zarar nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin alınan karar ve ilam harcının oranını yirmide bir olarak düzenler. Bu, talep edilen tazminatın doğrudan yüzde beşinin ödeneceği anlamına gelmez; uygulanacak nispi harç üzerinden peşin alınacak payı ifade eder. Başvuru harcı ve diğer giderler ayrıca değerlendirilir. [2]
Tazminat talebinin miktarı ve türü, yürürlükteki harç tarifesi ve dosyadaki işlemler birlikte hesaplanmalıdır. İş kazasının tespiti ile maddi ve manevi tazminat taleplerinin harç hesabı aynı kabul edilmemelidir. İnternette görülen eski bir dava masrafı tutarı, yeni dosyanın açılış giderini göstermez.
Gider avansı ile bilirkişi için istenen delil avansı aynı mı?
Gider avansı, HMK m.114/1-g ve120 kapsamında dava şartı olarak düzenlenmiştir. Avansın yetersiz olduğunun yargılama sırasında anlaşılması hâlinde eksikliğin tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir. Buna karşılık tanık, bilirkişi veya keşif gibi belirli bir delilin incelenmesi için istenen tutar, HMK m.324 kapsamında delil avansı olabilir. [1]
Delil avansını, kural olarak o delilin incelenmesini isteyen taraf yatırır. Aynı delili iki taraf birlikte istemişse avans yarı yarıya ödenir. Taraflardan biri ödemezse diğer taraf yatırabilir; yatırılmazsa ilgili delilin incelenmesinden vazgeçilmiş sayılma sonucu doğabilir. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemediği davalara ilişkin kurallar saklıdır. [1]
Bilirkişi ücreti yatırılmazsa dava hemen reddedilir mi?
Ödemenin niteliği görülmeden “dava hemen reddedilir” denilemez. Dava şartı olan gider avansındaki eksiklik ile belirli bir delil avansının yatırılmaması farklı sonuçlara bağlıdır. Ara kararda hangi işlem için ne kadar ödeme istendiği, sürenin kesin olup olmadığı ve sonucun açıkça bildirilip bildirilmediği incelenmelidir. HMK m.115 ve324 bu ayrım bakımından önem taşır. [1]
İş kazasının tespiti gibi kamu düzeniyle bağlantılı incelemelerde resen araştırılması gereken delillerin giderleri de ayrıca ele alınır. HMK m.325, tarafların serbestçe tasarruf edemediği işlerde hâkimin kendiliğinden başvurduğu deliller için avans yatırılmaması durumunda giderin ileride sorumlusundan alınmak üzere Hazineden ödenmesini düzenler. Her tazminat dosyasındaki her bilirkişi ücretinin otomatik olarak Hazinece karşılanacağı varsayılmamalıdır. [1]
Dava kazanılırsa veya kaybedilirse masrafları kim öder?
HMK m.326/1 uyarınca kanundaki istisnalar dışında giderler, aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir. Maddi tazminat talebinde iki tarafın kısmen haklı çıkması hâlinde, m.326/2’deki haklılık oranı esas alınır. Gereksiz işlem veya uzamaya neden olma gibi durumlarda m.327 de gider paylaşımını etkileyebilir. Manevi tazminat yönünden aşağıdaki iptal kararı ayrıca dikkate alınmalıdır. [1]
Kendi avukatıma ödediğim ücretin tamamını işveren öder mi?
Avukatla yapılan ücret sözleşmesindeki bedel ile mahkemenin karşı tarafa yükleyeceği vekâlet ücreti farklıdır. Karşı vekâlet ücreti, ilgili tarife ve hükmün sonucuna göre belirlenir. Kendi avukatınızla kararlaştırdığınız tutarın aynen işverene yükletileceği varsayımıyla gider planı yapılmamalıdır. [3]
Kontrol tarihinde yürürlükteki tarifenin m.13/3 hükmüne göre maddi tazminat talebinin kısmen reddinde karşı taraf vekili lehine belirlenecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez. Maddi tazminatın tamamen reddi ile kısmen reddi farklı tarife hükümlerine bağlıdır. Karar tarihi ve uygulanacak güncel tarife esas alınmalıdır. [3]
Manevi tazminat istenenden az çıkarsa karşı tarafa ücret ödenir mi?
Anayasa Mahkemesinin 25.12.2024 tarihli, E.2024/29, K.2024/226 sayılı kararı, HMK m.326/2’yi “manevi tazminat davaları” yönünden iptal etmiştir. Mahkeme, hâkimin takdir edeceği manevi tazminat miktarını önceden öngöremeyen davacının kabul–ret oranına göre gider yüküyle karşılaşmasını mahkemeye erişim hakkı bakımından değerlendirmiştir. 14.03.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan iptal hükmü, dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir. [4]
Ayrıca 08.01.2026 tarihli tarife değişikliğiyle manevi tazminatın kısmen reddinde karşı vekâlet ücretine ilişkin eski m.10/2 kaldırılmıştır. Bu nedenle manevi tazminat için eski kabul–ret hesabı otomatik olarak uygulanmamalıdır. Talebin tamamen reddi ise m.10/3’te ayrıca düzenlenmektedir. Maddi ve manevi taleplerin birlikte açılması hâlinde iki kalem ayrı değerlendirilir. [3]
SGK sonradan iş kazasını kabul ederse dava giderleri ne olur?
Dava konusuz kaldığında HMK m.331, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre gider kararı verilmesini öngörür. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 26.02.2025 tarihli, E.2024/12199, K.2025/2965 sayılı kararında işçi, ağaç keserken düştüğünü ve işverenin kazayı bildirmediğini belirterek SGK’ya başvurmuş; üç gün sonra tespit davası açmıştır. Kurum daha sonra olayı iş kazası kabul edince dava konusuz kalmıştır. [5]
Bölge adliye mahkemesi, kazayı bildirmeyerek davanın açılmasına neden olan işveren ile cevap süresi dolmadan dava açılan SGK’yı ayırmıştır. SGK’yı yargılama gideri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutmayan karar Yargıtayca onanmıştır. Başvuru ve dava sırasına ilişkin açıklamalar işverenin kazayı bildirmemesi rehberimizde bulunmaktadır. [5]
İş kazası davasında adli yardım kimlere verilir?
HMK m.334’e göre ölçüt, kişinin kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan gereken giderleri kısmen veya tamamen karşılayamaması ve talebinin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. İşsiz kalma veya iş kazası geçirmiş olma önem taşıyabilir; değerlendirme, kişinin gerçek ödeme gücü ve sunulan belgeler üzerinden yapılır. [1]
Mahkeme kararı; giderlerden geçici muafiyet, teminattan muafiyet, gereken giderlerin Devletçe avans olarak ödenmesi ve koşulları varsa avukat temini sağlayabilir. Mahkeme bunların yalnız bir kısmını da kabul edebilir. Kararın kapsamı okunmalı; bütün masrafların kesin ve kalıcı olarak silindiği düşünülmemelidir. [1]
Mahkemeden adli yardım ile barodan avukat istemek arasındaki fark nedir?
| Başvuru | Temel işlev | Ayrıca kontrol edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Mahkemeden adli yardım | Yargılama ve takip giderleri yönünden HMK kapsamındaki kolaylıklar | Kabul edilen muafiyetlerin ve işlemlerin kapsamı |
| Barodan adli yardım | Koşulları taşıyan kişinin avukatlık hizmetinden yararlandırılması | Mahkemeden giderler için ayrıca adli yardım talebi; görevlendirme ve taahhütname |
TBB Adli Yardım Yönetmeliği m.6, giderleri karşılayamayan kişi için HMK kapsamında mahkemeden adli yardım istenmesini öngörür. Dolayısıyla baronun avukat görevlendirmesi, mahkemenin bütün harç ve giderlerden muafiyet kararı verdiği anlamına gelmez. Fon üzerinden gider karşılanmasına ilişkin özel koşullar da ayrıca düzenlenmiştir. [6]
Baro başvurusunda imzalanan taahhütname de okunmalıdır. Yönetmelik m.5/A, iş sonunda maddi yarar elde edilmesi ve yanlış bilgi verilmesi gibi durumlar için mali yükümlülükler içerir. Baro adli yardımını, hiçbir koşulda ödeme doğurmayan bir hizmet olarak tanımlamak doğru olmaz. [6]
Avukatım varsa adli yardım talebim reddedilir mi?
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun Tacettin Ceylan, B. No:2017/39062, 10.11.2021 tarihli kararında, iş kazasında parmağı kopan işçinin Batman 1. İş Mahkemesinde açtığı tazminat davası incelenmiştir. İşçi, giderleri karşılayamadığını belirterek muhtarlık belgesi sunmuş; talebi, avukatla temsil edilmesi ve mali durumunu yeterince kanıtlamadığı gerekçeleriyle reddedilmiştir. [7]
AYM, avukatla temsilin tek başına ödeme gücünü göstermediğini; sunulan belgeye neden itibar edilmediğinin ve hangi bilgilerin eksik olduğunun somutlaştırılması gerektiğini değerlendirmiştir. İşçinin davayı sürdürebilmek için gideri sonradan yatırmasını da aleyhine yorumlamamıştır. Mahkemeye erişim hakkının ihlaline ve adli yardımın reddi yönünden yeniden yargılamaya karar verilmiştir. [7]
Üzerimde eski tapu kaydı veya tahsil edemediğim alacak varsa ne olur?
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümünün Mesut Şan, B. No:2023/38847, 09.04.2026 tarihli kararı, bir menfi tespit davasının istinaf aşamasındaki adli yardım talebine ilişkindir. Başvurucu, yüksek tutarlı bir icra alacağına kavuşamadığını, gelir ve mal varlığı bulunmadığını, görülen taşınmaz kayıtlarının pasif olduğunu belirtmiştir. Talep ve itirazı, taşınmaz kayıtları ile takipteki alacağın yüksekliği gerekçe gösterilerek reddedilmiştir. [8]
AYM; pasif kayıtların niteliği ve alacağın tahsil edilip edilmediği araştırılmadan bunların ödeme gücü sayılmasını yeterli bulmamıştır. Mahkemeye erişim hakkının ihlaline ve yeniden yargılamaya hükmetmiştir. Mali durum açıklanırken yalnız kayıtların varlığı değil, aktif olup olmadığı ve fiilen gelir sağlayıp sağlamadığı da belgelenmelidir. [8]
Mahkemeye adli yardım başvurusu nasıl hazırlanır?
Talep, asıl davayı veya işi karara bağlayacak mahkemeye yapılır. Kanun yolundaki talep ilgili bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya; icra ve iflas takibindeki talep ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesine yöneltilir. HMK m.336 gereği olayın özeti, dayanak deliller ve mali durumu gösteren belgeler birlikte sunulmalıdır. [1]
- Hukuki talep: Kazanın, zararın ve istenen incelemenin kısa açıklaması; mevcut rapor ve başvuru belgeleri.
- Gelir: Ücret, SGK geliri, emekli aylığı veya diğer düzenli gelirler; kazadan sonraki değişiklik.
- Mal varlığı ve kullanılabilir kaynak: Taşınmaz, araç ve banka bilgileri; pasif kayıt veya tahsil edilemeyen alacakların açıklaması.
- Geçim yükü: Bakmakla yükümlü olunan kişiler, kira, tedavi ve zorunlu giderleri gösteren belgeler.
- İstenen kolaylık: Harç, bilirkişi gideri, teminat veya avukat temini yönünden talebin açıkça belirtilmesi.
Bu liste hazırlığa yardımcıdır; her dosyada aynı belgelerin yeterli olacağı söylenemez. Mali duruma ilişkin eksik veya yanıltıcı açıklama yapılmamalıdır. HMK m.338, kasten veya ağır kusurla yanlış bilgi verilmesi ya da mali durumun yeterince iyileşmesi hâlinde adli yardımın kaldırılmasını düzenler. [1]
İstanbul, Kocaeli ve Sakarya’da baroya başvururken ne kontrol edilmeli?
Hizmetin görüleceği yerdeki adli yardım bürosunun güncel başvuru koşulları esas alınmalıdır. İstanbul Barosunun 01.01.2026 tarihli listesinde kimlik, nüfus ve yerleşim yeri, araç ve taşınmaz sorguları ile gelir bilgileri yer alır. [9]
Kocaeli Barosunun başvuru sayfası ayrıca hizmet dökümü, gelir ve sosyal yardım sorguları ile açılmış dava varsa dosya örneğini gösterir. Sakarya Barosu da mali durumu açıklayan belgeler ve e-Devlet sorgularını listeler. Başvuru öncesi ilgili büronun güncel listesi kontrol edilmelidir; mahkemenin adli yardım değerlendirmesi ayrıca yapılır. [10] [11]
Adli yardım reddedilirse kaç gün içinde itiraz edilir?
Güncel HMK m.337/2’ye göre mahkemenin ret kararına, tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek itiraz edilebilir. Dosya kanunda belirtilen itiraz merciine gönderilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir. Ret gerekçesiyle sunulan belgeler karşılaştırılmalı; hangi gelir veya giderin yanlış değerlendirildiği açıklanmalıdır. [1]
Eski karar metinlerindeki bir haftalık süre, bugünkü başvuruya doğrudan taşınmamalıdır. İtiraz süresinin hesabında tebliğ kaydı, uygulanacak dönemsel hukuk ve dosyadaki işlemler esas alınır. Ödeme gücünde sonradan ciddi azalma olması hâlinde yeniden talepte bulunmak mümkündür. [1]
Baro adli yardım bürosunun reddinde ise farklı yol vardır: TBB Yönetmeliği m.5’e göre bildirimden itibaren on gün içinde baro başkanına yazılı veya sözlü başvurulabilir. Mahkemenin ret kararı ile baronun ret kararının itiraz mercileri ve süreleri karıştırılmamalıdır. [6]
Adli yardım alınırsa dava sonunda geri ödeme çıkar mı?
Evet, çıkabilir. HMK m.339’a göre ertelenen giderler ve Devletçe ödenen avanslar dava sonunda haksız çıkan kişiden tahsil edilir. Adli yardımdan yararlanan kişi haksız çıkmışsa uygun görülürse en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödeme kararı verilebilir. Tahsilin mağduriyete yol açacağı açıkça anlaşılırsa hükümde tamamen veya kısmen muafiyet de tanınabilir. [1]
Adli yardım kararıyla sağlanan gider kolaylığı, karşı taraf lehine hükmedilebilecek vekâlet ücretinin bütün hâllerde ortadan kalktığı anlamına gelmez. Davanın sonucuna, maddi–manevi talep ayrımına ve yürürlükteki tarifeye göre oluşabilecek yük, dava planında ayrıca değerlendirilmelidir. [1] [3]
İş kazası dava masrafları hakkında diğer sorular
Dava devam ederken ödeme gücüm azalırsa başvurabilir miyim?
Adli yardım yargılamanın devamında ve kanun yolu aşamasında da istenebilir. Talep yeni mali durumu ve gereken giderleri açıklamalıdır. HMK m.337/3 gereği adli yardım, önceden yapılmış giderleri kapsamaz. [1]
Adli yardım kararı istinafta devam eder mi?
HMK m.335/3, adli yardımın hüküm kesinleşinceye kadar devam edeceğini düzenler. Kararın hangi kolaylıkları kapsadığı ve kaldırılıp kaldırılmadığı kontrol edilir. İlk kez kanun yolunda istenecek yardım ise HMK m.336/3 uyarınca ilgili kanun yolu merciine yöneltilir. [1]
Kullanılmayan gider avansını nasıl geri alabilirim?
HMK m.333’e göre hüküm kesinleştikten sonra yatırılan avansın kullanılmayan kısmının iadesine mahkemece kendiliğinden karar verilir. Kullanılmış giderin karşı taraftan alınması ile hiç harcanmamış avansın iadesi farklıdır. Dosyadaki kesinleşme ve iade işlemleri takip edilmelidir. [1]
SGK bütün dava ve avukat masraflarını karşılar mı?
SGK’nın iş kazası nedeniyle sağladığı gelir ve ödenekler ile hukuk davasının harç, avans ve vekâlet ücreti ayrı konulardır. Dava giderleri için HMK’daki sorumluluk ve adli yardım kuralları incelenir. Rapor parasıyla ilgili açıklamalar iş kazasında rapor parası rehberimizde bulunmaktadır.
Sonuç: Dava giderleri için nasıl hazırlık yapılmalı?
Önce dosyadaki talepler, başlangıçta istenecek harç ve avanslar, ileride gerekebilecek incelemeler ve karar sonunda doğabilecek giderler ayrı belirlenmelidir. Ödeme güçlüğü varsa mali durum belgeleri hazırlanıp mahkemeden adli yardım istenmesi; avukatlık hizmeti için baro başvurusunun da ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Ara kararlar, tebligatlar ve kesin süreler dosya üzerinden takip edilmelidir.
Resmî kaynaklar ve karar tam metinleri
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.114–115,120,323–340 ↩
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, m.16,27–28 ↩
- 2025–2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, m.1–3,10 ve13; 08.01.2026 değişikliği işlenmiş metin ↩
- Anayasa Mahkemesi, 25.12.2024, E.2024/29, K.2024/226; RG14.03.2025/32841 ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 26.02.2025, E.2024/12199, K.2025/2965 ↩
- Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği, m.5,5/A ve6;15.10.2024 değişikliği işlenmiş metin ↩
- Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Tacettin Ceylan, B.No:2017/39062,10.11.2021 ↩
- Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, Mesut Şan, B.No:2023/38847,09.04.2026 ↩
- İstanbul Barosu — Adli Yardım Başvuru Belgeleri,01.01.2026 ↩
- Kocaeli Barosu — Adli Yardım Başvuru Formu ve belgeler,01.01.2026 ↩
- Sakarya Barosu — Başvuru İçin Gerekli Belgeler ↩
Yasal Uyarı ve Bilgilendirme
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir; somut dosyanın incelenmesinin ve kişiye özgü hukuki değerlendirmenin yerine geçmez.
Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir. Makalede yer verilen kararlar, ilgili olayın koşulları ve kararın verildiği dönemdeki düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir. Benzer görünen uyuşmazlıklarda deliller, tarafların hukuki durumu ve usul işlemleri farklı sonuçlara yol açabilir. Açıklamalar ve emsal kararlar, belirli bir sonucun elde edileceğine ilişkin taahhüt veya garanti oluşturmaz.
Bu sayfaya erişilmesi veya içeriğin okunması tek başına avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Site üzerinden mesaj gönderilmesi, ilgili kuruma veya mahkemeye yapılması gereken başvurunun yerine geçmez. Başvuru, itiraz, dava, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler somut olayın özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir. Hak kaybı yaşanmaması için süreye bağlı işlemlerde genel açıklamalarla yetinilmemeli; başvuru ve tebliğ kayıtları ile dosya belgeleri üzerinden hukuki yardım alınmalıdır.