Fabrika çatısında bakım, onarım veya montaj sırasında düşme, ağır yaralanma ve ölümle sonuçlanabilen iş kazalarındandır. Kocaeli, Gebze ve Dilovası’ndaki sanayi tesisleri ile Sakarya’daki üretim işyerlerinde çatı kaplaması, ışıklık, panel ve iskele üzerinde çalışanlar açısından aynı soru ortaya çıkar: Kaza sonrasında işçinin veya yakınlarının hangi hakları vardır ve sorumluluk kime aittir?
Yanıt, çatının kime ait olduğundan ibaret değildir. İşin nasıl yürütüldüğü, çalışanı kimin görevlendirdiği, düşme riskine karşı hangi önlemlerin alındığı, işçinin kusuru ve zararın tıbbi sonuçları birlikte incelenir. Tazminat türleri ve başvuru yollarına ilişkin genel bilgiler için iş kazası tazminatı sayfamıza da bakabilirsiniz.
İçindekiler
- Çatıdan Düşme Ne Zaman İş Kazasıdır?
- Kırılgan Çatı ve Düşmeye Karşı Önlemler
- Emniyet Kemeri ve İşçi Kusuru
- Taşeron ve Fabrika Sahibinin Sorumluluğu
- Tazminat ve SGK Hakları
- Kaza Sonrasında Yapılacaklar
- Sıkça Sorulan Sorular
- Kaynaklar ve Yasal Uyarı
Çatıdan Düşme Ne Zaman İş Kazasıdır?
5510 sayılı Kanun’un 13. maddesindeki koşullar gerçekleşiyorsa çatı kaplaması, bakım veya montajı sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen etkileyen olay iş kazası olarak değerlendirilir. Kaza başka bir şirkete ait fabrikada gerçekleşmiş olsa da işçinin görevlendirilmesi ve çalışma ilişkisi önem taşır. İş kazası sayılması, tazminat davasında her davalının kendiliğinden kusurlu olduğu anlamına gelmez; bu iki değerlendirme ayrıdır.
Çatı ustası, kaynakçı, elektrikçi veya bakım işçisi için iş sözleşmesi ile bağımsız eser sözleşmesi arasındaki ayrım tartışmalı olabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19.11.2025 tarihli, 2024/403 E., 2025/732 K. sayılı kararı[1], çatı onarımında kaynak işi yapan kişinin çalışma ilişkisini dosyadaki bildirimler, kayıtlar ve fiilî çalışma biçimiyle değerlendirerek hizmet akdi bulunduğu sonucuna varmıştır.
Kırılgan Çatı ve Düşmeye Karşı Önlemler
Kocaeli ve Sakarya’daki fabrikalarda da eski levhalar, ışıklıklar ve taşıma gücü zayıf paneller sağlam çatı yüzeyi gibi görünebilir. Çalışma başlamadan önce kırılgan alanların belirlenmesi, güvenli erişim yolu oluşturulması ve uygun toplu koruma önlemlerinin seçilmesi gerekir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yüksekte çalışma bilgilendirmesi[2] kırılgan yüzeylerin önceden tespitine ve güvenli platform gibi önlemlere dikkat çekiyor.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 19.11.2025 tarihli, 2025/8591 E., 2025/15765 K. sayılı kararındaki[3] olayda, fabrika çatısındaki levha kırılmış ve çalışan düşerek hayatını kaybetmiştir. Dosyada düşme tehlikesi bulunan alanlar, yaşam hattı ve diğer koruma önlemleri tartışılmıştır. Yargıtay kararı, sigorta şirketinin sorumluluğu açısından poliçedeki riziko adresinin araştırılması gerektiği için bozmuştur.
Çatının kenarından düşme de ayrı bir risktir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 03.03.2026 tarihli, 2026/237 E., 2026/2398 K. sayılı kararında[4] terminal çatısındaki çalışmada yaşanan ölümcül düşme, iş güvenliği önlemleri ve farklı ilgililerin kusuru yönünden değerlendirilmiştir. Karar, SGK’nın yaptığı ödemeler için açtığı rücu davasına ilişkindir.
Emniyet Kemeri Verilmişse İşverenin Sorumluluğu Biter mi?
Yalnızca ekipmanın teslim edildiğini söylemek yeterli bir değerlendirme değildir. Ekipmanın işe uygunluğu, bağlantı noktası, kullanım eğitimi, denetim ve olayda gerçekten ne yaşandığı araştırılır. İşçinin davranışı da somut delillerle incelenir; sabit bir kusur oranı yoktur.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 12.02.2026 tarihli, 2025/15453 E., 2026/1358 K. sayılı kararında[5] yüksekten düşen işçinin emniyet kemerindeki çelik aparatı kendisinin plastik bir aparatla değiştirdiği savunulmuştur. Bölge adliye mahkemesi bu iddiayı ispatlayacak yeterli delil bulunmadığını ve uygun ekipman sağlama yükümlülüğünü değerlendirerek tazminat hükmünü yerinde görmüş; Yargıtay kararı onamıştır.
Çatı yapımı sırasında düşerek belinde ve ayağında kırıklar oluşan işçinin davasında da Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 12.02.2026 tarihli, 2025/14450 E., 2026/1383 K. sayılı kararıyla[6] maddi ve manevi tazminata ilişkin hükmü onamıştır. Davalı, işçinin daha sonra çalışmaya devam ettiğini de ileri sürmüş; bu savunma dosyada tespit edilen zarar ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmiştir.
Taşeron İşçisi Düşerse Fabrika Sahibi de Sorumlu mudur?
Gebze veya Dilovası’ndaki bir fabrikanın çatı onarımını başka firmaya vermesi, tek başına asıl işveren–alt işveren ilişkisi kurmaz. Sözleşmenin adı kadar işin kapsamı, fabrika sahibinin o işte çalışanları bulunup bulunmadığı, işin bağımsız biçimde teslim edilip edilmediği ve kazanın nedeni araştırılır. Gerçek bir asıl işveren–alt işveren ilişkisi mevcutsa birlikte sorumluluk gündeme gelebilir; bağımsız bir eser sözleşmesinde değerlendirme farklılaşır.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 30.06.2026 tarihli, 2026/1048 E., 2026/10015 K. sayılı kararında[7] fabrika inşaatındaki uzay çatı montajı sırasında çatı çökmüş ve işçi hayatını kaybetmiştir. Yargıtay, işin bağımsız bir eser sözleşmesiyle verildiğini, fabrika sahibinin bu işte işçi çalıştırmadığını ve çökmenin projedeki hatadan kaynaklandığını değerlendirerek ona yüklenen sorumluluk yönünden kararı bozmuştur. Çatı işini üstlenen firma ile fabrika arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğu bu nedenle önem taşır.
Çatıdan Düşen İşçi Hangi Tazminatları İsteyebilir?
Yaralanan işçi, koşulları varsa bedensel zararına bağlı kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı, tedavi ve bakım giderleri ile manevi tazminat talep edebilir. Ölüm hâlinde destekten yoksun kalanların maddi tazminat talepleri ve yakınların manevi tazminat talepleri gündeme gelebilir. Talep ve hesap, kusur, tıbbi bulgular, gelir ve somut zarara bağlıdır; önceden herkese uygulanacak bir tazminat rakamı verilemez. Yaralanma hâlindeki delil ve dava sürecini yaralanmalı iş kazası tazminatı yazımızda ayrıca ele aldık.
SGK yönünden geçici iş göremezlik ödeneği, koşulları varsa sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm hâlinde hak sahiplerine sağlanan yardımlar ayrıca değerlendirilir. SGK’nın iş kazası açıklaması[8] bu yardımları ayrı ayrı belirtir. SGK ödemeleriyle işverenden istenebilecek tazminat aynı talep değildir; hesapta hangi ödemenin dikkate alınacağı ayrıca incelenir.
Çatı Kazasından Sonra Hangi Belgeler Önemlidir?
Önce acil sağlık yardımı ve tedavi kayıtları sağlanmalıdır. Ardından kaza yeri fotoğrafları, çatı ve iskele durumu, kırılan panel, yaşam hattı ve bağlantı noktaları, kullanılan ekipman, eğitim ve risk değerlendirmesi kayıtları, tanıklar, görev ve taşeron sözleşmeleri korunmalıdır. Kaza anındaki koşullar sonradan değişebileceği için bu belgeler kusur incelemesinde özellikle önem taşır.
4/1-a kapsamındaki işçi bakımından işverenin kolluğa derhal, SGK’ya kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yükümlülüğü bulunur. İşverenin kontrolü dışındaki olayın öğrenilmesine ilişkin özel durumlar ayrıca değerlendirilir. SGK’nın işveren yükümlülükleri açıklaması[9] bildirim süresini açıklar. Bildirim yapılmadıysa olayın tıbbi kayıtlar ve diğer delillerle ortaya konulması daha da önem kazanır. İş kazası raporu ve başvuru adımlarını iş kazası ve tazminat rehberimizde anlattık.
Sıkça Sorulan Sorular
Çatıdan düşen işçi emniyet kemeri takmadıysa tazminat alamaz mı?
Böyle bir otomatik sonuç yoktur. Ekipmanın sağlanıp sağlanmadığı, kullanımının öğretilmesi ve denetlenmesi, güvenli bağlantı olanağı ve işçinin davranışı birlikte incelenir. Kusur tespiti somut delile dayanmalıdır.
Çatı paneli kırılırsa kusur kime verilir?
Panelin niteliği ve tehlikenin önceden bilinip bilinmediği, güvenli yürüyüş yolu ve düşmeyi önleyici tedbirler, işi yöneten kişiler ile işçinin davranışı değerlendirilir. Kırılgan levha kararında bu önlemler tartışılmıştır; tek bir genel kusur yüzdesi yoktur.
Taşeron sigortasız çalıştırdıysa iş kazası davası açılamaz mı?
Sigorta bildiriminin bulunmaması, fiilî çalışmanın araştırılmasını gereksiz kılmaz. Çalışma ilişkisi ve kazanın niteliği ayrı delillerle ortaya konulabilir. Başvurunun yolu somut olayın kayıtlarına göre belirlenir.
Fabrika çatısındaki kaza için hangi şirkete başvurulur?
İşçinin doğrudan işvereni, olası asıl işveren ve diğer ilgililerin hukuki konumu sözleşmeler ve fiilî çalışma düzeni incelenerek belirlenir. Sırf fabrikanın mülkiyeti veya “taşeron” sözcüğü tek başına yeterli değildir.
Kocaeli, Gebze, Dilovası veya Sakarya’da çatı kazasında farklı tazminat kuralı mı uygulanır?
Temel hukuki ölçütler bölgeye göre değişmez. Ancak sanayi tesisindeki çatı kaplamasının niteliği, birden fazla firmanın aynı sahada çalışması ve kazanın delilleri her dosyada farklı sonuç doğurabilir.
Kaynaklar
- Yargıtay HGK, 19.11.2025, 2024/403 E., 2025/732 K. ↩
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Yüksekte Çalışma Temel Bilgiler ↩
- Yargıtay 10. HD, 19.11.2025, 2025/8591 E., 2025/15765 K. ↩
- Yargıtay 10. HD, 03.03.2026, 2026/237 E., 2026/2398 K. ↩
- Yargıtay 10. HD, 12.02.2026, 2025/15453 E., 2026/1358 K. ↩
- Yargıtay 10. HD, 12.02.2026, 2025/14450 E., 2026/1383 K. ↩
- Yargıtay 10. HD, 30.06.2026, 2026/1048 E., 2026/10015 K. ↩
- SGK, İş Kazası ↩
- SGK, İşverenin Yükümlülükleri ↩
Yasal Uyarı
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş veya sonuç garantisi niteliğinde değildir. Her somut olay, kendi koşulları, delilleri ve uygulanacak hukuk çerçevesinde değerlendirilir. Kanunen izin verilen kullanımlar saklı kalmak üzere, makalenin özgün metninin izinsiz çoğaltılması ve yayımlanması yasaktır.