İşyerinde asansörün düşmesi, kabin ile kat arasında sıkışma veya asansör boşluğuna düşme, sigortalı çalışan bakımından iş kazası sayılabilir. Tazminatı kimin ödeyeceği ise kazanın nedenine, işverenin aldığı önlemlere, binanın durumuna ve bakım işinin nasıl yürütüldüğüne bağlıdır. İş kazası tespiti ile tazminat sorumluluğu ayrı incelenir. [1] [2]
Bu yazıda yük asansöründeki uyarı levhası, teslimat sırasında başka binada yaşanan kaza, kiracı işverenin yükümlülükleri ve bakım firmasına yöneltilecek talepler ele alınıyor. Beş Yargıtay kararı ilgili soruların altında açıklanmıştır. Diğer kaza türleri ve hak arama yolları için İş Kazası Bilgi Merkezi de incelenebilir.
İçindekiler
- Asansör kazası ne zaman iş kazası sayılır?
- Yük asansörü ile şantiye platformu aynı kurallara mı tabidir?
- Asansör kazasında işverenin sorumluluğu nasıl belirlenir?
- Teslimat yapılan başka binadaki asansör kazasından kim sorumlu?
- Bina sahibi, yönetici ve bakım firması ne zaman sorumlu olur?
- “İnsan binmesi yasaktır” levhası varsa işçi tazminat alamaz mı?
- Asansör kazasında hangi belgeler saklanmalı?
- Asansör kazası tazminatı ve SGK hakları nelerdir?
- İş kazası bildirimi nasıl yapılır?
- Sık sorulan sorular
Asansör kazası ne zaman iş kazası sayılır?
5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca sigortalının işyerinde bulunduğu sırada veya işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle geçirdiği ve bedenen ya da ruhen zarar gördüğü olay iş kazası kapsamında değerlendirilebilir. Asansörün işyerindeki üretim alanında bulunması şart değildir. Görev için gidilen müşteri binasında yaşanan kazada da yapılan iş, görevlendirme ve olayın oluşu araştırılır. [1]
İş kazası niteliği bakımından belirleyici olan yalnız cihazın adı değildir. Yaralananın sigortalılık durumu ve olayın Kanundaki hâllerden hangisine girdiği belirlenir. Bir ziyaretçinin asansörde yaralanması ile çalışanın görev sırasında yaralanması, aynı sosyal güvenlik değerlendirmesiyle ele alınmaz. [1]
Yük asansörü ile şantiye platformu aynı kurallara mı tabidir?
Gündelik dilde “yük asansörü” denilen her düzenek, aynı teknik mevzuatın kapsamında değildir. Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) m.2; binalara kalıcı hizmet veren insan ve yük taşıyan asansörler yanında, maddede belirtilen erişilebilir taşıyıcı ve kumanda koşullarını sağlayan yalnız yük taşıma amaçlı asansörleri de kapsar. İnşaat şantiyelerindeki kaldırma tertibatları ve hızı 0,15 m/s’den büyük olmayan tertibatlar ise bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır. [3]
Bu ayrım güvenlik yükümlülüğünün ortadan kalktığını göstermez. İşyerinde kullanılan ekipmanın işe uygunluğu, bakımı ve kontrolü İş Ekipmanları Yönetmeliği çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Bu Yönetmeliğin Ek-III/2.2.4 hükmü, Asansör Yönetmeliği kapsamındaki asansörlerin periyodik kontrolleri için özel Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğine gönderme yapar. Önce cihazın türü ve kullanım amacı belirlenmeli; kontrol düzeni buna göre incelenmelidir. [4]
Asansör kazasında işverenin sorumluluğu nasıl belirlenir?
TBK m.417 ve 6331 sayılı Kanun m.4–5, işverene güvenli çalışma düzenini kurma ve önlemleri uygulama yükümlülüğü getirir. Risk değerlendirmesi, çalışanların eğitimi, tehlikeli ekipmanın kullanımının önlenmesi ve uygulamanın denetlenmesi birlikte incelenir. İş Ekipmanları Yönetmeliği m.5–6, kullanılan ekipmanın işe uygunluğunu ve kullanım boyunca güvenli durumda tutulmasını düzenler. [2] [5] [4]
İşveren binada kiracıysa sorumluluk bina sahibine mi geçer?
Kiralanmış bir işyerinde çalışılması, işverenin kullandırdığı ekipmana ilişkin yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İş Ekipmanları Yönetmeliği m.5/3, ekipmanın kiralanması veya geçici kullanılması gibi durumların genel yükümlülükleri etkilemeyeceğini belirtir. [4]
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 08.06.2026 tarihli, E.2022/8854, K.2026/5788 sayılı kararında, Ankara’daki bir atölyede motor ve halatla çalışan yük platformunun altında kalan işçinin ölümü incelendi. İşveren, kiracı olduğunu ve bakımın mal sahibine ait bulunduğunu savundu. Dosyada platformun güvenlik özelliklerinin yetersizliği ve kullanımının önlenmemesi değerlendirildi. İşçinin emniyet pimine çekiçle müdahalesi de olayın içindeydi. Daire, işveren hakkındaki mahkûmiyet hükmünü eleştiriyle onadı. [6]
Bu dosya, kiracılık savunmasının yanında işverenin tehlikeyi görüp kullanımını durdurma olanağının da önem taşıdığını gösterir. İşçinin müdahalesi ise kusur incelemesinin ayrıca ele alınan bir unsurudur. [2] [6]
Teslimat yapılan başka binadaki asansör kazasından kim sorumlu?
Teslimat işçisinin müşterinin binasında yaralanmasında, işverenin kendi işyerindeki asansöre ilişkin eksikliklerle kazanın gerçekleştiği başka cihazın durumu birbirinden ayrılmalıdır. Hangi talimatın verildiği ve işverenin hangi somut önlemi almasının gerektiği açıklanmalıdır. [5] [7]
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.10.2024 tarihli, E.2024/879, K.2024/10060 sayılı kararında, boya ve tiner teslim eden işçi, teslimat belgesini almak için üçüncü kişiye ait binanın dış cephesindeki yük asansörüne bindi; halatın kopmasıyla yaralandı. Daire, işverenin kendi asansöründeki kullanım alışkanlığına ilişkin tanık anlatımlarının farklı binadaki kazaya doğrudan dayanak yapılmasını uygun bulmadı. İşverenden teslimat yapılan her binayı önceden denetlemesinin beklenemeyeceğini belirtti; farklı bilirkişi kuruluyla somut kusur ve diğer sorumluların durumunun araştırılması için kararı bozdu. [7]
Başvuru hazırlanırken teslimat adresi, kullanılan asansörün kime ait olduğu, işçinin neden üst kata çıktığı ve verilen görev belgelenmelidir. [7]
Bina sahibi, yönetici ve bakım firması ne zaman sorumlu olur?
TBK m.69, bina veya diğer yapı eserinin yapımındaki bozukluk ya da bakımındaki eksiklikten doğan zarar bakımından yapı malikinin sorumluluğunu düzenler. Bina yöneticisinin görevi ile malikin hukuki sıfatı aynı değildir. Bakım firmasına yöneltilecek talepte ise üstlendiği iş, yaptığı veya yapmadığı işlem ve bunun kazaya etkisi ortaya konulmalıdır. Aynı zarardan farklı nedenlerle sorumluluk doğduğunda TBK m.61 kapsamında birlikte sorumluluk ayrıca değerlendirilir. [2]
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 09.02.2026 tarihli, E.2025/9032, K.2026/1011 sayılı kararında, Erzurum’daki binada kalorifer montajı ve söküm işi sırasında yaşanan yük asansörü kazası ele alındı. Alt derece incelemesinde işverenin ve bina sahibinin sorumlulukları farklı hukuki nedenlerle değerlendirildi. Daire, davalıların maddi tazminata yönelik itirazları bakımından hükmü onadı; işverenin manevi tazminata ilişkin temyizini ise miktar nedeniyle reddetti. [8]
Aylık bakım yaptırılması tek başına yeterli mi?
Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği kapsamındaki asansörlerde bakım, m.4/e uyarınca ayda en az bir defa yürütülen işlemler olarak tanımlanır. M.10, yapılan işlemlerin bakım föyüne kaydedilmesini ve risk varsa bina sorumlusunun yazılı bilgilendirilmesini düzenler. M.14 uyarınca bina sorumlusu, tehlikeyi bakım hizmetini sunana iletmek ve müdahaleye kadar gerekli güvenlik tedbirlerini almakla yükümlüdür. Aylık bakım ile periyodik kontrol ayrı işlemlerdir. [9]
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 20.01.2015 tarihli, E.2013/28426, K.2015/799 sayılı kararında, işhanında çaycılık yapan kişinin kabinle kat arasına sıkışarak ölümü incelendi. Daire; bakım sözleşmesiyle aylık bakımları yaptıran ve iç emniyet kapısı gerekliliği kendisine bildirilmemiş olan yönetici bakımından, somut olayda zararlı sonucu önleme olanağı bulunmadığını değerlendirdi. Yönetici hakkındaki mahkûmiyeti, beraat gerektiği gerekçesiyle bozdu. Bakım firmasının yalnız çalışmaya yönelik kontrol yapması ve güvenlik eksikliklerini bildirmemesi de gerekçede ele alındı. [10]
Bu karar, ceza sorumluluğu ve olay dönemindeki koşullara ilişkindir. Bugünkü yükümlülükler güncel Yönetmelikten incelenir. Bir bakım sözleşmesinin varlığı yanında, işlemlerin kapsamı, bildirilen arızalar ve bunlara verilen karşılık da dosyaya alınmalıdır. [9] [10]
“İnsan binmesi yasaktır” levhası varsa işçi tazminat alamaz mı?
İşçinin eğitim ve güvenlik talimatlarına uygun davranma yükümlülüğü vardır. İşçinin zarara etkisi TBK m.52 kapsamında değerlendirilebilir. Ancak yalnız levhanın fotoğrafıyla yetinilmeden, işin fiilen nasıl yaptırıldığı ve güvenli yükleme olanağı bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. [2] [5]
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 18.02.2026 tarihli, E.2024/1011, K.2026/1536 sayılı kararında, Marmaris’te fırın ürünleri getiren işçinin yükleme sırasında platformun düşmesiyle yaralanması ele alındı. İlk derece mahkemesi yasak levhasını dikkate alarak beraat vermişti. İstinafta, platforma basmadan yükleme yapılamaması ve ekipmandaki güvenlik eksiklikleri değerlendirilerek mahkûmiyet kuruldu. Daire bu hükmü onadı. [11]
Uyarı levhası, yükün güvenli biçimde taşınabileceği bir çalışma düzeniyle birlikte değerlendirilir. Kullanım amacı yalnız yük taşımak olan ekipmanın insan taşımaya uygunluğu da teknik incelemenin konusudur. [4] [11]
Asansör kazasında hangi belgeler saklanmalı?
Önce kaza yeri, zamanı, yaralananın yaptığı iş ve cihazın kimliği belirlenmelidir. Özellikle kapının kabin yokken açılması, frenleme, halat ve kilit sistemi gibi teknik iddialar uzman incelemesi gerektirir. Çalışanın kendi başına cihazı denemesi yerine mevcut kayıtların korunması ve yetkili incelemenin sağlanması esas alınmalıdır. [5] [4]
| Belge | Açıklığa kavuşturduğu konu |
|---|---|
| Kamera, olay yeri fotoğrafı ve görgü tanıkları | Düşme, sıkışma veya yükleme anının oluşu |
| Asansör kimliği, kullanım amacı ve teknik belgeler | Cihazın türü ve tabi olduğu düzenleme |
| Bakım sözleşmesi, bakım föyleri ve arıza bildirimleri | Hangi işlemin kim tarafından yapıldığı; riskin bildirilip bildirilmediği |
| Periyodik kontrol ve takip raporları | Belirlenen eksiklikler ve sonradan giderilme durumu |
| Görev, teslimat, vardiya ve eğitim kayıtları | Çalışanın neden orada bulunduğu ve çalışma talimatı |
| Sağlık belgeleri, istirahat raporları ve SGK evrakı | Yaralanma, çalışılamayan süre ve kalıcı etkiler |
Bakım ve periyodik kontrol raporları birbirinin yerine konulmamalıdır. Cihazın kazadan sonraki hâli ile önceki kayıtları karşılaştırılmalı; teknik raporda hangi güvenlik eksikliğinin kazaya nasıl etki ettiği açıklanmalıdır. [4] [9]
Asansör kazası tazminatı ve SGK hakları nelerdir?
Tazminat, asansör kazaları için belirlenmiş sabit bir tarifeye göre ödenmez. TBK m.54 kapsamında tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması ve ekonomik geleceğin etkilenmesi incelenir. Manevi tazminat m.56 kapsamında değerlendirilir. Ölüm hâlinde m.53’teki zararlar ve destekten yoksun kalma, ayrıca yakınların manevi tazminat koşulları gündeme gelir. [2]
SGK bakımından yetkili istirahat raporuna dayalı geçici iş göremezlik ödeneği, günlük dilde rapor parası; Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azaldığının tespiti hâlinde sürekli iş göremezlik geliri incelenir. Bu eşik bütün tazminat taleplerinin ortak koşulu değildir. Maluliyet raporuna itiraz ve gerçek ücret ve hesap hataları ayrı değerlendirme gerektirebilir. [1] [2]
İş kazası bildirimi nasıl yapılır?
4/a kapsamındaki çalışan için işveren, iş kazasını yetkili kolluğa derhâl, SGK’ya kazadan sonraki en geç üç iş günü içinde bildirir. İşverenin kontrolü dışındaki yerde meydana gelen kazada SGK bildirim süresi öğrenme tarihinden başlar. Teslimat sırasında başka binada gerçekleşen kazada da kaza ve öğrenme kayıtları bu nedenle önemlidir. [1]
Sağlık başvurusunda olayın gerçek oluşu anlatılmalı; işverene bildirim ve tedavi belgeleri saklanmalıdır. İşverenin bildirim yapmaması ile SGK’nın iş kazasını kabul etmemesi farklı süreçlerdir. Tazminat talebi hazırlanırken doğru taraf, zarar kalemleri ve somut dosyanın süreleri birlikte incelenmelidir.
Sık sorulan sorular
Asansör bakım işçisi bakım sırasında yaralanırsa ne olur?
Bakım işi sırasında yaralanan çalışanın olayı da 5510 sayılı Kanun m.13 koşullarıyla değerlendirilir. İş Ekipmanları Yönetmeliği, özel riskli ekipmanın bakımının görevlendirilmiş kişilerce yürütülmesini ve bakım sırasında gerekli güvenlik önlemlerini düzenler. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği m.10/10 ise bakım ve onarımdan kaynaklanan ihmaller nedeniyle bakım personeli veya diğer kişilerin zarar görmesinde sözleşmeyle işi üstlenen monte edenin ya da yetkili servisin sorumluluğunu düzenler. İşveren, bina ve bakım ilişkisindeki diğer kişilerin somut yükümlülükleri ayrıca araştırılır. [1] [4] [9]
Asansör boşluğuna düşmede kapının açık olması neden önemli?
Kabinin katta bulunmadığı sırada kat kapısının açılabildiği iddiası; kilit, güvenlik devresi, müdahale ve bakım kayıtlarının incelenmesini gerektirir. Tanık, kamera ve ilk teknik tespitler birlikte değerlendirilmelidir. Kapının kimin tarafından açıldığı ve güvenlik sisteminin olay anındaki durumu belirlenmeden tek bir kişiye sorumluluk yüklenmemelidir. [5] [4] [9]
Resmî kaynaklar ve emsal kararlar
- 5510 sayılı Kanun, m.11, 13, 18–19 ve 95 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.49, 52–56, 61, 66, 69 ve 417 ↩
- Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB), m.2 ↩
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, m.5–8, Ek-I/2.13–2.16 ve Ek-III/2.2.4 ↩
- 6331 sayılı Kanun, m.4–5, 10, 17 ve 19 ↩
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 08.06.2026, E.2022/8854, K.2026/5788 ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 22.10.2024, E.2024/879, K.2024/10060 ↩
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 09.02.2026, E.2025/9032, K.2026/1011 ↩
- Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, m.2, 4/e–f, 8, 10 ve 14 ↩
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 20.01.2015, E.2013/28426, K.2015/799 ↩
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 18.02.2026, E.2024/1011, K.2026/1536 ↩
Mevzuat ve karar tam metinleri 31 Ekim 2026 tarihli hazırlık çalışmasında kontrol edilmiştir. Hazırlayan: Av. Fırat Köksoy.
Yasal Uyarı ve Bilgilendirme
Bu makale, Köksoy Hukuk & Danışmanlık tarafından genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, belirli bir kişi veya uyuşmazlık için verilmiş hukuki görüş ya da danışmanlık niteliğinde değildir; somut dosyanın incelenmesinin ve kişiye özgü hukuki değerlendirmenin yerine geçmez.
Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir. Makalede yer verilen kararlar, ilgili olayın koşulları ve kararın verildiği dönemdeki düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir. Benzer görünen uyuşmazlıklarda deliller, tarafların hukuki durumu ve usul işlemleri farklı sonuçlara yol açabilir. Açıklamalar ve emsal kararlar, belirli bir sonucun elde edileceğine ilişkin taahhüt veya garanti oluşturmaz.
Bu sayfaya erişilmesi veya içeriğin okunması tek başına avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Site üzerinden mesaj gönderilmesi, ilgili kuruma veya mahkemeye yapılması gereken başvurunun yerine geçmez. Başvuru, itiraz, dava, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler somut olayın özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir. Hak kaybı yaşanmaması için süreye bağlı işlemlerde genel açıklamalarla yetinilmemeli; başvuru ve tebliğ kayıtları ile dosya belgeleri üzerinden hukuki yardım alınmalıdır.