Görevli Seyahatte İş Kazası: Yolculuk, Otel ve İşyeri Dışında Kaza

Görevli seyahatte iş kazası, yolculuk sırasında olduğu gibi konaklamada veya görevlendirme nedeniyle asıl iş yapılmadan geçen zamanda da gündeme gelebilir. Bunun için işyeri dışında bulunmanın görevle bağlantısı ve yaralanmanın nasıl meydana geldiği belirlenmelidir. Kazanın mesai bittikten sonra ya da otelde gerçekleşmesi, tek başına sigorta korumasını ortadan kaldırmaz. [1]

Teknik servis, müşteri ziyareti, ürün denetimi ve şehir dışı sevkiyat gibi görevlerde en sık tartışılan noktalar; talimatın kimden geldiği, seyahatin amacı ve kaza anındaki faaliyettir. Bu rehber, ağırlıklı olarak 4/a kapsamında iş sözleşmesiyle çalışanların bu sorularına odaklanır. Bildirim, rapor ve tazminatın genel çerçevesi İş Kazası Bilgi Merkezi üzerinden incelenebilir.

Görevli seyahatte iş kazası hangi koşullarda kabul edilir?

5510 sayılı Kanun m.13, işverenin yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelen olayla görevli gönderilme nedeniyle asıl iş yapılmadan geçen zamandaki olayı ayrı bentlerde düzenler. Başka bir işletmede makine tamir ederken yaralanan çalışan ile görev yaptığı şehirde ertesi günkü işi beklerken rahatsızlanan çalışanın durumu bu çerçevede incelenir. Değerlendirmede sigortalılık, kanundaki hâllerden birinin gerçekleşmesi ve olayın bedensel veya ruhsal zarara yol açması önemlidir. [1]

Örneğin Gebze’deki bir fabrikada çalışan teknisyenin, işverenin talimatıyla Bursa’daki müşterinin makinesini onarmaya gönderildiğini düşünelim. Müşteri tesisindeki iş sırasında yaralanmada iş emri, servis formu ve tesis giriş kayıtları görev bağlantısını açıklayabilir. Aynı seyahatte konakladığı otelde meydana gelen olayda ise konaklama ve görev tarihleri de dosyaya eklenir. Bu, gerçek bir dosyaya dayanmayan açıklayıcı bir örnektir. [1]

Görevlendirme nasıl ispatlanır? Amir talimatı yeterli mi?

Görevlendirme tartışmasında kimin, hangi iş için, nereye ve ne zaman gönderdiği açıklanmalıdır. Yazılı iş emri, kurumsal mesaj, seyahat onayı, masraf ve konaklama kayıtları birlikte değerlendirilir. Talimatı veren kişinin işyerindeki yetkisi de önemlidir. 5510 sayılı Kanun m.12, işveren adına ve hesabına işin veya hizmetin bütününü yöneten işveren vekilini tanımlar ve kanundaki işveren deyiminin işveren vekilini de kapsadığını belirtir. [1]

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 20.06.2022 tarihli, E.2022/6558, K.2022/9433 sayılı kararında, şantiyedeki güvenlik şefinin kişisel ev eşyalarını taşırken gözünün yaralandığını ileri süren işçinin davası incelendi. Çoğunluk, işverenin görevlendirmesine ilişkin işçinin beyanı dışında delil bulunmadığını ve eşyanın göze çarpması şeklindeki olayın da ispatlanmadığını belirterek kabul kararını bozdu. Sağlık kayıtları ile olay tarihi anlatımındaki farklılıklar ve tanıkların çelişkili beyanları dosyada ele alınan hususlardı. [2]

Karardaki karşı oy, işveren vekilinin talimatının görevlendirme bakımından yeterli olabileceğini savunurken yaralanmanın anlatılan biçimde gerçekleştiğinin ispatlanmadığı gerekçesiyle bozma sonucuna katıldı. Bu nedenle bu dosyada hem talimatı verenin yetkisi hem de kazanın oluş biçimi ayrı delil konularıdır. Bir çalışanın kişisel işine yardım edildiği iddiasında, yalnız “amir söyledi” ifadesiyle yetinmeden görev ve olay kayıtlarının ortaya konulması gerekir. [2]

Görev yolculuğunda trafik kazası ve kişisel araç kullanımı

Görev yolculuğunda önce gidilen yer ile işverenin işi arasındaki bağlantı araştırılır. 5510 sayılı Kanun m.13’teki işin yürütümü ve görevlendirme hükümleri, işverenin sağladığı taşıtla işe gidiş geliş hükmünden ayrıdır. Bu nedenle görev için yapılan yolculukta kullanılan aracın kişisel araç olması tek başına incelemeyi sona erdirmez; talimat, yolculuğun amacı, güzergâh ve zaman kayıtları birlikte ele alınır. [1]

Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 05.04.2018 tarihli, E.2016/19184, K.2018/3385 sayılı kararında, sınır kapısı yönünde giderken meydana gelen ölümlü trafik kazasında çalışma ilişkisi ve yolculuğun işverenin emir ve talimatıyla yapılan işle bağlantısı tartışıldı. Daire; soruşturma ve ceza dosyalarının getirtilmesini, araçta işyerine ait belge bulunup bulunmadığının, aracın sahibinin ve çalışmaya ilişkin tanıkların araştırılmasını istedi. Eksik incelemeyle iş kazası kabulü yönünde verilen hüküm bozuldu. [3]

Günlük işe gidiş geliş ile geçici görev yolculuğunu aynı başlık altında değerlendirmek, önemli ayrıntıları gözden kaçırabilir. İşverenin sağladığı servisteki kazanın koşulları işçi servisi kazası; teslimat sırasında meydana gelen kazanın çalışma ilişkisi ise kurye iş kazası makalelerimizde açıklanmaktadır.

Görev için kalınan otelde ve dinlenirken yaşanan olaylar

Görevlendirilen çalışanın başka yerde bulunması, yalnız fiilen iş gördüğü saatlerden oluşmaz. 5510 sayılı Kanun m.13/c, görevlendirme nedeniyle asıl iş yapılmadan geçen zamanı da kapsar. Konaklamanın görev seyahatinin parçası olup olmadığı, görev süresi ve olayın hangi koşulda gerçekleştiği bu nedenle önem taşır. [1]

Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 26.04.2010 tarihli, E.2009/6341, K.2010/4758 sayılı kararında, yurt dışına yük götüren tır şoförü Tiran’da gece molası için kalınan otel odasında kalp krizi geçirerek vefat etmişti. İlk derece mahkemesi olayı SGK yönünden iş kazası saymış, iş ile ölüm arasında bağ bulunmadığı gerekçesiyle işveren yönünden talebi reddetmişti. Daire, görevli gönderilme nedeniyle asıl iş yapılmadan geçen zaman hükmünü esas alarak bu ayrımı hatalı buldu ve hükmü bozdu. İnceleme, ölüm olayının iş kazası olduğunun tespitine ilişkindi; olay tarihinde 506 sayılı Kanun uygulanıyordu. [4]

Güncel düzenlemede 5510 sayılı Kanun m.10, 4/a sigortalısının işvereni tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmesinde sosyal sigorta hak ve yükümlülüklerinin devamını düzenler. Doğrudan yabancı işverenle çalışmaya başlamak ile Türkiye’deki işveren tarafından geçici göreve gönderilmek aynı durum değildir. Yurt dışı olayında çalışma ve gönderilme biçimi belirlenerek sigorta kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir. [1]

Akşam yemek yerken, serbest zamanda veya kişisel işte kaza

Görev yerinde yemek yenmesi veya dinlenilmesi, çalışanın o anda asıl işini yapmaması anlamına gelebilir; kanun bu zamanı ayrıca düzenler. Buna karşılık kişinin o yerde bulunmasının gerçekten işverenin görevlendirmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı açıklığa kavuşmalıdır. Seyahate kişisel ziyaret veya tatil eklenmişse görev programıyla özel programın tarih ve yerleri ayrı gösterilmelidir. Sonuç, yalnız “mesai dışı” veya “başka şehirdeydi” ifadesiyle belirlenemez. [1]

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 18.09.2024 tarihli, E.2024/7168, K.2024/8655 sayılı kararında, ürün kontrolü ve denetimi için Ünye’ye gönderilen çalışan akşam arkadaşlarıyla yemek yerken rahatsızlanıp hastanede kalp krizi nedeniyle vefat etmişti. Bakırköy 19. İş Mahkemesi, görevlendirildiği yerde asıl işini yapmadan geçirdiği zamanı esas alarak olayın iş kazası olduğunu tespit etti. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 58. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularını reddeden kararı Yargıtay tarafından onandı. [5]

Bu uyuşmazlıkta görevi nedeniyle Ünye’de bulunması tartışmasızdı. Görevlendirmenin kendisinin veya yaralanmanın gerçekleşme biçiminin tartışıldığı dosyalarda ise önce bu olguların delilleri toplanır. İşyerindeki olağan yemek ve dinlenme aralarında yaşanan olaylara ilişkin ayrıntılar yemek ve dinlenme molasında iş kazası rehberinde yer almaktadır. [2][5]

Seyahatteki kaza nedeniyle işveren ne zaman tazminat öder?

İşverenin çalışanı koruma ve güvenli çalışma koşullarını sağlama borcu, Türk Borçlar Kanunu m.417’de düzenlenir. Tazminat incelemesinde güvenli çalışma düzenine aykırılık, zarar ve aralarındaki nedensellik bağı ele alınır. Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybının etkileri ve manevi zarar; ölümde ise destek kaybı ve yakınların talepleri kendi koşulları içinde değerlendirilir. [6]

6331 sayılı Kanun m.4–5 uyarınca işveren; riskleri değerlendirmek, gerekli organizasyonu ve önlemleri sağlamak, çalışana görev verirken sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu gözetmekle yükümlüdür. Seyahat dosyasında verilen görev, çalışma ve dinlenme düzeni, bilinen sağlık kısıtları ve kazanın oluş biçimi bu yükümlülükler yönünden araştırılabilir. Sigorta kapsamının belirlenmesi ile işverene yöneltilecek tazminatın dayanakları dosyada ayrı ortaya konulmalıdır. [7]

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 13.10.2025 tarihli, E.2025/10081, K.2025/13610 sayılı kararında, yurt dışı seferindeki tır şoförünün kalp krizi sonucu ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istendi. İlk derece mahkemesinin esas aldığı rapor, bünyesel etkenlerle işverenin ihmalini ayrı değerlendirmiş; işçiye kusur vermemişti. Daire, işverenin bazı taleplere yönelik temyizini miktar nedeniyle reddetti; esastan incelediği maddi tazminat hükümleri bakımından bölge adliye mahkemesi kararını onadı. [8]

Çalışma koşulları ve sağlık gözetimine ilişkin tıbbi incelemenin ayrıntıları işyerinde kalp krizi makalemizde açıklanmaktadır. Kusur raporunda seyahat kayıtları veya somut itirazlar değerlendirilmemişse eksik noktalar kusur raporuna itiraz kapsamında belirlenmelidir.

Görev ve kaza bağlantısı için hangi belgeler saklanmalı?

Belge hazırlığında iki soruyu birlikte cevaplamak gerekir: İşçi olayın olduğu yerde neden bulunuyordu ve yaralanma nasıl meydana geldi? Aşağıdaki tablo, incelenen kararlar doğrultusunda bu sorular için kullanılabilecek kayıtları ayırır. [2][3][4][5]

Belge veya kayıt	Açıkladığı konu
İş emri, seyahat onayı ve talimat yazışmaları	Görevi kimin verdiği, amacı, yeri ve tarihleri
Servis formu, teslim belgesi ve müşteri tesisi giriş kaydı	İşyeri dışındaki işin fiilen yürütülmesi
Bilet, konaklama faturası ve masraf kayıtları	Yolculuk ile konaklamanın görev programına bağlantısı
Araç bilgileri, olay yeri tutanağı ve tanıklar	Yol kazasının yeri, zamanı ve oluş biçimi
İlk sağlık kaydı, epikriz ve önceki ilgili tetkikler	Yaralanma veya rahatsızlığın başlangıcı ve tıbbi sonucu
SGK başvurusu, karar ve teslim/tebliğ belgeleri	Hangi olayın bildirildiği, ret gerekçesi ve işlem tarihleri

Kayıtlar arasındaki tarih farklarını baştan açıklamak önemlidir. İşverene verilen olay anlatımı, sağlık kaydı ve SGK başvurusu çelişiyorsa yalnız son dilekçeyi tekrarlamak yerine farklılığın kaynağı ortaya konulmalıdır. Elinizde bulunmayan kamera, iş emri veya tesis kaydının nerede tutulduğunu da başvuru hazırlığında belirtin. [2][3]

İşyeri dışındaki kaza kaç gün içinde bildirilir?

4/a kapsamında çalışan işçide işveren, iş kazasını yetkili kolluğa derhâl; SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmelidir. İşverenin kontrolü dışındaki yerde meydana gelen kazada SGK’ya ilişkin bildirim süresi kazanın öğrenildiği tarihten başlar. Görevli seyahatte kazanın işverene ne zaman haber verildiğini gösteren kayıt bu nedenle önem taşır. [1]

İşverenin bildirim yapmaması hâlinde işçi veya yakınlarının olay ve çalışma belgeleriyle SGK’ya başvurusu değerlendirilir. Başvuru, görevlendirmenin amacı ve olayın oluşu açıkça belirtilerek hazırlanmalıdır. Bildirim eksikliğinde izlenecek yol işveren iş kazasını bildirmezse makalemizde açıklanmaktadır. [1]

SGK olayı kabul etmezse hangi yola başvurulur?

7036 sayılı Kanun m.4 uyarınca bu sosyal güvenlik uyuşmazlığında dava açılmadan önce SGK’ya başvuru gerekir. Başvuruya altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Bu süre, bütün iş kazası talepleri için ortak bir dava açma süresi değildir. Ret gerekçesi, görev belgeleri ve sağlık kayıtları birlikte incelenerek iş kazasının tespiti davası hazırlanır. [9]

Görevlendirme kabul edilmediğinde talimat ve yolculuk kayıtları; olayın gerçekleşmediği veya farklı biçimde gerçekleştiği ileri sürüldüğünde ise sağlık, tanık ve olay yeri kayıtları öne çıkar. Ret ve dava hazırlığına ilişkin ayrıntılar SGK iş kazasını kabul etmezse rehberinde yer almaktadır. İnceleme devam ederken diğer taleplerin süreleri de ayrıca takip edilmelidir. [2][3][9]

Sık sorulan sorular

Kaza başka şehirde olduysa dava mutlaka orada mı açılır?

İşçi ile işveren arasındaki iş kazası tazminat davasında 7036 sayılı Kanun m.6; davalının yerleşim yeri ve işin veya işlemin yapıldığı yer yanında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yerini de düzenler. Tespit davasının tarafları ve yetkisi ise talebin niteliğine göre ayrıca incelenir. [9]

İş kazası tazminatı için önce arabulucuya gitmek şart mı?

7036 sayılı Kanun m.3/3, iş kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarını dava şartı arabuluculuk dışında bırakır. SGK’ya dava öncesi başvuru farklı bir koşuldur. Aynı kişinin ücret veya işe iade gibi başka talepleri varsa bunların başvuru yolu ayrıca belirlenir. [9]

Kalıcı kayıp yoksa görev kazasından hak doğmaz mı?

Kalıcı kayıp bulunmaması bütün hakları ortadan kaldırmaz. 5510 sayılı Kanun m.16 ve 18, yetkili hekim veya sağlık kurulu istirahat raporuna bağlı geçici iş göremezlik ödeneğini düzenler. Sürekli iş göremezlik geliri için m.19’daki en az yüzde 10 meslekte kazanma gücü kaybı koşulu, bütün tazminat ve ödenek taleplerinin ortak eşiği değildir. [1]

Resmî kaynaklar ve emsal kararlar

1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m.10, 12, 13 ve 16–19 ↩
2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 20.06.2022, E.2022/6558, K.2022/9433 ↩
3. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 05.04.2018, E.2016/19184, K.2018/3385 ↩
4. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 26.04.2010, E.2009/6341, K.2010/4758 ↩
5. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 18.09.2024, E.2024/7168, K.2024/8655 ↩
6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.53–56 ve 417 ↩
7. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, m.4–5 ↩
8. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 13.10.2025, E.2025/10081, K.2025/13610 ↩
9. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m.3/3, 4, 5 ve 6 ↩

Resmî mevzuat ve karar tam metinleri 30 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Eski kararların olay tarihindeki mevzuatı ile güncel düzenlemeler ayrı değerlendirilmiştir. Hazırlayan: Av. Fırat Köksoy.