Anonim şirkette hisse devri için önce payın senede bağlanıp bağlanmadığını ve senedin nama mı, hamiline mi yazılı olduğunu belirleyin. Devir belgesi, senet teslimi, şirket onayı ve kayıt işlemleri aynı şey değildir. A.Ş.’de her devir noterde yapılmaz; yalnızca bedeli ödemek de ortaklığı güvenle devraldığınızı göstermez. [1]
Bu rehber, payları borsada işlem görmeyen anonim şirketlerde iradi devirlere odaklanır. Borsadaki işlemler ve sermaye piyasası mevzuatına göre kayden izlenen paylar farklı kurallara tabidir.
İçindekiler
Hisse Devrinde Önce Payın Türü Nasıl Belirlenir?
Esas sözleşmeyi, pay defterini, varsa senet veya ilmühaberleri ve sermaye ödeme kayıtlarını birlikte kontrol edin. Belgenin başlığında “hisse devir sözleşmesi” yazması, seçilen yöntemin doğru olduğu anlamına gelmez.
| Payın Durumu | Temel Devir Yolu | Ayrıca Kontrol Edin |
|---|---|---|
| Senede Bağlanmamış Pay | Yazılı temlik beyanıyla devir. | Sermaye ödemesi, sözleşme ve kayıt koşulları. |
| Nama Yazılı Pay Senedi | TTK m.490/2 uyarınca ciro ve senedin zilyetliğinin devri. | Kanuni veya esas sözleşmesel şirket onayı. |
| Hamiline Yazılı Pay Senedi | Senet teslimi ve MKK bildirimi. | Şirkete ve üçüncü kişilere karşı hakların kullanılabilmesi. |
İlmühaber varsa TTK m.486/2 gereği nama yazılı pay senedi hükümlerini kıyas yoluyla değerlendirin. Senet asıllarını, ciro zincirini ve pay adedini görmeden yalnız fotokopiyle işlem yapmayın.
Senede Bağlanmamış Pay Nasıl Devredilir?
Senede bağlanmamış paya “çıplak pay” denir. Bu payın devrinde TBK m.183–184’teki alacağın devri hükümleri önemlidir. Devir belgesinde hangi payların kime devredildiğini açıkça yazın. Yalnız ileride pay satılacağını belirten bir taahhüt, payın devrini tamamlamaz. [2]
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 08.02.2024, E.2022/4448, K.2024/878 sayılı kararda, senetleri bastırılmış fakat ortaklara teslimi belgelenmemiş payları ve yazılı devir beyanlarını inceledi. Mahkemeler, teslimi kanıtlanmayan senetler nedeniyle payları çıplak pay kabul etti; yazılı devir beyanlarını yeterli buldu. Daire, pay sahipliğinin tespiti ve pay defterine kayıt sonucunu onadı. [3]
Örneğin Gebze’deki üretim şirketine ortak olacak Bursa’daki yatırımcı, İstanbul’da imzaladığı sözleşmeyle yetinmemelidir. Hangi payları aldığını, satıcının yetkisini, senetlerin durumunu ve kalan sermaye borcunu belgelerle eşleştirmelidir.
Şirket Onayı Ne Zaman Gerekir?
Bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar, TTK m.491 uyarınca şirket onayıyla devredilir. Miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi ve cebrî icra yoluyla geçişler bu şartın istisnalarıdır. Şirket bu durumda ancak devralanın ödeme gücü şüpheliyse ve istediği teminat verilmemişse onayı reddedebilir. Esas sözleşme de m.492 kapsamında onay şartı koyabilir.
Esas sözleşmeyle onaya bağlanan, borsaya kote edilmemiş nama yazılı paylarda TTK m.493 uygulanır. Şirket, sözleşmedeki önemli bir sebebe dayanabilir veya devredene payları başvuru anındaki gerçek değeriyle satın almayı önerebilir. Devralan payları kendi adına ve hesabına aldığını açıkça beyan etmezse şirket kaydı reddedebilir. Bu rehberdeki iradi devirlerde gerekli onay verilene kadar mülkiyet ve paya bağlı haklar devredende kalır. Şirket, onay istemini aldığı tarihten itibaren üç ay içinde reddetmezse veya ret haksızsa onay verilmiş sayılır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 15.04.2025, E.2024/3804, K.2025/2438, pay devrini ağırlaştıran esas sözleşme değişikliğinin tesciline ilişkin davadaki ret kararını onadı. Somut değişiklik, ödenmemiş nama yazılı payların devrini genel kurul çoğunluğunun onayına bağlıyor ve kanundaki sınırları aşan engeller getiriyordu. Daire, tescilin reddini yerinde bulan BAM kararını onadı. [4]
Hamiline Pay Devrinde MKK Bildirimi Nasıl Yapılır?
Hamiline yazılı pay senedinin teslimini MKK bildirimiyle tamamlayın. TTK m.489 uyarınca bildirim yapılmadan paya bağlı kanuni haklar kullanılamaz; şirkete ve üçüncü kişilere karşı bildirim tarihi esas alınır.
Tebliğ m.5’e göre bildirimi devralan yapabilir; şirkete başvurursa şirket aracılığıyla bildirim yapılır. Devralanın kimlik veya şirket bilgileriyle iletişim bilgilerini ekleyin; senedin örneğini de sunun. [5] MKK’nın HPKS açıklaması, devralanın e-YATIRIMCI üzerinden bildirim yapabileceğini ve kaydını izleyebileceğini belirtir. [6]
Pay Defteri Ve Ticaret Sicili Kaydı Aynı Mı?
Nama yazılı ve senede bağlanmamış paylarda şirket, usulüne uygun devri inceleyerek pay defterine kayıt yapar. TTK m.499’a göre şirketle ilişkilerde kayıtlı kişi pay sahibi kabul edilir. Defter kaydı, geçersiz bir devri kendiliğinden geçerli hâle getirmez.
A.Ş.’de her pay devrinin ticaret siciline tescili genel bir geçerlilik şartı değildir. Ancak tek pay sahipli hâle gelme gibi özel bildirimleri atlamayın: TTK m.338/2 uyarınca pay sahibi, bu sonucu doğuran işlemden itibaren yedi gün içinde yönetim kuruluna yazılı bildirim yapar. Yönetim kurulu da bildirimi aldığı tarihten itibaren yedi gün içinde tek pay sahipli durumu tescil ve ilan ettirir.
Devir Reddedilirse Veya Uyuşmazlık Çıkarsa Ne Yapılır?
Önce sorunu belirleyin: Eksik devir belgesi mi, senet teslimi mi, onay veya defter kaydı reddi mi? Başvuruyu ve cevabı belgeleyin. Genel kurul kararına karşı dava açmak, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; TTK m.449’daki geçici koruma ayrıca değerlendirilir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 10.05.2018, E.2018/496, K.2018/474, pay devri sınırlaması getiren genel kurul kararının yürütülmesini durdurma talebini inceledi. BAM, yakın tehlike veya ciddi zarar konusunda yeterli delil sunulmadığını belirterek tedbirin reddine karşı istinaf başvurusunu esastan reddetti. İnceleme, genel kurul kararının iptalinden önce talep edilen geçici korumaya ilişkindi. [7]
Anonim Şirket Hisse Devri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Anonim Şirket Hisse Devri İçin Noter Zorunlu Mu?
A.Ş. pay devrinde genel bir noter onayı şartı yoktur; payın türüne uygun devir, teslim, onay ve kayıt adımlarını tamamlamak gerekir. Limited şirkette ise TTK m.595, devir sözleşmesinin yazılı olmasını ve imzaların noterce onayını öngörür; şirket sözleşmesi aksini düzenlemiyorsa genel kurul onayı da gerekir. Ayrıntılar için limited şirkette hisse devri rehberini inceleyin.
Eski Hamiline Senetlerde De MKK Bildirimi Gerekir Mi?
Evet. Daha önce bastırılmış hamiline senetlerde de MKK kayıt ve bildirim düzeni uygulanır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 19.09.2024, E.2023/1401, K.2024/1274, 2017’deki senet teslimini o tarihteki TTK m.426/2 üzerinden değerlendirdi; ret kararına karşı istinaf başvurusunu esastan reddetti. Bu teslim, MKK bildirimi şartının 1 Nisan 2021’de yürürlüğe girmesinden önceydi. Bugünkü devirlerde TTK m.489’daki bildirim şartını da tamamlamak gerekir. [8]
Hisse Devri Yönetim Kurulu Üyeliğini Ve Kefaleti Bitirir Mi?
Bunlar ayrı hukuki ilişkilerdir. Pay devrini yönetim görevinin sona ermesi, temsil yetkisinin güncellenmesi ve kişisel teminatların kaldırılmasıyla birlikte planlayın. Hisseyi sattığınız için banka kefaletinin veya senetteki avalin kendiliğinden bittiğini varsaymayın. Ortak ve yönetici sorumluluğu rehberi bu ayrımı açıklar.
Hisse Devrinden Önce İlk Yapılması Gerekenler
Pay türünü, satıcının yetkisini, sermaye ödemelerini ve devir sınırlamalarını kontrol edin. Bedel-vade, senet teslimi, gerekli onay, defter kaydı ve MKK bildirimini aynı işlem planında gösterin. Şirketin borç, dava ve teminatlarını da inceleyin. İlgili konulara Ticaret Ve Şirketler Hukuku merkezinden ulaşabilirsiniz.
Kaynakça
- 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.338, 449, 486, 489–494, 499, 595 ↩
- 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.183–184 ↩
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 08.02.2024, E.2022/4448, K.2024/878 ↩
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 15.04.2025, E.2024/3804, K.2025/2438 ↩
- Hamiline Yazılı Pay Senetlerinin Merkezi Kayıt Kuruluşuna Bildirilmesi Ve Kayıt Altına Alınması Hakkında Tebliğ, m.5, 10 ↩
- Merkezi Kayıt Kuruluşu, Hamiline Pay Kayıt Sistemi ↩
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 10.05.2018, E.2018/496, K.2018/474 ↩
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 19.09.2024, E.2023/1401, K.2024/1274 ↩
Yasal Uyarı
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Fırat KÖKSOY‘a aittir. Sitedeki makale ve içerikler, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.