İş Kazası Tazminatında Gerçek Ücret ve Hesap Hataları

İş kazası tazminatı hesaplanırken SGK’ya bildirilen ücret ile işçinin gerçekte aldığı ücret farklı olabilir. Bordroda düşük ücret görünmesi araştırmayı sona erdirmez; fakat daha yüksek ücret alındığının söylenmesi de tek başına yeterli değildir. İşçinin yaptığı iş, deneyimi, ödeme kayıtları ve uygun emsal ücret verileri birlikte değerlendirilmelidir.^[1]

Bu yazıda gerçek ücretin nasıl belirlendiğini, yemek ve servis yardımının hesaba etkisini ve bilirkişi raporundaki hatalara itirazı doğrudan iş kazası kararlarıyla açıklıyoruz. Tazminatın genel koşulları için İş Kazası Bilgi Merkezi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Maaşım SGK’ya düşük bildiriliyorsa tazminatım da düşük mü hesaplanır?

Ücret bordrosu, banka ödemeleri ve SGK kayıtları birlikte incelenir. İşçinin yaptığı iş, deneyimi ve diğer deliller, kayıtlardaki tutarın gerçek kazancı yansıtmadığını gösterebilir. Böyle bir uyuşmazlıkta belgenin içeriği, imza durumu ve diğer delillerle ilişkisi incelenmelidir.^[1]

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.10.2021 tarihli, 2017/2661 E. (karar metninde anılan biçimiyle 2017/(21)10-2661 E.), 2021/1163 K. sayılı kararında deneyimli bir kalıpçının ücretinin belirlenmesi tartışıldı. Dosyada imzalı bordrolar ve banka kayıtları bulunmasına rağmen gerçek ücret yönünden araştırma ihtiyacı devam ediyordu. Kurul, yalnız bir meslek kuruluşunun bildirdiği ücretle yetinilmesini yeterli bulmadı; TÜİK ve ilgili Bakanlıktan da veri alınarak işçinin durumuna en uygun ücretin belirlenmesi gerektiğini açıkladı. Direnme kararı bozuldu.^[1]

Dolayısıyla “imzalı bordro varsa başka ücret araştırılamaz” veya “usta işçi mutlaka şu kadar kazanır” biçimindeki kesin kabullerden kaçınılmalıdır. Araştırmanın konusu, benzer bir işçinin genel olarak alabileceği ücret kadar, kazaya uğrayan işçinin somut çalışma koşullarıdır.^[1]

Emsal ücret araştırması nasıl yapılmalı?

Emsal ücret araştırmasında yalnızca meslek adının belirtilmesi yeterli olmayabilir. Yaş, fiilen yapılan iş, meslekteki deneyim, işyerindeki kıdem ve ücretin sorulduğu dönem açık olmalıdır. Yanıtın günlük mü aylık mı, net mi brüt mü olduğunun anlaşılması da hesap denetimi için gereklidir.^[2][1]

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 02.03.2026 tarihli, 2025/14990 E., 2026/2311 K. sayılı kararında inşaat bekçisi olarak çalışan işçinin gerçek ücret itirazına rağmen yeterli emsal araştırması yapılmamıştı. Daire; yaş, fiilî görev ve kıdem bilgileri belirtilerek TÜİK, ilgili Bakanlık ve meslek odalarından veri toplanmasını, sonuçların dosyadaki diğer delillerle değerlendirilmesini istedi. Ücret araştırmasındaki eksiklik de bozma gerekçeleri arasındaydı.^[2]

TÜİK veya bir meslek odasının cevabı tek başına yeterli mi?

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 24.10.2024 tarihli, 2023/5715 E., 2024/10272 K. sayılı kararında Bakırköy’de görülen bir iş kazası dosyasında kalıpçı işçinin ücreti yalnız TÜİK verisine dayanılarak belirlenmişti. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi incelemesinden geçen dosyada Daire, meslek odaları ve Bakanlık Yüksek Fen Kurulundan da uygun bilgilerle araştırma yapılmasını gerekli gördü. Karar, diğer gerekçeler yanında eksik ücret araştırması nedeniyle bozuldu.^[3]

Kurumdan gelen cevap, kendiliğinden bağlayıcı bir ücret tarifesi değildir. Yanıtın işçinin mesleğine ve ilgili döneme uyup uymadığı incelenmelidir. Yanıtlar farklı tutarlar içeriyorsa hangi verinin neden esas alındığı açıklanmalıdır.^[1][3]

Yemek ve servis yardımı tazminat hesabına girer mi?

İşçiye sağlanan yemek ve servis gibi menfaatler, dosyada araştırılıp parasal karşılıkları belirlenerek ücret hesabında değerlendirilebilir. Bunların bordroda ayrı satır olarak görünmemesi, araştırılmalarına engel kabul edilmemelidir. Ücretin içinde zaten karşılığı bulunan bir yardım ayrıca eklenerek iki kez hesaplanmamalıdır.^[4]

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 09.03.2026 tarihli, 2025/11107 E., 2026/2966 K. sayılı kararında işyerinde yemek ve servis sağlandığına ilişkin anlatımlar bulunmasına rağmen bu menfaatlerin hesaba etkisi araştırılmamıştı. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi incelemesinden geçen dosyada Daire, yemek ve servis yardımının parasal değerinin belirlenmesini ve giydirilmiş ücret üzerinden yeniden hesap yapılmasını istedi; hükmü bozdu.^[4]

Hesap raporu, ücretin hangi kalemlerden oluştuğunu açıkça göstermelidir. Prim, fazla mesai veya başka bir banka ödemesinin hesaba etkisi ise ödemenin niteliğine ve dosyadaki delillere göre ayrıca değerlendirilir.^[4]

İşçinin mesleği yanlış yazılmışsa hesap etkilenir mi?

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 02.04.2026 tarihli, 2025/10573 E., 2026/3731 K. sayılı kararında işçinin operatör mü yoksa yağcı mı olduğu yeterince açıklığa kavuşturulmamıştı. Sağlık değerlendirmesinde kullanılan meslek grubu ile ücret hesabında esas alınan iş arasında da uyumsuzluk vardı. Daire, fiilen yapılan işin personel kayıtları, tanıklar ve diğer belgelerle araştırılmasını; meslek grubu değişirse gerekli sağlık incelemesinin de yenilenmesini istedi ve hükmü bozdu.^[5]

İşçinin fiilen yaptığı iş, hem ücret araştırmasında hem de meslekte kazanma gücü kaybı değerlendirmesinde doğru belirlenmelidir. Sağlık raporu yönünden ayrıntıları maluliyet raporu ve oranına itiraz yazımızda açıkladık.

Hesap raporunda hangi hatalar kontrol edilmeli?

Bedensel zararın kapsamı TBK m. 54’te düzenlenir. Rapor denetiminde, istenen zarar kalemiyle hesapta kullanılan veriler birbiriyle karşılaştırılmalıdır. TBK m. 55 uyarınca sosyal güvenlik ödemelerinin rücu edilebilirliği ve ödemenin amacı da indirim bakımından önemlidir; SGK’dan alınan her tutar kendiliğinden tazminattan düşülmez.^[6]

• Ücretin dayanağı: Bordro, banka hareketi ve emsal yanıtı hangi döneme ait? Net ve brüt tutarlar karıştırılmış mı?
• Meslek ve kıdem: Araştırma gerçek göreve mi dayanıyor? Aynı meslek adını taşıyan farklı deneyim düzeyleri ayrılmış mı?
• Yan menfaatler: Yemek ve servis araştırılmış mı? Hesaba alınan bir kalem tekrar eklenmiş mi?
• Diğer raporlarla uyum: Hesapta kullanılan kusur ve sürekli iş göremezlik oranı, dosyada esas alınan raporlarla uyumlu mu?
• Ödemeler ve faiz: Önceki ödemenin niteliği ve tarihi açıklanmış mı? Uygulanan hükmün olay tarihine ilişkin geçiş koşulları incelenmiş mi?

Aynı ücretin esas alındığı iki dosyada oranlar, dönemler, ödemeler ve usul işlemleri farklıysa sonuç da değişebilir. Önceki ödeme ve ibra belgesinin etkisi için iş kazasında ibraname ve ödeme yazımızı da inceleyebilirsiniz.^[6][7]

Bilirkişi tazminatı eksik hesapladıysa ne yapmalıyım?

HMK m. 281’e göre raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanması, belirsizliklerin açıklanması veya yeni bilirkişi atanması istenebilir. İtiraz hazırlamak çok zor ya da imkânsızsa veya özel yahut teknik çalışma gerektiriyorsa, yine bu süre içinde başvurularak bir defaya mahsus en çok iki haftalık ek süre talep edilebilir. Mahkemece verilen ek süre, ilk sürenin bitiminden itibaren işler.^[8]

İtirazda “hesap eksik” demek yerine hatalı satır ve dayanak belge gösterilmelidir. Örneğin emsal yanıtının yanlış mesleğe ait olduğu, aylık brüt ücretin net ücret gibi kullanıldığı veya yemek yardımının araştırılmadığı açıklanabilir. Ardından istenen düzeltme ve bunun için gerekli ek araştırma belirtilmelidir. Hâkim, bilirkişi görüşünü diğer delillerle birlikte değerlendirir.^[8]

Hesap raporuna itiraz etmezsem hakkımı kaybeder miyim?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.05.2026 tarihli, 2025/305 E., 2026/298 K. sayılı kararı bu ayrım bakımından önemlidir. İş kazası dosyasında davacının önceki hesap raporuna itiraz etmemesi ve talebini artırması, rapordaki bütün verileri açıkça kabul ettiği şeklinde değerlendirilmişti. Kurul çoğunluğu, yalnız sessiz kalma ve talep artırımının açık kabul yerine geçirilemeyeceğini belirtti.^[7]

Kurul, rapora itiraz süresinin geçirilmesi ile maddi haktan vazgeçilmesini ayırdı; açık kabul içeren usul işlemlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini açıkladı. Direnmeyi uygun bularak incelenmeyen diğer temyiz itirazları için dosyayı 10. Hukuk Dairesine gönderdi. Tazminat miktarına ilişkin diğer itirazlar bu kararla sonuçlandırılmadı.^[7]

Bu ayrım, raporu süresinde incelemenin önemini azaltmaz. İtiraz hakkı, raporun açıkça kabulü, talep artırımı ve kanun yolu başvuruları farklı işlemlerdir; dosyadaki beyanlar birlikte okunmalıdır.^[8][7]

2026 değişiklikleri eski kazalara da uygulanır mı?

7589 sayılı Kanun’un 31.07.2026’da yürürlüğe giren ilgili hükümleri nedeniyle olay tarihi ile dava tarihi ayrı kontrol edilmelidir. Geçici m. 1/9, TBK m. 55 değişikliklerini yürürlükten sonraki haksız fiil veya zarar doğuran olaylara bağlar; önceki olaylarda eski hüküm uygulanmaya devam eder. Geçici m. 1/10 ise mülga HMK m. 107’nin yürürlükten kalkmadan önce açılmış davalarda uygulanmasını korur.^[9]

TBK m. 55’e eklenen hükümler, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma zararlarında kazancın bilindiği döneme ait tazminat için olay tarihinden; bilinemediği döneme ait tazminat için karar tarihinden itibaren kanuni faiz öngörür. Ayrıca ifa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödemenin, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminata oranlanarak mahsubunu düzenler. Bu hükümlerin geçiş koşulları gözetilmeden bütün dosyalara tek yöntem uygulanmamalıdır.^[6][9]

HMK m. 107’nin kaldırılması ve m. 109/4’e eklenen düzenleme de dava yöntemini etkiler. Güncel m. 109/4, kısmen dava edilen talebin aynı davada bir defaya mahsus, tahkikat sona erinceye kadar iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan artırılmasını; artırılan kısım için de zamanaşımının dava tarihinden kesilmiş sayılmasını düzenler. Eski kararların usule ilişkin açıklamaları bu değişiklik ve geçiş hükmüyle birlikte okunmalıdır.^[8][9]

Gerçek ücret hakkında sık sorulan sorular

Maaşın bir kısmını elden alıyordum; gerçek ücretimi nasıl ispatlarım?

İlgili dönemlerin bordrolarını, banka hareketlerini, iş sözleşmesini ve ücret yazışmalarını bir araya getirmek araştırmayı kolaylaştırır. Fiilen yaptığınız işi, meslekteki deneyiminizi ve işyerindeki çalışma sürenizi de somutlaştırın. Elden ödeme iddiası tek başına miktarı kanıtlamaz; belgelerin ve anlatımların delil değeri, somut dosyadaki kayıtlarla birlikte incelenir.^[1][2]

Meslek odası yüksek ücret bildirdi; doğrudan o tutar mı kullanılır?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.10.2021 tarihli, 2017/2661 E., 2021/1163 K. sayılı kararında açıklandığı üzere emsal yanıtı diğer verilerle birlikte değerlendirilir. İşçinin kıdemi, işi ve ilgili dönemle uyumu araştırılmadan yanıtı bağlayıcı bir tarife gibi kabul etmek doğru değildir.^[1]

Hesap raporunu kontrol etmek için yalnız bordro yeterli mi?

Ücret uyuşmazlığında ödeme kayıtları ve emsal araştırması; diğer hesap unsurlarında sağlık, kusur ve ödeme belgeleri birlikte görülmelidir. İtiraz süresinin ne zaman başladığını belirlemek için raporun tebliğ kaydı da saklanmalıdır. Hangi belgenin eksik olduğu, raporun hangi veriye dayandığı incelenerek belirlenir.^[2][5][8]

Resmî kaynaklar ve emsal kararlar

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 05.10.2021, 2017/2661 E. (2017/(21)10-2661), 2021/1163 K. ↩
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 02.03.2026, 2025/14990 E., 2026/2311 K. ↩
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 24.10.2024, 2023/5715 E., 2024/10272 K. ↩
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 09.03.2026, 2025/11107 E., 2026/2966 K. ↩
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 02.04.2026, 2025/10573 E., 2026/3731 K. ↩
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 54–55 ↩
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 06.05.2026, 2025/305 E., 2026/298 K. ↩
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 109, 281 ve 282; mülga m. 107 ↩
• 7589 sayılı Kanun, m. 18–20, Geçici m. 1/9–10 ve m. 26; TBMM resmî kanun metni ↩